Platte heffing

DE A10 WEST krijgt op het ogenblik een grote onderhoudsbeurt. Maar de verwachte verkeershinder op de westelijke ringweg van Amsterdam blijft uit. Waar zijn de files? Deskundigen van Rijkswaterstaat staan voor een raadsel. Verkeersstromen lossen zich kennelijk op geheel eigen wijze op.

Files zijn er volop in Nederland, maar de discussie over de manier waarop deze moeten worden aangepakt, is gisteren even mysterieus opgelost als de verwachte congestie op de A10 west. Jarenlang hebben opeenvolgende kabinetten gepalaverd over manieren om de files te bestrijden. Rekening rijden, spitsheffing, tolpoorten, betaalstroken – alle mogelijke varianten zijn de revue gepasseerd. De nieuwste vondst, mobimiles – een project voor variabele kilometerheffing, was nog maar anderhalve maand geleden gelanceerd door IT-ondernemer Roel Pieper. Allemaal vergeefse moeite. De fractievoorzitters van de drie regeringspartijen hebben met elkaar afgesproken een `platte heffing' in te voeren. Een vaste prijs per gereden kilometer, ongeacht plaats en tijd waarop gereden wordt. In een brief aan de Kamer houdt minister Netelenbos (PvdA, Verkeer) zich nog op de vlakte.

Drie dingen vallen hierbij op. Ten eerste is sprake van een formidabele politieke nederlaag voor de PvdA en Netelenbos die zich jarenlang voor iets heel anders hebben ingezet. De opmerking van fractieleider Melkert ,,we hebben de kans gegrepen onderscheid te maken tussen bezit en gebruik van de auto'' verdient de hypocrisieprijs van het jaar. Want wat was tot gisteren de bedoeling van de tolheffing? De files in de ochtendspits bestrijden door met het prijsmechanisme het weggebruik te beïnvloeden. Dit uitgangspunt is opgegeven, autorijden wordt nu voor iedereen wat duurder gemaakt. Ten tweede heeft de VVD haar jarenlang volgehouden vertragingstactiek tegen rekening rijden beloond gezien. Het prijsmechanisme werkt voor de liberalen altijd, behalve als het gaat om het autogebruik.

TEN DERDE IS er tweehonderd miljoen gulden belastinggeld weggegooid in voorbereidingen van rekening rijden. Langs de A12 tussen Gouda en Utrecht staan de proefopstellingen van de tolpoorten als monumenten van falend beleid. Pijnlijk is ook dat de innovatieve plannen voor variabele autokosten die Pieper half april op verzoek van Netelenbos presenteerde, terzijde zijn geschoven. (Toen maakte de minister haar eerste ommezwaai door `rekening rijden' los te laten). Als het louter om belasting van het gebruik van auto's gaat, hoeft er niet ingewikkeld gedaan te worden over anonieme elektronische systemen. Dan kan beter de benzineaccijns verhoogd worden. Dat is eenvoudiger, maar politiek niet haalbaar omdat het in de grensstreek leidt tot uitwijkgedrag van automobilisten en protesten van benzinepomphouders.

De tolpoortenshow eindigt aldus in een klucht. Beter gezegd: met de vaststelling dat Nederland bestuurlijk en politiek niet in staat is om ingrijpende besluiten over een gevoelig onderwerp consistent door te zetten. Dat geeft voldoende stof tot nadenken in de dagelijkse files.