EU-kandidaat Malta wil op trekvogels jagen

Het eiland Malta is het kleinste kandidaatlid van de Europese Unie, maar in de onderhandelingen over toetreding zeker niet het minst lastige.

Geen vogeltje is er 's zomers te zien op Malta. Vandaar dat de bewoners van deze drie eilandjes ten zuiden van Sicilië in de Middellandse Zee reikhalzend uitkijken naar de lente en de herfst. Dan pakken de Maltezers hun jachtgeweren en schieten tussen Afrika en het Europese vasteland trekkende vogels uit de lucht.

De Maltese premier, Eddie Fenech Adami, zucht diep als de Maltese lust om op trekvogels te jagen ter sprake wordt gebracht. Als kandidaat voor het lidmaatschap van de EU zou Malta de Europese wetgeving over de jacht moeten overnemen. Dat zou betekenen dat de Maltese jagers hun geweren in de kast moeten laten. Dat kan Fenech Adami moeilijk aan zijn bevolking verkopen.

Vandaar dat de Maltese regering bij de onderhandelingen over toetreding een uitzondering vraagt. ,,We willen dat ook de sociale aspecten van het probleem in overweging worden genomen'', zegt de Maltese premier in de royal suite van het Brusselse Windsor hotel, waar hij tijdens zijn regelmatige bezoeken aan de EU verblijft.

,,De Europese Unie moet van een kandidaat-lidstaat geen dingen vragen die deze niet kan'', zegt een Maltese diplomaat. ,,Er is al generaties lang gejaagd. Dat kan niet van de ene op de andere dag worden afgeschaft.'' De jagers zijn een belangrijke politieke factor op Malta. De conservatieve regering van Fenech Adami heeft de bevolking na afsluiting van de onderhandelingen over toetreding een referendum over het lidmaatschap van de EU toegezegd, hoewel dit wettelijk niet vereist was. Hoe dat referendum (in 2003 of 2004) zal aflopen is zeer onzeker. Vandaar dat Fenech Adami geen tegenstand van jagers kan gebruiken.

,,Een klein land met grote problemen'', verzucht een hoge functionaris van de Europese Commissie over Malta. De Maltese regering wil meer uitzonderingen op de Europese regelgeving om te voorkomen dat de bevolking EU-lidmaatschap afwijst. Malta is de kleinste van de twaalf kandidaten waarmee de EU onderhandelt. Het is even groot als de Britse militaire basis op Cyprus. Met 370.000 inwoners heeft het een kleinere bevolking dan Luxemburg. Toch weet het al jaren in Brussel grote irritaties op te roepen door zijn zigzag-beleid, onder andere met de BTW en het EU-lidmaatschap.

Na de wisseling van de wacht in 1998, waarbij de conservatieven aan de macht kwamen, heropende de Unie het Malta-dossier met lichte weerzin. De kans dat de moeite van onderhandelingen tevergeefs blijkt is verre van denkbeeldig. Een Maltese regering heeft doorgaans 51 procent van de kiezers achter zich. De oppositie met 49 procent behoeft maar twee procent te winnen en de politieke verhoudingen zijn volledig omgedraaid. Premier Fenech Adami heeft tegenstanders van het EU-lidmaatschap binnen zijn eigen partij. Maar hij heeft zijn hoop gevestigd op voorstanders van de EU binnen de socialistische oppositie.

Daarvoor vraagt hij behalve voor de jacht een reeks uitzonderingen op EU-wetgeving die de Maltese bevolking gunstig zou kunnen stemmen. Zo zouden de Maltese scheepswerven, met 3.500 werknemers, nog zeven jaar staatssteun moeten krijgen. Rondom Malta zou een gebied van 25 in plaats van 12 mijl verboden gebied voor niet-Maltese vissers moeten zijn. Zoals Duitsland vreest voor een toevloed van immigranten uit nieuwe Oost-Europese lidstaten van de EU, is Malta bang voor werknemers uit oude lidstaten. Daarom wil het een uitzondering op de Europese regel van vrij verkeer van werknemers. ,,Een paar honderd Sicilianen is voor ons al een grote immigratiegolf'', zegt een Maltese diplomaat.

Ook Malta wil de aankoop van tweede woningen door EU-inwoners beperken om een grote stijging van huizenprijzen te voorkomen. De bouwgrond op Malta is schaars en Maltese woningen moeten voor Maltezers betaalbaar blijven. We zijn klein en daarom betekent het weinig voor de EU om ons uitzonderingen toe te staan, herhaalt de Maltese regering in alle toonaarden. Een Maltese diplomaat lijkt zijn land nog kleiner te maken dan het al is als hij benadrukt : ,,Cyprus is dertig keer groter dan Malta.''