KunstRai moet concurreren met Biennale

Tijdens de opening van de KunstRai, gistermiddag, stonden op de tafels van alle galeriehouders twee miniflesjes champagne, merk Piper-Heidsieck. Cadeautje van de sponsor, ongetwijfeld, maar de feestelijke sfeer die deze geste moest oproepen had zich nog niet over de beurs verspreid. De stemming was afwachtend, op het nukkige af, want veel galeriehouders waren ongelukkig met de slechte planning van deze KunstRai. Als vandaag de galeriehouders in Amsterdam op hun kopers wachten zit het belangrijkste deel daarvan, de vertegenwoordigers van bedrijfscollecties en musea, in Venetië, waar de Biennale zijn deuren opent. Vervolgens reist een groot deel van de kunstelite door naar Bazel, waar volgende week dinsdag ook een beurs begint, maar dan een die geldt als een van de invloedrijkste van Europa.

Vergeleken bij dit internationale geweld is de KunstRai niet meer dan een kleine, lokale beurs. Onder de aanwezige galeries heerste dan ook een beetje een muurbloempjesgevoel, wat nog werd versterkt doordat veel van hun toonaangevende collega's – Fons Welters, Annet Gelink, Ellen de Bruijne, Paul Andriesse, Cokkie Snoei alsmede Galerie Van Gelder, De Expeditie en de MK Expositieruimte – de KunstRai aan zich voorbij hebben laten gaan.

Om de schade te beperken hebben de meeste achterblijvers ervoor gekozen alle risico's te vermijden. In hun stand tonen ze een doorsnee van het aanbod van hun galerie. Uit verkooptechnisch oogpunt is dat vast verstandig, maar voor de toeschouwer levert het matte, halfslachtige presentaties op. Sympathieker zijn de galeries die een solopresentatie hebben aangedurfd. Flatland uit Utrecht bijvoorbeeld toont korte filmpjes van Erwin Olaf, waaronder videoclips van Volumia! en Karin Bloemen. Galerie Van Kranendonk komt met de kale, vervreemdende doeken van Koen Ebeling Koning en Artkitchen wijdt zijn stand voor een groot deel aan Hugo Kaagman, die de ruimte heeft volgehangen met de van hem bekende overkitschte, namaak Delfts-blauwe schilderijen.

Intrigerender is het werk dat Gijs Frieling bij Maria Chailloux presenteert. Frieling, die al op de Rijksacademie moderne Christussen schilderde, heeft de laatste jaren een heel eigen stijl ontwikkeld, waarbij hij zacht geschilderde, felle kleuren combineert met naïeve, bijna byzantijnse vormen. Bij Chailloux hangt onder andere een tragische Pieta, in luchtige kleuren en gelardeerd met vogels die zo vrolijk duikelen dat je in verwarring achterblijft.

De sfeer op de rest van de KunstRai wordt nog het beste weerspiegeld door de Statements, een reeks van volgens de organisatie `spraakmakende installaties en objecten' in de Oosthal. De keuze is hier ongekend behoudend – van een jury die beelden van Armando en Joseph Semah en de roestvrijstalen deukdozen van Ewerdt Hilgemann als spraakmakend beschouwt valt niet veel redding meer te verwachten. Tussen 22 Statements staan er precies twee die zich positief onderscheiden: een lollige spoorbaantjes-installatie met rijdende dierenschedels van Christiaan Zwanikken, en een mooi, ruimtelijk beeld van Krijn de Koning.

Dan liever de Statements die sommige galeries in een zijruimte van hun eigen territorium hebben ingericht. Galerie Metis toont een vervreemdende, semi-dronken filminstallatie van Femke Schaap, die alleen al door zijn gebrek aan handelsgeest sympathiek is. Nog curieuzer is het hokje van Canvas International. Dit werk van de Japanse kunstenaar Hiroyuki Matsukage bestaat uit een grote halfronde foto van meer dan honderd vrolijke oosterse vrouwen die de toeschouwer vol verwachting aankijken. Voor hen staat een microfoon en als je daar wat in roept, barsten ze allemaal in gejuich uit. Hoe harder je roept, hoe luider het gejuich. Die hebben vast de KunstRai nog niet gezien.

KunstRai. Europahal en Oosthal van de Rai, Amsterdam. Wo 6 t/m zo 10 juni 11-19u, vr 8 juni tot 22.00u. Toegang ƒ22,50.