Expositie over Soekarno toont geen Nederlanders

De kennis over Soekarno bij Nederlandse jongeren laat te wensen over, zei de Indonesische ambassadeur Abdul Irsan gisteren in het Leidse Rijksmuseum voor Volkenkunde. Als hij op middelbare scholen komt, weten de leerlingen niet eens dat de eerste president van Indonesië door de Nederlanders werd geïnterneerd. Besmuikt gelach in de zaal, grotendeels gevuld met oudere Indonesiërs.

De ambassadeur sprak bij de opening van een tentoonstelling over Soekarno in het onlangs heropende museum. Gisteren was het precies honderd jaar geleden dat `het kind van de dageraad', zoals zijn moeder hem naar eigen zeggen noemde, in Soerabaja werd geboren. Zowel in Indonesië als in Nederland leidt dat tot hernieuwde belangstelling voor de man die Indonesië naar de onafhankelijkheid leidde. De uiterst bescheiden tentoonstelling in Leiden, bestaande uit één wand met 46 foto's, zal echter weinig bijdragen aan grotere Soekarno-kennis onder middelbare scholieren.

Meestal verschijnt een boek naar aanleiding van een tentoonstelling, hier is het andersom. De tentoonstelling, zonder originele foto's, oogt als een bijverschijnsel. De Limburgse historicus Bob Hering stelde een boekje samen met honderd foto's uit het politieke en privé-leven van Soekarno. Bijna de helft van de foto's is afkomstig uit particuliere collecties, waaronder een tiental van Soekarno's echtgenote – nummer drie in de reeks van negen – Fatmawati. Hering staat op goede voet met de familie Soekarno, wat zijn nog te verschijnen biografie vermoedelijk een andere toon zal geven dan die van Lambert Giebels, waarvan gisteren het tweede deel verscheen.

De foto's zijn niet opmerkelijk, in historisch noch artistiek opzicht. De eerste foto toont de lagere school-leerling in 1907 in een rijtuig, met als commentaar dat dit beeld de arme jeugd uit Soekarno's autobiografie weerspreekt. Alsof niet die hele door Cindy Adams opgetekende autobiografie moet worden gewantrouwd. De laatste foto toont de staatsbegrafenis in Blitar, Oost-Java, op 23 juni 1970. Het tussenliggende leven wordt geïllustreerd met overwegend propagandafoto's en journalistieke kiekjes. De kwaliteit van de afdrukken is slecht, bij slechts een enkele foto is vorm interessanter dan inhoud. Van iemand die zich zo bewust was van zijn uiterlijk en presentatie, zou je wat meer glamour willen zien. Waar staats- en familiezaken zo verweven zijn als bij Soekarno, is een staatsieportret net zo veelzeggend als een intiem kiekje. Interessant aan de selectie van Hering is zijn mondiale blik. Nederland en Nederlandse gezagsdragers zijn verfrissend afwezig op de foto's, er is veel aandacht voor de buitenlandse reizen en internationale contacten van Soekarno. Met Mao bijvoorbeeld, of getooid met cowboyhoed in gesprek met Amerikaanse Hopi-indianen. Nederland zag in de jaren vijftig de man die ons Indië had afgepakt, elders zag men een voorman van de ongebonden landen. Als de tentoonstelling beter onderbouwd was, zou je zeggen dat de recente NIOD-tentoonstelling over de oorlog in Japan, Indonesië en Nederland, die het eenzijdige Nederlandse perspectief wilde relativeren, nu al school heeft gemaakt. Maar zo ambitieus moeten we het niet zien. Deze mini-expositie is niet bedoeld voor scholieren of fotografie-liefhebbers, maar voor Soekarno-fans die zich willen laven aan elk beeld van hun held.

Tentoonstelling: `Soekarno, architect van een natie', 1901-1970. T/m 30 sept. in Rijksmuseum voor Volkenkunde, Steenstraat 1, Leiden. Di t/m zo 10-17u. Inl. 071-5168800 of www.rmv.nl