`Het is met de senaat goed mis'

Marnix van Rij, voorzitter van het CDA dat de nieuwe voorzitter van de senaat gaat leveren, wil diezelfde Eerste Kamer nieuw leven inblazen.

,,Een ontluisterend beeld. Die deftige sfeer, waarin senatoren hun vergadering als een rustpunt in de week beschouwen. Het is met de Eerste Kamer echt goed mis'', zegt CDA-voorzitter Marnix van Rij over de reportage, zaterdag in deze krant, over de senaat.

Hoe heeft het zover kunnen komen?

,,Decennia van coalitie-monisme hebben de slagkracht van beide Kamers het parlement sterk aangetast. Onder zeven jaar Paars gesternte is de Tweede Kamer sterk buiten spel gezet. In de Eerste Kamer blijkt nu het dieptepunt bereikt. Als voorzitter van het CDA zeg ik: Dit is niet acceptabel, dit beeld kunnen we niet in stand houden.''

Opheffen dus maar, die Eerste Kamer?

,,Nee. Het CDA hecht juist aan een sterke, vitale democratie, waarin de Eerste Kamer een aparte rol heeft te vervullen. De leden van de Eerste Kamer zijn niet gebonden door een regeerakkoord. Het is hun eerste taak om de kwaliteit van wetgeving te controleren. Er zijn de afgelopen jaren tal van wetten gepasseerd, die de kwaliteitstoets niet kunnen doorstaan: de nabestaandenwet, de vreemdelingenwet, de euthanasiewet enzovoorts. En, zoals ik al eerder heb voorgesteld, het enqueterecht van de Eerste Kamer moet worden geactiveerd, bijvoorbeeld door een onderzoek naar de geldstromen in de gezondheidszorg. De senatoren moeten zich meer met zuivere waarheidsvinding gaan bezig houden, zonder bang te zijn voor de politieke gevolgen.''

Maar ja, in de senatoren is geen beweging te krijgen.

,,De kwaliteit van de leden van de Eerste Kamer is een verantwoordelijkheid van alle politieke partijen. Alle parlementariërs van het CDA hebben dit jaar een functioneringsgesprek, die in de Eerste Kamer dit najaar - een voornemen dat we al eerder hadden. En we moeten toe naar een ander type kandidaten voor de Eerste Kamer: meer bekwame, scherpzinnige juristen, die ook niet meer door de wol geverfde partijtijgers hoeven te zijn. Wèl goede debaters.''

Nu is de Eerste Kamer nog vaak een hersteloord voor gewezen politieke prominenten.

,,We moeten investeren in mensen, en de Eerste Kamer niet meer laten fungeren als afkickcentrum voor afgedankte politici. Als we dit nog één periode van vier jaar laten doorgaan, heeft de Eerste Kamer definitief zijn recht verspeeld.

Is Gerrit Braks, beoogd voorzitter van de Eerste Kamer, het met uw aanpak eens?

,,Ik kan me niet voorstellen dat Braks niet geïnteresseerd zou zijn in een herstel van de slagkracht van de Eerste Kamer.''

Toch is het allemaal gemakkelijk gezegd. Toen CDA-senator Kaland begin jaren negentig kritiek had op wetgeving, nam CDA-premier Lubbers hem dat niet in dank af.

,,Dat was voor mijn tijd. Ik heb daar geen boodschap aan. Een van de voordelen van het feit dat het CDA in de oppositie zit, is dat we binnen de partij een cultuuromslag hebben doorgemaakt. Neem de openheid van de kandidaatstelling: er hebben zich nu al zo'n driehonderd mensen gemeld voor de lijst van de volgende verkiezingen voor de Tweede Kamer. Allerlei vreemde dingen uit het verleden bestaan niet meer: dat je als aspirant-Kamerlid moest beloven van een zetel af te zien als je alleen op grond van voorkeursstemmen werd gekozen bijvoorbeeld.''

Minister de Vries van Binnenlandse Zaken verwees dit weekeinde naar de notitie van zijn voorganger Peper, die de Eerste Kamer het recht wilde geven wetsontwerpen terug te zenden naar de Tweede Kamer, in plaats van ze te alleen maar te kunnen verwerpen.

,,Dat terugzendrecht is een goed idee, al moet de Eerste Kamer ook het recht behouden over wetsontwerpen een veto uit te spreken.''