Baas `kan' werkloze niet helpen

Geen wonder dat arme werklozen relatief weinig hebben geprofiteerd van de banengroei, menen de werkgevers. ,,Als een basisattitude ontbreekt, dan houdt het op.'' Werkgevers over het SCP-rapport.

Het uitzendbureau is leeg. Wel rinkelt voortdurend de telefoon van Daisy Bruys, vestigingsmanager in Breda van JMW, voor personeel in de horeca. Er hangt een feestelijk wit jasje met gouden tressen achter een vitrine. ,,Jouw jasje voor veertig uur per week?'', staat erbij.

Tussen de telefoontjes door beaamt Daisy Bruys dat arme werklozen zelden of nooit aan hun armoede ontsnappen door het vinden van een baan. Van de ongeveer driehonderd mensen die zich jaarlijks bij haar kantoor aanmelden, zijn er, schat Daisy Bruys, ongeveer vijf die na een periode van werkloosheid weer een baan zoeken. Meer niet. ,,Het is vaak een kwestie van motivatie, van die bank af komen. Veel mensen willen alleen in korte tijd zo veel mogelijk geld verdienen. Ze houden liever een uitkering dan dat ze voor tweeduizend gulden netto hele dagen moeten werken'', analyseert ze.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau poneerde in een gisteren gepresenteerd onderzoek van Paul de Beer de stelling dat het scheppen van meer arbeid niet leidt tot vermindering van de armoede in Nederland. ,,Er bestaat geen eenduidig verband tussen de ontwikkeling van de werkgelegenheid enerzijds en veranderingen in de inkomensongelijkheid en armoede anderzijds'', schrijft De Beer. En: ,,Hoewel een betaalde baan voor individuele huishoudens het beste middel tegen armoede is, is werkgelegenheidsbeleid geen effectief instrument om armoede te bestrijden.'' Betaald werk is geen wondermiddel tegen allerlei maatschappelijke kwalen, redeneert De Beer. Als je armoede wilt bestrijden kun je maar beter de uitkeringen verhogen of belastingmaatregelen nemen.

Werkgevers bevestigen dat veel nieuwe banen in de BV Nederland niet naar arme werklozen gaan maar naar herintredende vrouwen en jongeren. Een bedrijf als PTT Post werft actief herintredende vrouwen als sorteerder in de avonduren en als postbesteller. Ook is het bedrijf vorige week begonnen met een speciaal inburgeringsprogramma voor allochtone jongeren. Ook winkelbedrijf De Bijenkorf heeft vrouwen en jongeren hard nodig: herintredende vrouwen voor de moeilijk vervulbare administratieve functies en jongeren als beginnend inkoper.

Het is onzin om te beweren dat er de laatste decennia helemaal geen werklozen aan een baan zijn geholpen, vinden werkgeversorganisaties. ,,Dat vrouwen en jongeren hebben geprofiteerd van de banengroei is evident. Maar dat laat onverlet dat andere werklozen ook aan het werk zijn gegaan'', zegt Alfred van Delft, secretaris arbeidsmarktbeleid van MKB-Nederland. Ook bij NS worden regelmatig voormalige arme werklozen gesignaleerd als bijvoorbeeld conducteur. ,,Wij zoeken mensen die servicegericht zijn, stevig in hun schoenen staan en verantwoordelijkheidsgevoel hebben. Dat soort dingen kan iemand die werkloos is heel goed bezitten'', zegt woordvoerder Flore Kraaijeveld van NS. Maar inderdaad, zeggen de arbeidsbureaus, er is een harde kern aan werklozen die ondanks de banenmotor erg moeilijk aan het werk te helpen valt. ,,Dat is een gegeven, in dat opzicht is de stelling van het rapport een open deur'', zegt woordvoerder Frank Brandt van Arbeidsvoorziening Nederland. ,,Werkgevers hebben hun eisen verlaagd en berusten erin dat ze niet dat schaap met de vijf poten kunnen krijgen. Wie nu nog werkloos is, heeft meestal een grote achterstand in taal of opleiding. Daar moeten we iets aan doen.'' Alfred van Delft van MKB-Nederland relativeert de mogelijkheden. ,,Er is een grens aan de concessies die werkgevers kunnen doen. In onze diensteneconomie is het minste wat je mag verwachten toch een zekere motivatie en uitstraling. Als een basisattitude ontbreekt, dan houdt het op.''

Werkgeversorganisatie VNO-NCW wijst erop dat een werkloze die een baan aanvaardt, er financieel meestal niet veel op vooruit gaat. Hier wreekt zich de beruchte armoedeval, stelt Jasper Kat, secretaris economische zaken bij VNO-NCW, en daar zou de politiek eens wat meer moeten doen. Het verhogen van de uitkeringen, zoals onderzoeker De Beer en een deel van de politiek bepleit, lijkt hem een slecht plan. ,,Dan geef je het op. Stoppen met arbeidsbeleid is niet de weg die we moeten gaan.''