Nederland balanceert op rand van de afgrond

Het Nederlands elftal ontsnapte zaterdag tegen Estland aan een blamage (2-4). Oranje zal in de zomermaanden een metamorfose moeten ondergaan om het wereldkampioenschap van 2002 in Japan en Zuid-Korea nog te halen.

Op een knollenveld in een kleine Baltische staat ging de reputatie van het Nederlandse voetbal bijna aan flarden. Tot de 83ste minuut van de uiterst bizarre wedstrijd tegen Estland mocht Oranje zich als uitgeschakeld beschouwen voor deelname aan het wereldkampioenschap van volgend jaar in Zuid-Korea en Japan. Twee keer werd het toptien-land van de FIFA-ranglijst op achterstand gezet door de nummer 64 van de wereld. Pas in de 89ste

minuut kwam het Nederlands elftal op voorsprong en stelde het alsnog de zege veilig met paniekvoetbal.

Topvoetballers worden doorgaans niet gehinderd door veel zelfkritiek. Maar na deze wanvertoning kregen ze woorden als ,,schande'' (Kluivert), ,,beschamend'' (Overmars) en ,,blamage'' (Van Nistelrooij) over de lippen. Ook bondscoach Louis van Gaal besefte dat het Nederlands elftal op de rand van de afgrond had gebalanceerd. ,,We mogen van geluk spreken'', zei hij na afloop van het WK-kwalificatieduel.

De wedstrijd in het half afgebouwde Lilleküla-stadion van Tallinn riep herinneringen op aan het debacle tegen Wit-Rusland in 1995. Eveneens aan het einde van het seizoen verloor het vermoeide Oranje toen wél. Maar de ploeg werd destijds gered door Luxemburg dat de latere EK-finalist Tsjechië verrassend wist te verslaan (1-0).

Zo'n mirakel zou het Nederlands elftal opnieuw goed uitkomen. De kwalificatie voor het wereldkampioenschap is immers nog steeds hoogst onzeker. Voorlopig kan Oranje niet beschikken over Davids, omdat die voorlopig is geschorst wegens gebruik van dope. Datzelfde lot lijkt Frank de Boer beschoren. Juist nu de komende WK-kwalificatiewedstrijd voor het Nederlands elftal, begin september in Dublin tegen Ierland, van groot belang is.

Als gevolg van het gelijkspel in het duel tussen Ierland en Portugal (1-1) van zaterdag hebben de Ieren op 1 september op Lansdowne Road in Dublin, waar het publiek immer hartstochtelijk meeleeft, waarschijnlijk aan een gelijkspel tegen Oranje voldoende om de tweede plaats veilig te stellen.

Portugal bezit met het makkelijkste programma voor de boeg de beste papieren om groepswinnaar te worden. Na een dubbele play-offwedstrijd biedt de tweede plek ook nog een kans om het WK te bereiken.

Ierland moet voor deze eindklassering dan wel morgen in hetzelfde Tallinn de volle winst halen. De kans dat de Esten tegen de eilandbewoners stunten na de krachtsinspanning van zaterdag lijkt niet al te groot.

De ploeg van de Nederlandse bondscoach Arno Pijpers, die zijn ex-collega Louis van Gaal maar al te graag te hulp wil schieten, maakte zaterdag na een desastreus slot van de wedstrijd een gedemoraliseerde indruk. Spits Kristen Viikmae raakte tegen Oranje geblesseerd en doet niet mee. Bovendien zullen de Ieren het heel anders aanpakken dan het Nederlands elftal, dat de goed georganiseerde verdediging van de Esten op het hobbelige veld met verzorgd voetbal probeerde te ontregelen. Pas twintig minuten voor het einde begreep Van Gaal dat dit zinloos was en zette hij het `breekijzer' Van Hooijdonk in voor de falende Makaay.

De speelwijze met hoge ballen op een lange spits als aanspeelpunt in de aanval bleek effectief. Dit is juist het geliefde spel van de Ieren.

De vechtlust van de Esten, die de bereidheid toonden voor volk en vaderland te strijden, brachten de vedetten van het Nederlands elftal in verlegenheid. Op de tribunes klonk hoongelach wanneer Oranje, met zes spelers van FC Barcelona, zich weer eens stuk liep op de stugge defensie. De meegereisde sponsors van de KNVB vroegen zich lange tijd af hoe ze de komende jaren moeten doorkomen. Uitschakeling heeft ook in commercieel opzicht grote gevolgen.

Sportief gezien was het Nederlands elftal bij een nederlaag ver teruggeworpen. Voor enkele spelers, zoals Van der Sar (30), Davids (29), de gebroeders De Boer (31), Cocu (30), Overmars (28) en Stam (28) zou het WK van 2002 de laatste kans kunnen zijn om op het mondiale podium te acteren. De wat jongere generatie, bestaande uit Kluivert (24), Zenden (24), Van Nistelrooij (24), Van Bronckhorst (26), Bruggink (23), Van Bommel (24) en Sikora (23), is volgend jaar in de kracht van zijn leven. En de jeugdige tak van Oranje met Hofland (21) en mogelijk straks Van der Vaart (18), zou in Zuid-Korea en Japan ervaring kunnen opdoen.

De twee laatste rijtjes geven overigens aan dat het Nederlandse voetbal qua talent nog niet hoeft te wanhopen. Een slecht resultaat tegen Estland was een incident geweest met forse gevolgen.

Na een jaar kan bondscoach Van Gaal de balans opmaken. Hij heeft voor de nodige verjonging gezorgd in de selectie, maar het Nederlands elftal kwam zelden tot grote daden en miste meestal glans. In defensief opzicht waren zaterdag in Tallinn soms onthutsende taferelen te zien. Van Gaal werd geplaagd door veel blessures en de dopingaffaires rondom De Boer en Davids. Een perfectionist als hij zal niet tevreden omkijken. Het prille begin van het nieuwe seizoen wordt ook voor Van Gaal al snel cruciaal.