Ruimteschild

Onder de titel `Echte vijand in de ruimte blijft onbenoemd', beschreef J.H. Sampiemon in NRC Handelsblad van 25 mei het vreedzame en het minder vreedzame gebruik van de ruimte.

Passieve activiteiten zoals observatie, navigatie en communicatie met satellieten, zijn volledig geaccepteerd. Toen de VS en Rusland overgingen tot het afschaffen van een hele categorie kernraketten onder het INF-verdrag, werd overeengekomen voor de verificatie ondermeer gebruik te maken van wederzijdse satellietwaarneming. Spionage kun je dat niet noemen. Het kernstopverdrag (artikel IV A 5) stelt dat het niet verboden is verificatie-informatie van nationale bronnen zoals satellietobservatie te gebruiken zolang het internationale recht, en het soevereiniteitsbeginsel, maar worden gerespecteerd.

De Amerikaanse plannen voor een ruimteschild dreigen de grens tussen passief observeren en actieve wapens in de ruimte te lanceren of te stationeren, te overschrijden. Ruim veertig jaar wordt het vreedzaam gebruik van de kernenergie zorgvuldig geverifieerd door internationale organisaties zoals de IAEA en EURATOM.

Daardoor konden de kerncentrales ontwikkeld en gebouwd worden die nu voorzien in 16 procent van elektriciteitsbehoefte. De internationale verificatie kost beduidend minder dan één procent van de onkosten van instandhouding van de bestaande kernwapensystemen, of minder dan één procent van de waarde van de totaal geproduceerde kernstroom. Goedkope verificatie vermindert de motivatie voor aanschaf van dure wapensystemen.

De grote voordelen van het vreedzaam gebruik van de ruimte mogen niet ten prooi vallen aan een grensvervagende ontwikkeling waarbij actieve wapens in de ruimte het begin van een nieuwe wapenwedloop inluiden. Om tot verificatie te besluiten is een politieke inschatting nodig, want geen verificatiesysteem kan absolute zekerheid geven. Maar dat geeft ook het voorgestelde Amerikaanse rakettenschild niet. Wel lopen we daardoor het risico dat alle satellieten vogelvrij worden verklaard.

Een solide verificatiesysteem zal het mogelijk moeten maken om voorafgaand aan de toekomstige lanceringen het vreedzame karakter daarvan vast te stellen. Zoals alle verificatie vereist dit systeem een voortdurende daadkrachtige politieke steun voor het gemeenschappelijke doel het uitsluitend vreedzaam gebruik van de ruimte te blijven garanderen. De kwetsbaarheid van alle reeds bestaande satellietsystemen, en daarmee de kwetsbaarheid van de samenleving, is te groot om ook maar te proberen dat met actieve ruimtewapens te gaan beveiligen.