Eigen dorp eerst

Het is een schrikbeeld voor Apeldoorn. Rijke westerlingen, op zoek naar rust en ruimte, ontvluchten de Randstad en kapen de schaarse woningen in dorpen als Uddel, Loenen, Oosterhuizen en Hoenderloo weg voor de neuzen van de dorpelingen. Deze nemen hun toevlucht tot de grote stad. ,,Het is een probleem voor starters, maar ook voor dorpsbewoners die een groter huis willen'', zegt wethouder J. Gutteling.

Apeldoorn geeft de eigen bevolking daarom een voorkeurspositie. De koopprijsgrens is recent verhoogd van 300.000 gulden naar 600.000 gulden. Iedereen die in het landelijk gebied een woning tot 6 ton te koop aanbiedt, moet zijn woning eerst proberen te verkopen aan iemand met een economische of maatschappelijke binding aan het dorp. Als dit niet lukt mag het wervingsgebied na drie maanden vergroot worden tot de Veluwe en daarna het hele land. De Apeldoornse huisvestingsverordening staat op gespannen voet met de nieuwe Huisvestingswet. Deze wet, die ter goedkeuring bij de Eerste Kamer ligt, bepaalt dat iedereen zelf mag wonen waar hij of zij wil. Bindingseisen worden fors beperkt. Een dilemma voor Gutteling. ,,Vrijheid van mensen is een hoog goed, maar tegelijkertijd hebben we met zijn allen afgesproken dat we het platteland leefbaar willen houden.'' Apeldoorn kiest voor de leefbaarheid van het landelijk gebied. Het verenigingsleven en de cohesie in de dorpen worden volgens Gutteling bedreigd door de komst van buitenstaanders. ,,Dat zijn toch vaak ouderen. Om de boel leefbaar te houden, heb je jonge aanwas nodig.''

De voorkeursbehandeling krijgt in de dorpen zelf het voordeel van de twijfel. G. Schouten van de vereniging Uddels Belang is het in principe met Gutteling eens. ,,Iedereen heeft het recht om te wonen, maar niet iedereen kan in Uddel komen wonen'', zegt hij cryptisch. Wel denkt hij dat de maatregel te laat komt. Onder de 6 ton is in zijn dorp namelijk bijna geen woning te krijgen. In Loenen is de woningmarkt iets minder gespannen. Daar wordt voor een rijtjeswoning drie tot vier ton gevraagd maar kost een ,,leuk stulpje'' al snel een miljoen gulden. Van de twintig woningen die er in het dorp op de Veluwezoom te koop staan, heeft meer dan de helft een vraagprijs die de 6 ton overstijgt. ,,Ik vind de maatregel wel wat betuttelend'', zegt voorzitter van de dorpsraad G. van de Sprenge op persoonlijke titel. Toch ondersteunt hij het streven om voorrang te geven aan dorpsgenoten. De afgelopen 25 jaar is er al een school gesloten, is er van de zes bakkers nog maar één over en klaagt de zangvereniging al over een stokkende ledenaanwas. ,,De westerling komt voor de rust, niet voor het verenigingsleven'', zegt Van de Sprenge. De makelaars zijn sceptisch. Zij moeten mogelijk langer wachten tot een huis verkocht is, maar dat nadeel valt in het niet bij het ontstaan van een verhuisketen: een woning van vijf ton wordt meestal gekocht door iemand die een woning van drie ton achterlaat; die koper laat weer een huurhuis achter. ,,Het is een nobel plan, maar wij vragen ons af of het in de praktijk zo werkt'', zegt makelaar G. Vergeer.