Niet-gefiscaliseerd geld

DE AANPAK VAN spaargelden die zich onttrekken aan belastingheffing, maakt geen vorderingen. Niet in de Europese Unie en evenmin wereldwijd. Pogingen die in het recente verleden zijn ondernomen om greep te krijgen op uiteenlopende vormen van niet-gefiscaliseerd geld, zoals het eufemistisch genoemd wordt, dreigen op niets uit te lopen.

Vorig jaar dacht de Europese Unie een oplossing te hebben gevonden voor de spaarvlucht naar belastingparadijzen met een bankgeheim binnen de EU. Luxemburg, Oostenrijk, de Britse Kanaaleilanden en enkele andere buitenposten bieden de mogelijkheid van anoniem sparen. Met als gevolg dat de fiscus elders het nakijken heeft. Na eindeloze onderhandelingen, waarbij ook rekening gehouden moest worden met de positie van de City, het financiële hart van Londen, was een akkoord bereikt over de invoering van een bronbelasting (een heffing op rente door de bank waar het spaargeld wordt aangehouden) en een systeem van informatie-uitwisseling tussen de belastingdiensten. Dit laatste zou een einde maken aan het bankgeheim. Hiermee wilden Luxemburg en Oostenrijk slechts akkoord gaan als niet-lidstaten van de EU – lees: Zwitserland, Liechtenstein – eveneens bereid zouden zijn hun bankgeheim in te trekken.

Dat lijkt niet het geval en gisteren hebben Oostenrijk en Luxemburg het moeizaam bereikte akkoord over de aanpak van spaargeld weer op losse schroeven gezet.

INTERNATIONAAL IS een tweede ondermijning van de aanpak van vluchtgeld aan de gang. Onder aanvoering van de Verenigde Staten was de OESO, de club van geïndustrialiseerde landen, bezig om belastingparadijzen en financiële centra waar op grote schaal crimineel geld wordt witgewassen, aan te pakken. Hiervoor was in 1989 een aparte club opgericht, de Financial Action Task Force (FATF). Vorig jaar publiceerden de FATF en de OESO lijsten van landen die te boek staan als dubieuze belastingparadijzen en die medewerking weigeren bij de opsporing en aanpak van crimineel geld. Op de lijsten staan Caraïbische eilanden, maar ook Liechtenstein, Rusland, Cyprus en Israël.

Deze aanpak was veelbelovend. Maar de nieuwe Amerikaanse regering geeft aan de bestrijding van witwassen geen hoge prioriteit. President Bush is van mening dat belastingparadijzen een gezonde vorm van belastingconcurrentie bevorderen en dat ze, simpel gezegd, met rust gelaten moeten worden. De Amerikanen hebben binnen de OESO duidelijk gemaakt dat aandacht voor witwasparadijzen verminderde steun krijgt.

Dat is een slechte zaak. Sommige belastingparadijzen waren bezig om hun wetgeving aan te passen, `ken uw klant'-regels in te voeren en samen te werken bij verzoeken om uitlevering van gegevens over financiële misdaad. Als de Amerikaanse druk van de ketel is, kunnen belastingontwijking en criminele kapitaalstromen weer onbelemmerd verder gaan. In de Unie speelt de komst van de euro een rol, waarbij grote hoeveelheden contant geld dat niet bij de fiscus bekend is, moeten worden omgewisseld. Benutting van de euro-omwisseling om zwart geld op te sporen heeft geen prioriteit, want dit zou de afkeer van de bevolking tegen de euro doen toenemen en de kapitaalvlucht uit de EU vergroten.

BELASTINGCONCURRENTIE weerhoudt overheden van lichtzinnigheid met belastingheffing. Toch dient de EU een oplossing te vinden voor de fiscale aanpak van spaargelden. De weigerachtigheid van een enkele lidstaat hieraan mee te werken ondermijnt de belastingmoraal. De niet-betaalde belasting van sommigen wordt uiteindelijk door alle anderen opgebracht.