Berooid KPN is politiek probleem

De buitenwacht vindt de crisis rondom KPN zorgelijk. Voor vakbonden is er werk aan de winkel, kamerleden willen weten of de telefoon blijft rinkelen ongeacht de financiële problemen van het telecombedrijf.

De schrik zit erin bij het KPN-personeel. Op de vorig jaar aangekondigde reorganisatie werd nog lauw gereageerd. `Eerder meegemaakt, de bui waait wel over.' De koersdaling van het KPN-aandeel van de afgelopen vijf dagen (min 33 procent) heeft een ontnuchterende werking. Bij vakbond Abvakabo FNV zijn de eerste bezorgde telefoontjes binnengekomen. `Komen de salarissen in gevaar door de huidige financiële problemen?'

Peter Wiegman, de bestuurder van de vakbond, maakt zich ,,behoorlijk zorgen''. Hij heeft aanstaande maandag regulier overleg op het hoofdkantoor van KPN in Den Haag (twee keer per maand). ,,Ik verwacht heldere antwoorden'', zegt hij. Kaderleden binnen het bedrijf geven aan mee te willen denken over de positie van KPN. Wiegman ,,KPN ervaart voor het eerst dat werknemers zich serieus zorgen maken.''

Ook Den Haag vindt de toestand van het telecombedrijf zorglijk. De staat is met een belang van ruim 33 procent grootaandeelhouder van KPN. Dat belang is het afgelopen jaar in waarde verschrompeld van ruim 66 miljard tot 7,2 miljard euro.

Om de problemen het hoofd te bieden, overweegt KPN een claimemmissie, waarbij zittende aandeelhouders het (verhandelbare) recht krijgen om nieuwe aandelen tegen een lage prijs te kopen. Om zo'n emissie te laten slagen is het (onder andere) belangrijk dat aandeelhouders meewerken, vooral de grote. Dat de overheid meedoet is voor de Tweede Kamer geen uitgemaakte zaak. Alle partijen zijn in principe tegen staatssteun voor KPN. De overheid moet zijn eigen financiële belang voorop stellen.

,,De vraag is dan wat wijsheid is'', zegt kamerlid Voûte (VVD). ,,Er moet goed worden afgewogen of er veel belastinggeld in KPN moet worden gestoken. Wij laten dat graag aan de regering over.'' Bakker (D66) zegt het eerst niet te weten. ,,Het doen van nieuwe aankopen gaat in tegen het beleid van de overheid om juist het staatsbelang in KPN te verminderen.'' Maar even later zegt Bakker dat meedoen aan de emissie ,,vermoedelijk toch de verstandigste optie'' is. De overheid heeft er als eigenaar van ruim 400 miljoen aandelen belang bij dat de beurskoers van KPN opveert. Kamerlid Leers (CDA) vindt dat de overheid zijn claims (op nieuwe aandelen) bij een emissie moet doorverkopen zodat KPN toch zijn schuld kan verminderen.

Niemand in de Kamer gelooft overigens dat KPN failliet gaat. Wel bestaan er grote zorgen over de rol die het vaste telefoonnetwerk van KPN speelt bij het verlagen van de enorme schuldenlast van telecombedrijf. Een van de scenario's die de ronde doet voorziet in de ontmanteling van het bedrijf. De verkoop van losgemaakte onderdelen (vast, mobiel, internet) kan dan in belangrijke mate bijdragen aan de schuldreductie. De verkoop van het vaste net aan een buitenlandse partij kan gevolgen hebben voor de huidige tarieven of diensten.

,,Door de dominante binnenlandse positie van KPN kunnen burgers niet uitwijken naar andere telecomaanbieders'', zegt Vendrik (GroenLinks). De Kamer heeft eerder deze week de bezorgdheid hierover uitgesproken in een brief aan het kabinet.

Een meerderheid van de Kamer voelt wel voor een andere vorm van steun. Telecombedrijven zouden toestemming moeten krijgen voor samenwerking bij de bouw van het UMTS-netwerken (voor geavanceerde mobiele telefonie). Markttoezichthouder NMa heeft daar bedenkingen bij omdat dat concurrentieverstorend zou kunnen werken. ,,Maar als we samenwerking niet toestaan heb je straks misschien helemaal geen concurrentie meer'', zegt Bakker. Het kamerlid vindt dat de vijf concerns ook geholpen kunnen worden door de 15 jaar dat ze de frequenties mogen gebruiken pas te laten ingaan op het moment dat er echt UMTS-diensten kunnen worden aangeboden. ,,Dat zien de aandeelhouders van KPN misschien wat meer licht in de duisternis.''

Vendrik zet grote vraagtekens bij het beschikbaar stellen van `zachte' leningen aan berooide telecombedrijven, een concept dat aan populariteit wint binnen de Europese Commissie. ,,Op die manier socialiseren we verliezen die in de markt zijn geleden'', zegt het kamerlid. ,,Dat lijkt me heel onwenselijk. Als KPN een paar jaar geleden zo graag wilde meedoen met de groten der aarde moeten ze dat nu ook maar waarmaken. Het kan nu niet achteraf de hulp van de overheid gaan inroepen.''