Grote coalitie in Berlijn na tien jaar op springen

De financiële crisis in Berlijn heeft haar politieke tol geëist. De grote coalitie van christen-democraten en sociaal-democraten, die de deelstaat Berlijn tien jaar regeerde, is uiteengevallen.

Afgelopen nacht stapte de SPD uit het crisisoverleg dat burgemeester Eberhard Diepgen (CDU) bijeen had geroepen over de financiële problemen van Berlijn. ,,De grote coalitie heeft zichzelf overleefd'', zei Peter Strieder, de voorzitter van de Berlijnse SPD nadat hij het overleg had afgebroken. Het vertrouwen in de coalitie is op.

Daarmee wordt de weg geopend voor nieuwe verkiezingen in de Duitse hoofdstad. De SPD zou het al met de PDS, de partij van de vroegere communisten, op een akkoordje hebben gegooid tot de verkiezingen een minderheidsregering van SPD en Groenen te tolereren. Daarna wordt zelfs deelname van de PDS in een coalitie met de SPD niet meer uitgesloten. Tot nog toe wordt alleen de Oost-Duitse deelstaat Meckelenburg-Voorpommeren geregeerd door een coalitie van SPD en PDS.

Sinds de Duitse eenwording van 1990 verkeert Berlijn in grote financiële problemen. Berlijn is zo goed als failliet en al jaren gedwongen drastisch te bezuinigen om de schuldenlast van ruim 80 miljard mark te verminderen. Al jaren wordt gekort op openbare instellingen als zwembaden, ziekenhuizen, scholen en theaters.

Vorige week werd de stad ook nog met een extra strop opgezadeld van 7 miljard mark als gevolg van mismanagement bij de Berlijnse staatsbank (Bankgesellschaft Berlin) – een van de tien grote Duitse banken die aan de beurs van Frankfurt zijn genoteerd. De bank is in problemen geraakt door riskante onroerend goedtransacties in de jaren negentig. Na de hereniging heeft in heel Oost-Duitsland een boom in de bouw plaatsgevonden, maar 11 jaar later staan tal van nieuwe kantorencomplexen in grote steden als Leipzig en Berlijn leeg.

De problemen vloeien onder andere voort uit de jarenlange belangenverstrengeling van regerende politici in Berlijn en de bank. Als gevolg daarvan is ondermeer de voregere CDU-fractieleider en voorzitter van de bankendochter Berlin Hyp afgetreden. De Officier van Justitie heeft een onderzoek ingesteld naar de top van de Berlijnse bank in verband met mogelijke fraude.

Nu de SPD haar samenwerking in de coalitie heeft opgezegd, zijn ook de dagen van burgemeester Diepgen zo goed als geteld. Hij was veertien jaar burgemeester van Berlijn en trad in het voetspoor van legendaire burgemeesters als Ernst Reuter, Willy Brandt en Richard von Weizsäcker. CDU-voorzitter Angela Merkel wordt al genoemd als Diepgens mogelijke opvolger. Ook de populaire PDS-politicus Gregor Gysi aast op de functie. Alles hangt af van de uitslag van vervroegde verkiezingen, die binnen twee maanden verwacht worden.