Poetin bezoekt koninklijk ballet

Oude dynastieke banden en nieuwe economische betrekkingen zijn de smeerolie van het staatsbezoek van de koningin en kroonprins aan Rusland. Gevoelige thema's als rechten van de mens zijn subtiel in het programma verpakt.

Hij komt. President Vladimir Poetin bezoekt vanavond het optreden van het Nationale Ballet in het Moskouse Maly Theater, dat koningin Beatrix als `contraprestatie' aanbiedt op de tweede dag van haar staatsbezoek aan Rusland. Nederlandse delegatieleden wilden de komst van Poetin, waarop vooraf niet was gerekend, gisteren graag zien als een onderstreping van de bijzondere relatie tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Russische federatie. Maar wat de president feitelijk tot zijn hoffelijke geste heeft gebracht, viel rondom het Kremlin moeilijk vast te stellen.

Wil Poetin vieren dat Nederland een scheurtje heeft gemaakt in het internationale front tegenover Rusland inzake de vuile oorlog in Tsjetsjenië? Het Nederlandse kabinet besloot vrijdag, als enige Europese land, dat Tsjetsjeense vluchtelingen kunnen worden teruggestuurd naar Rusland, met uitzondering van Tsjetsjenië zelf.

Is het omdat Poetin, nu een jaar als gekozen president aan de macht, voor de eerste maal een Europees koninklijk staatshoofd ontvangt? Is het omdat Nederland, dankzij oude dynastieke en nieuwe economische betrekkingen, mag rekenen op extra warme waardering van Russische zijde?

Afgaande op de tafelredes van Beatrix en Poetin, gisteravond bij het staatsbanket in het Kremlin, moet het antwoord op deze vragen vooral in de geschiedenis en economie worden gezocht. Zowel de koningin als de president refereerde aan de bijzondere band met tsaar Peter de Grote (omstreeks 1700) en tsarendochter Anna Paulovna (gehuwd met koning Willem II, eerste helft 19de eeuw). Poetin riep daarbij bovendien de legendarische Hollandse stuurman Willem Barendsz in herinnering.

Gisteren werd een gezamenlijk Nederlands-Russisch `actieprogramma', in april al `geparafeerd', bekrachtigd met afspraken over samenwerking op talloze terreinen in de komende twee jaar. Verder werd het Russische voornemen bekendgemaakt om 22 archieven, onder meer van joodse en (andere) religieuze organisaties, die na de Tweede Wereldoorlog op de nazi's waren buitgemaakt, terug te geven aan Nederland. Staatssecretaris Van der Ploeg (Cultuur) had hierover in mei al afspraken met de Russische autoriteiten gemaakt. Vrijgave van negen andere archieven volgt later dit jaar.

Wie subtiliteiten in het staatsbezoek wil ontdekken, vindt daarvoor aanwijzingen in het programma van vandaag. Zo hield het koninklijk gezelschap vanmiddag in het Poesjkin-museum een ontvangst voor de Nederlandse gemeenschap in Moskou. Hier bevindt zich de veelbesproken Koenigscollectie, met tekeningen van onder meer Rembrandt en Dürer. Over teruggave van deze oorlogsbuit is jaren onderhandeld, waarbij inmiddels niet zozeer de Russische regering alswel het parlement, de Doema, dwarsligt. In een gisteren uitgegeven Russisch-Nederlandse verklaring staat dat beide regeringen ,,streven naar een spoedige afronding'' van deze kwestie.

Prins Willem-Alexander gaf vanmorgen inhoud aan het Nederlandse engagement met rechten van de mens door een kort bezoek af te leggen aan het Sacharov-museum, dat kan bestaan dankzij financiële steun van Westerse organisaties, maar dat vooralsnog circa tien Russische bezoekers per dag trekt. Koningin Beatrix verpakte dit vooral in Nederland zo gevoelige thema gisteravond in één zin in haar tafelrede, waarin zij Poetin op diens eigen woorden vastpinde: ,,U heeft zelf aangegeven groot belang te hechten aan versterking van rechtszekerheid voor burgers en bescherming van de vrije meningsuiting als onmisbaar element in de samenleving.''

TOESPRAKEN BEATRIX EN POETIN: www.nrc.nl/denhaag