Beatrix en Poetin

NEDERLAND WAS ongeveer het laatste land van de oude wereld dat de Sovjet-Unie wilde erkennen. Pas tijdens de Tweede Wereldoorlog kon de regering haar wrok overwinnen. Tot die tijd hadden christelijke én financiële sentimenten een erkenning van de socialistische staat, die atheïstisch was en ook nog eens buitenlandse investeerders had bedrogen, in de weg gestaan. Maar een officieel staatsbezoek bleef te veel van het goede. Pas na de ontmanteling van de Sovjet-Unie was de tijd rijp voor koningin Beatrix, zelf een ver familielid van de Romanov-dynastie die in 1917 werd verdreven. Ze zou eerder zijn gegaan, maar het permanent kwakkelen van president Jeltsin met zijn gezondheid stond een visite in de weg.

Deze week is het er wel van gekomen. Na bijna twee dagen Moskou heeft de koningin ook het industriële bolwerk Nizjni Novgorod en de oude tsaristische hoofdstad St. Petersburg bezocht. Maar het staatsbezoek draait uiteraard om Moskou en de gesprekken met president Poetin. In een tafelrede heeft de koningin er dinsdag de nadruk op gelegd dat Poetin zal worden beoordeeld op zijn eigen waardering voor rechtszekerheid en vrije meningsuiting.

OMDAT BEIDEN IN het Duits rechtstreeks van gedachten konden wisselen, heeft dit wellicht meer indruk gemaakt dan als er was gesproken met de traagheid van een tolk. Dat kan nooit kwaad. Maar het is een illusie te denken dat hiermee alles is gezegd. Poetin is intussen een jaar aan de macht, en zijn salamitactiek heeft nog steeds paradoxale kenmerken. Zo lijkt hij serieus werk te maken van de hervormingen van bijvoorbeeld het staatsgasbedrijf Gazprom en de rechterlijke macht die amper onafhankelijk is te noemen (dat hij energietsaar Vjachirev heeft durven vervangen door een eigen man was nodig en dapper). Maar nog steeds is Poetin amper in staat de regionale baronnen te integreren. Wel weer disciplineert hij de media met justitiële en fiscale methoden. Tijdens Jeltsin fungeerden deze als megafoon van hun eigenaren, die zonder uitzondering puissant rijk en machtig waren geworden dankzij de troebele privatisering van het staatsbezit. Dat afgelopen maanden slechts een beperkt aantal media met privaatrechtelijke middelen is aangepakt – wel de commerciële NTV, maar niet het eerste kanaal ORT dat eveneens in de schulden zit – doet vermoeden dat Poetin zijn eigen `his masters voice' wil.

DIT DUBBELE GEZICHT vereist inderdaad de `kritisch-optimistische' benadering die koningin Beatrix deze week heeft bepleit. En dat blijft vermoedelijk zo. Als Poetin volgend jaar naar Nederland komt, volgt de tweede acte.