Lot KPN bij staat en BellSouth

Welke varianten KPN ook kiest om uit de problemen te komen, de Nederlandse staat en het Amerikaanse BellSouth bepalen welk reddingsplan wordt uitgevoerd.

Hoe heet wordt het na dit weekeinde in de bestuurskamer van KPN? De varianten waarop gestudeerd wordt om aan geld te komen, liggen naast de staat steeds meer in handen van partner BellSouth. De staat dwingt via zijn belang van 34,9 procent en zijn speciale stemrecht toestemming af bij alle mogelijke scenario's. Tussen Financiën en KPN bestaat een open lijn: er wordt momenteel continu overlegd en onderhandeld over de scenario's die het telecombedrijf te berde brengt.

De Amerikaanse partner BellSouth is tot de dag van vandaag nog geen aandeelhouder van KPN. Niettemin wordt een derde van het garantievermogen van KPN geleverd door de buitenlandse partner. Vanaf dit weekeinde krijgt BellSouth de mogelijkheid om daadwerkelijk eigendom in KPN te verwerven. Vanaf 9 juni hebben de Amerikanen het recht hun aandelen in het Duitse E-Plus (belang 22,5 procent) om te zetten in aandelen KPN. Als BellSouth hier voor kiest, ziet KPN zich gedwongen ruim 200 miljoen nieuwe aandelen uit te geven. Bij die papieren transactie stroomt er niet één gulden de kas in van KPN, daar waar het noodlijdende bedrijf juist zo verlegen om zit. Het recht van conversie is al lang in de boeken van KPN verwerkt: het zorgt er juist voor dat het AEX-fonds de laatste maanden nog enig weerstandsvermogen op de balans kan tonen.

Een keuze voor conversie beperkt KPN's manoeuvreerruimte. Een tussentijdse `claim'-emissie aan de zittende aandeelhouders – een plan waar KPN serieus op studeert – wordt een stuk moeilijker als BellSouth tegelijkertijd een uitgifte van nieuwe aandelen forceert. Bovendien hangt er dan een pakket boven de markt dat de aandelenkoers verder onder druk zet. Er rust een verkoopverbod van slechts een half jaar op aandelen KPN die BellSouth via deze route verwerft.

Nog lastiger zijn de onmiddellijke aflossingsverplichtingen die in werking treden als de Amerikanen van hun verkooprecht gebruik maken. De achtergestelde leningen van de Duitse dochter moeten naar rato binnen 120 dagen worden afgelost aan BellSouth. Dat gaat meteen om miljarden euro's. Dat brengt KPN verder in het nauw. Het telecombedrijf moet bij meningsverschillen met zijn Amerikaanse partner hopen op steun van de overheid.

Het ministerie van Financiën speelt een cruciale rol bij de rechten die de Amerikanen houden. Sinds de samenwerking van BellSouth en KPN in Duitsland, nu ruim een jaar geleden, wordt in Den Haag onderhandeld over het conversierecht. Het telecombedrijf uit Atlanta heeft een fiat van de staat nodig voordat het zijn recht op KPN-aandelen kan uitoefenen. KPN gaat er vanuit dat de overheid niet dwars zal gaan liggen. Doet Financiën dat wel, dan doemen andere verplichtingen voor KPN op. BellSouth mag KPN dan `verzoeken' contant te worden betaald bij verkoop van zijn E-Plus belang. Dat is het laatste waarop een bedrijf zit te wachten dat om een kapitaalinjectie schreeuwt.