TGV is Franse bijdrage aan Europa

Met de trein van Parijs naar de Middellandse Zee in drie uur. Het kostbare TGV-project in Frankrijk kent zijn gelijke niet.

,,Een uithangbord van Franse uitmuntendheid'' noemde de Franse president Jacques Chirac het miljardenproject dat hij gisteren opende. Aangezien het zijn gelijke niet kent, is er deze keer geen woord te veel mee gezegd. De TGV Méditerranée, de hoge snelheidstrein die vanaf zondag de afstand Parijs-Marseille met 300 km per uur in drie uur soldaat maakt, is inderdaad een wonder van techniek, architectonische innovatie, milieu-sparend vernuft én van ongekende financiële investeringen. Tientallen jaren zal het vergen om de acht miljard gulden die het geheel kostte terug te verdienen, als dat al mogelijk is.

Erg is dat laatste niet, daarover is iedereen het eens. Infrastructuur als deze mag volgens de Fransen de regels van de vrije markt tarten en Frankrijk hoopt dat ook de rest van Europa dat gaat inzien. De feestredenaars zagen de nieuwe lijn zonder uitzondering als een Franse bijdrage aan ,,Europa''. Vooralsnog is het land, ook mondiaal gezien, eenzaam koploper op de rails met in totaal 1.436 kilometer spoorlijn waarop een kruissnelheid van 300 km per uur gerealiseerd kan worden. De miljarden zijn niet alleen besteed aan het nieuwe stuk TGV-spoor tussen Valence en Marseille: er is een aftakking richting Nîmes vanaf Avignon gekomen en ook het precies twintig jaar geleden geopende TGV-spoor tussen Parijs en Lyon is aangepast, zodat de topsnelheid van 270 km per uur ook daar tot het vertederende verleden behoort.

Aangezien Frankrijk van noord tot zuid onder handbereik komt te liggen, staat de nieuwe lijn symbool voor de veelbesproken decentralisatie. Parijs is niet per se overstappunt meer, indien gewenst kan de reiziger non-stop van Calais naar Marseille razen. Symbool is de lijn ook voor een cultuuromslag bij de SNCF, de Franse Spoorwegen, die optimaal klant- en burgervriendelijk wil zijn.

Bijna een vijfde deel van de investering is besteed aan ecologisch verantwoorde aanleg van het spoor en aan zo groot mogelijke aanpassing aan het landschap dat doorkruist wordt. Bevers zijn liefdevol verhuisd, de nesten van zeldzame adelaars ontzien, wijngaarden gespaard. De acht nieuwe viaducten hebben de kleuren gekregen van de omringende kalkstenen omgeving dan wel van de strakblauwe mediterrane hemel, er is 13 kilometer tunnel gegraven, zes stations zijn ingrijpend gerenoveerd en Aix-en-Provence, Valence en Avignon hebben geheel nieuwe stations gekregen.

In Avignon vond de openingsplechtigheid plaats, in een luxueus en van overdadige buffetten voorzien gelegenheidskamp onder het nieuwe dubbele viaduct, een nieuwe pont d'Avignon, waar de TGV afslaat naar Nîmes of naar Marseille. Drie treinen van 200 meter lang met een capaciteit tot 510 zitplaatsen brachten de Parijzenaars onder de 5.000 genodigden naar Marseille, waar tien minuten de benen gestrekt konden worden op het zwaarbewaakte station Saint-Charles. Verscheidene vakbonden hadden acties aangekondigd, met het oog op de decadente feestvierderij in tijden van sociale onrust. Bovendien moest het nationale spoorboekje ingrijpend worden aangepast, met het oog op de zeventien TGV-treinen die dagelijks op en neer gaan tussen Parijs en Marseille.

President Chirac, die de nieuwe TGV als ,,snel en comfortabel'' en, zijn nieuwe favoriete verkiezingsthema indachtig, als ,,heel weinig vervuilend'' aanprees, was zelf met het vliegtuig gekomen en legde slechts het stukje tussen Marseille en Avignon per trein af. Het goede voorbeeld gaf hij daarmee niet; de SNCF wil nadrukkelijk de concurrentie aangaan met het binnenlandse vliegverkeer dat nu nog 60 procent van de reizigers tussen de hoofdstad en de Côte d'Azur bedient. De ambitie is dat 65 procent voortaan het spoor verkiest, tegen een (maximaal) tarief van ongeveer 135 gulden voor een enkele reis. De makelaars in Marseille maken zich intussen op voor drukke zaken, omdat de nieuwe trein het met een reistijd van 1 uur en 37 minuten heel goed mogelijk maakt om in bij voorbeeld Lyon te werken en onder de zon te wonen.