Laat je niet afpoeieren

Wie een plan heeft voor een televisieprogramma vindt zelden gehoor. Vorige week presenteerden zeventig jonge programmamakers hun ideeën in Hilversum.

Op het grote bord bij de oprit van het Hilversumse Mediapark staat het met lichtende letters: Dag van het TV-Idee. Tussen het gebruikelijke overzicht van welke programma's waar worden opgenomen valt het initiatief van de twee film- en televisiebonden amper op. De meeste van de zeventig jonge tv-makers die vandaag hun idee zullen pitchen zijn echter nog nooit zo dicht bij het hart van omroepland geweest.

Wie de film The Player van Robert Altman wel eens heeft gezien weet wat pitchen is: je idee kort en wervend onder de aandacht brengen van iemand die daarin amper geïnteresseerd is. Die alles al honderden keren gehoord heeft. Maar die wel beschikt over het geld of de macht om jouw idee te realiseren. Pitchen kun je leren, vonden de beroepsorganisaties van film- en televisiemakers NBF en NFTVM en dus kwamen zo'n zeventig jonge makers in maart bij elkaar in een oude school in Amsterdam-West. Sommigen hadden al eens iets op de tv uitgezonden gekregen, anderen waren keer op keer gestrand.

,,Het is moeilijk om in Hilversum binnen te komen', zegt Martijn Mewe, organisator van de Dag van het TV-idee. ,,Zelfs met een aardig idee word je afgescheept.' Naast de jaarlijkse scenario-workshop voor documentaires op het International Documentary Filmfestival Amsterdam is er volgens hem weinig hulp beschikbaar. ,,Met deze eerste pitchdag in Nederland proberen we voor jonge makers de weg te bereiden om dichter bij het vuur te komen.' Ireen van Ditshuyzen, Chiem van Houweninge en Mark Pos vertelden ter voorbereiding van de Dag van het TV-Idee hoe je met je documentaire, dramaserie of tv-spelletje door kunt dringen tot de buis.

,,Bij Endemol en de anderen liggen 800 quizzen op stapels die nooit door iemand worden doorgewerkt.' Producent Mark Pos laat de jonge makers weinig illusies. ,,Op spontane ideeën zit niemand te wachten.' Pos heeft `tweeduizend keer' een idee opgestuurd en daarvan hebben slechts een paar het scherm bereikt. Ondanks uren rondhangen op `saaie barbecues'. Maar je moet ergens binnen zien te komen. Daarna wordt het volgens hem iets makkelijker.

Chiem van Houweninge – tv-maker met een lange staat van dienst – troost zijn gehoor. ,,Ja, het is een hoop gezeur maar het maken is een feest.' Ervaren documentairemaakster Ireen van Ditshuyzen kiest liever de aanval. Aan een kring van ademloos luisterende beginners vertelt ze hoe te handelen in televisieland. ,,Je moet naar de baas gaan. Dat maakt soms een scheve indruk op de lui daaronder, maar dan zeg je `zullen we gaan lunchen'. Vinden ze prachtig, als jij betaalt tenminste. Het is netwerken, netwerken, netwerken.' En als je dan eindelijk mag pitchen: ,,Zorg dat ze je niet afpoeieren. De wereld is harder dan jullie denken.' En, zeer praktisch: ,,Oefen voor de spiegel en houd je billen strak. Kijk naar iedereen aan de andere kant van de tafel. Stel vragen, zorg dat ze gaan knikken, dan heb je contact en dat geeft commitment.'

Panel

Op de Dag van het TV-Idee twee maanden later loopt Aliefka Bijlsma (29) gespannen door de studio waar die middag in hoog tempo 40 programma's gepresenteerd zullen worden. Er zijn drie ruimtes ingericht met tafels waarachter producenten en inkopers van omroepen en zenders zullen plaatsnemen. De pitcher komt voor het panel te staan en achter zijn rug zitten de collega-makers die deze middag hun plannen eveneens zullen ontvouwen. Gordijnen, spotlights, palmen en hier en daar een verdwaald decorstuk zorgen voor een televisiesfeer. Over een uur moet Bijlsma in vijf minuten het panel voor drama-producties warm maken voor haar tv-serie over drie vlotte meiden met een duikschool op Curaçao.

Nelleke Zitman (41) studeerde in 1984 af aan de toneelschool in Maastricht en werkte sindsdien freelance voor verschillende gezelschappen. Ze staat momenteel bij Het Nationale Toneel in Het Huis van Bernarda Alba. Ze schreef enkele jaren geleden de jeugdserie Willie en Nellie, waar de NCRV drie series van dertien afleveringen van uitzond. Vanmiddag gaat het over Groene Ogen, een kinderserie rond een jongetje op het platteland. Samen met regisseuse Adrienne Wurpel is ze er al meer dan een jaar mee bezig. ,,Groene Ogen gaat over het zoeken van de balans tussen welvaren en welzijn', zegt Zitman tegen het panel van vijftien tv-mensen voor haar. ,,We hebben stof voor 10, 20, 25 afleveringen. Jullie zeggen het maar', besluit ze korte tijd later. Na de pitch is er vijf minuten tijd voor vragen. ,,Hebben jullie enig idee wat het kost', vraagt iemand van de AVRO. ,,Het kan op video', antwoordt Wurpel professioneel. ,,Zo heb ik het ook bij Westenwind gedaan. En dat scheelt flink in de prijs.'

Verderop in de studio staat Jos Arts voor het panel van licht-informatief & amusement. Ze luisteren naar zijn idee voor een actuele satirische poppenserie in de stijl van Spitting Image. Sinds Arts in 1988 in Nijmegen afstudeerde in de Film- en opvoeringskunsten maakte hij carrière met bedrijfsfilms in allerlei genres. In Hilversum is hij onbekend. ,,Weet je hoeveel zo'n pop kost', vraagt iemand uit het panel als Arts uitgesproken is. ,,Twintigduizend gulden.' ,,Weet je hoeveel tijd het kost om er één te maken?' Aan het woord is Bart Römer, hoofd amusement bij de KRO. Arts aarzelt. ,,Drie maanden', zegt Römer. ,,Het is gewoon niet te doen.' ,,Da's fors', zegt Arts.

Bart Römer kende het idee voor de poppenserie al, via een producent belandde het een jaar geleden bij hem op tafel. Na afloop schiet Arts hem aan. Römer ziet er nog altijd een leuke serie in en als de netcoördinator had willen bijspringen, was het misschien zelfs al gerealiseerd. Maar die stak zijn geld liever in andere programma's. Een uitweg ziet Römer niet. Maar Jos moet het wel blijven proberen. Jos Arts houdt hoop. ,,Elke dag 5 minuten actuele satire na het Journaal, de mooiste plek ter wereld. Na het nieuws, het commentaar.'

Römer is blij met een dag als deze. ,,Ideeën wil ik hebben. We hebben ze nodig.' Het valt hem tegen hoe weinig mensen er in slagen hem te bereiken. ,,Terwijl dat met e-mail tegenwoordig toch zo eenvoudig is.'

Bij John de Mol Produkties ontvangt Mark van Berkel jaarlijks tussen de 600 en 900 programmavoorstellen. ,,En wie me belt, krijgt me aan de lijn. Als je een unique selling point hebt, nodig ik je binnen twee dagen uit. 98 procent is niks, maar soms is het nuttig om verder te praten.' Marijke Schaaphok, hoofd amusement en `infotainment' bij Joop van den Ende Producties, raadt de jonge makers aan naar een producent te gaan. ,,Die kan je helpen. Zenders en omroepen hebben daar geen tijd voor. Het kost een half jaar ontwikkeling voor ik een idee bij een omroep of zender durf aan te bieden.'

Schaamteloos

De pitch van de Curaçaose duikschoolserie van Aliefka Bijlsma gaat redelijk. Ze vergelijkt het met bekende series als Baywatch, Charlie's Angels en Friends. ,,Heb je al veel geschreven?', vraagt iemand vijf minuten later. ,,Curaçao is nogal duur als locatie', merkt een ander op. Achteraf zegt Johan Nijenhuis, hoofd drama bij Joop van den Ende Producties en regisseur van de succesfilm Costa!, dat ze niet duidelijk was in haar keuzes. ,,Bedoelde ze het nu over the top zoals Charlie's Angels, of juist heel serieus. Je moet schaamteloos gaan voor wat je wilt.' Het idee vindt hij ook niet zo origineel. ,,Vorige maand stelde iemand me nog een serie voor rond een duikschool in Thailand.' Aliefka's onervarenheid als schrijfster noemt hij een belangrijk nadeel. ,,Dan moet ik er anderen aan laten werken en goede schrijvers werken liever aan hun eigen idee.'

Nijenhuis wil wel verder praten met de schrijvers van de comedy Millennium Babies, die ook die middag hun plan pitchten. ,,Misschien kunnen ze alvast iets voor een andere serie schrijven.' De drie actrices die iets Absolutely Fabulous-achtigs presenteerden vond hij interessant. ,,Het zag er erg gezellig uit, maar ik begrijp niet waarom ze er niet eerst een lunchvoorstelling of zo van maken. Dan kunnen ze de karakters uitwerken en ben je voor 5000 gulden klaar. Een proefaflevering voor een tv-serie kost tonnen.' Het was voor het eerst dat Nijenhuis aan een pitchdag meedeed. ,,Ten minste aan deze kant van de tafel. Zelf heb ik me vroeger suf gepitcht.' Hij vond het niet vreemd naast 15 concurrenten te zitten. ,,De VPRO zoekt toch heel andere dingen en het is een efficiënte manier om snel veel ideeën te horen. Als iemand bij je langskomt kost het toch zo een half uur.'

,,Die mevrouw van de AVRO was er heel blij mee', zegt Nelleke Zitman van de jeugdserie Groene Ogen. ,,Het paste precies bij hun doelen met jeugd en natuur. Met de NCRV gaan we praten en de VPRO had ook wel belangstelling. Voor ons was het een prima dag. Maar ik ben nu wel doodmoe.' Ook Aliefka Bijlsma is tevreden. Dat volgens Nijenhuis filmen op Curaçao nogal kostbaar is, lijkt haar geen probleem. ,,Het is goed voor het toerisme en het eiland wil het vast graag sponseren.' En al is er niets concreets bereikt, ze heeft veel geleerd van de presentatie en een heleboel mensen gesproken. Spijt dat ze vorige maand haar baan als bedrijfsjuriste bij een filmproducent heeft opgezegd om zich aan het schrijven te wijden heeft ze zeker niet. ,,Ik doe nu eindelijk wat ik altijd al wilde.' Ook Jos Arts heeft zijn satirische poppenserie weer flink onder de aandacht gekregen. ,,Misschien dat het toch nog gaat lukken. In Frankrijk is zoiets een succes, net als in Engeland, Zweden en Rusland. Dat moet hier toch ook kunnen?'

www.nbf.nl en www.nftvm.nl