Unieke 16de-eeuwse beelden ontdekt

In de Friese Dekema State in Jelsum zijn vier voor ons land unieke 16de-eeuwse stucwerkornamenten gevonden. De in gips gegoten beelden en resten van beelden stellen klassieke mythologische figuren voor en dienden als versiering van het interieur. Volgens de Leidse sculptuurdeskundige en kunsthistoricus Pier Terwen, onder meer betrokken bij de reiniging van grafmonumenten in de Oude Kerk in Delft, betreft het een voor Nederland `uiterst zeldzame' vondst.

De gipsen beelden werden, vermengd met brokken baksteen, gegoten in een mal. Ornamenten die volgens een dergelijk procédé zijn gemaakt, zijn in ons land tot dusver onbekend en alleen in Noord-Duitsland en Engeland aangetroffen.

Vermoed wordt dat rondtrekkende Italiaanse handelsreizigers de beelden in opdracht van de bewoners van Dekema State hebben meegenomen. De ornamenten stonden oorspronkelijk aan beide zijden van de schoorsteenmantel en bij de ingang van de ontvangsthal van Dekema State. Volgens kunsthistoricus Freerk Veldman, die de 15de-eeuwse state het afgelopen jaar in authentieke staat bracht, werden ze bij de restauratie in 1814 als steun gebruikt voor de vloerbalken van de eetkamer. Enkele jaren geleden kwamen ze tevoorschijn toen de vloer werd gerestaureerd. ,,De profielen waren toen echter nauwelijks zichtbaar omdat er jarenlang kalk overheen was gepleisterd.''

Beeldhouwer Jacob van der Horst uit Cornjum pelde de brokstukken kalk er de afgelopen maanden af. ,,Na het ontschillen bleek hoe zeldzaam en gaaf de afbeeldingen waren'', aldus Veldman. ,,Op enkele ornamenten staan mythologische figuren afgebeeld, waaronder een uil en een haan. Ook worden kleuren zichtbaar.''

Microscopisch onderzoek moet uitwijzen of het gips mogelijk is vermengd met nog een andere substantie. Gips was in de 16de eeuw een modern materiaal, goedkoper en sneller klaar dan zandsteen. De gerestaureerde ornamenten worden binnen enkele weken gemonteerd op de zolder van de state. Dekema State gaat komend weekeinde open voor het publiek.