VREEMD

In de serie over de nieuwe garde ontwerpers: Miuccia Prada. Ze maakt mode die op z'n minst vreemd is te noemen. Maar ze is inmiddels wel het middelpunt van de door haar zo verfoeide hypes en fashion victims.

Zo op een hangertje ziet het er onelegant, saai en soms een beetje boertig uit. Als je het aantrekt, zit het vaak een beetje verfrommeld en uit verhouding. De coupe en de stugge materialen zijn niet altijd flatterend voor het lichaam. De rok is meestal te lang, de blouse te truttig, het dessin merkwaardig en de tas en schoenen zijn te lomp.

Alles van Prada is eigenlijk wel lelijk.

Toch lonkt het label. Vrouwen sparen maanden voor een echte Prada. Filmsterren als Nicole Kidman, Hillary Swank en Kirsten Scott Thomas dragen Prada bij de Oscar-uitreikingen. Zelfs in ons land is het merk populair. Bij de enkele winkels die Prada verkopen, is de kleding in no time uitverkocht. Het meeste succes hebben de schoenen en tassen. Elk seizoen is er een nieuw model dat de toon zet in de mode. Wie het kan betalen, koopt de echte; de rest kan voor een paar tientjes terecht bij de hippe modeketens voor een rip-off.

Geen meisje van vijftien gaat momenteel de deur uit zonder een bowlingbag onder haar arm geklemd. Prada is overal.

Eerst was er de tas. De zwarte, driehoekige, nylon tas met zilverkleurige rits en driehoekig metalen logo in zwart en koper. Hij lag al een tijdje in het magazijn van Prada, omdat hij absoluut niet verkocht. Maar eind jaren '80 raakte het leger modeverslaafden uitgekeken op de talloze Kelly-tassen van Hermès, de veel te vaak gekopieerde Chanel-tas en de klassieke, bruine tassen van Louis Vuitton. Het was tijd voor iets nieuws. En zoals dat vaak gebeurt in de mode: een of andere hippe stylist vertoonde zich ineens met dat onbenullige, nylon tasje van Prada. Eerst werd er schamper om gelachen, maar steeds meer mensen vonden het eigenlijk wel een gek alternatief voor de klassieke merken waarop ze uitgekeken waren. Binnen een seizoen was de Prada-tas hét accessoire van de mode-elite. Van cult-item werd het een must have van rijken en beroemdheden. Inmiddels is de tas het slachtoffer van zijn eigen succes geworden: in Milaan kun je op elke straathoek perfecte kopieën voor een prikkie kopen. Nu is er elk seizoen een Prada-tas die de toon zet, vergezeld van een Prada-schoen. De bowlingbag was het laatste succes. Een merkwaardige versie van de legerpukkel wordt het volgende.

Het succes van Prada heet Miuccia Prada. Ze is vijftig, afgestudeerd in de politicologie en overtuigd communiste. Ze heeft een opleiding tot mimespeler gedaan en ze is meer geïnteresseerd in hedendaagse kunst en design dan in de modewereld. Wel houdt ze van mooie kleren. Ze predikte in 1968 op de barricaden de revolutie in een pakje van Yves St. Laurent. Ze vocht voor gelijke rechten voor mannen en vrouwen in een mantelpak en begrijpt nog steeds niet waarom haar kameraden daar indertijd zo moeilijk over deden. 'Ik heb nooit gehouden van conformisme en snap nog steeds niet waarom je je als feministe afzichtelijk moet kleden', zei ze ooit in een van haar schaarse interviews. Miuccia Prada is namelijk van mening dat als je een sterk karakter hebt en een goed stel hersens, je als vrouw kunt doen wat je wilt. De sociologie van mode interesseert haar, niet zozeer de wereld van hypes en fashion victims.

Maar als telg uit een Italiaanse familie waar mode als een rode draad door het dagelijks leven liep, ontkwam ze niet aan een baan in de wereld die ze verfoeide. Het familiebedrijf Prada is een oud en gerespecteerd bedrijf, dat in 1913 door Miuccia's grootvader werd opgericht. Hij maakte luxe lederwaren als tassen en koffers, objecten van glas, zilver en porselein en horloges. De tassen van walrushuid, schildpad, ivoor en gouden ornamenten waren hét symbool van elegantie in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw. Na zijn dood nam Miuccia's moeder de leiding over, en begin jaren '80 betrok zij haar dochter steeds meer bij het inmiddels minder goed renderende bedrijf. In eerste instantie stribbelde Miuccia tegen, want ze voelde zich te goed voor een baan in de mode. Politiek, theater, haar intellectuele vriendenkring, de maatschappij: daar wilde ze zich mee bezighouden, niet zoiets doms en typisch vrouwelijks als het ontwerpen van tassen. Pas toen haar man, Patrizio Bertelli, zich eind jaren '80 ontfermde over de zakelijke kant van het bedrijf, begon ze plezier te krijgen in haar werk en te geloven in succes. Bertelli, met wie ze een soort haat-liefdeverhouding heeft én twee zoons, is haar grote stimulator, klankbord en commentator. Samen met Miuccia en haar broer Alberto vormt hij de spil van het bedrijf. Het familiebedrijf Prada is onder hun bezielende leiding uitgegroeid tot een van de belangrijkste en toonaangevende mode-concerns van de laatste tien jaar. Miuccia kreeg in 1993 de onderscheiding International Designer of the Year van de gezaghebbende Council of Fashion Designers of America. In 2000 bereikte Prada een omzet van vier miljard gulden en gaf daarmee Italië's modekoning Giorgio Armani het nakijken. En dat wil wat zeggen: Armani's wereldwijd gewaardeerde tijdloze schoonheid en elegantie staan immers haaks op Prada's vreemde ontwerpen.

Waarin schuilt het succes van Prada? Misschien wel in het feit dat de kleding en accessoires tegelijk modern en alledaags zijn. Zodra de modegevoelige consument een nieuwe collectie ziet, is er een gevoel van herkenning. 'Goh, hier zat ik nu net op te wachten', denken we, en we spoeden ons naar de winkel. Miuccia Prada gooit namelijk ruim op tijd het roer om. Is de mode elegant, kleurig en vrouwelijk met zwierige jurkjes en strikblouses, dan komt zij - nog voordat wij er op uitgekeken zijn - met een wat stijve, sober gekleurde en mannelijke collectie. 'Op het moment dat je denkt dat wat je doet prachtig is, ben je in gevaar. Je moet altijd het tegenovergestelde doen van wat je deed en tegen je eigen smaak ingaan', zei ze ooit. Dat verklaart in elk geval de snel wisselende Prada-stijlen van de laatste jaren, die zich bewegen tussen onbeholpen en gedistingeerd, traditioneel vrouwelijk en androgyn. Zo'n stijl kán verkeerd uitpakken: onbeholpen wordt lelijk, androgyn saai en vrouwelijk te sexy. Maar als Miuccia Prada ontwerpt, ziet onbeholpen er juist wel grappig uit, androgyn krachtig en vrouwelijk verleidelijk. 'Er zit altijd een kleine twist in die storend is of niet acceptabel, noem het voor mijn part slechte smaak. Prada is een mix van rijk en arm, van verschillende culturen, van vroeger en nu', aldus Miuccia. Prada is Miuccia zelf, serieus en tegendraads. Ze heeft ook een tweede label, Miu Miu, dat past bij de vrouw die ze had willen zijn: wild, ironisch, minder serieus. De collecties die ze hiervoor bedenkt, bevatten elementen uit kinder-, werkmans- en tweedehands kleding; het resultaat is een vreemde mix, die jong, kleurig, vrijgevochten en soms wat naïef oogt. Ook hier ontwerpt Miuccia Prada elk seizoen een nieuwe collectie tassen en schoenen bij, die als warme broodjes over de toonbank gaan.

Inmiddels is Miuccia Prada dus zelf het middelpunt van de door haar verfoeide hypes en fashion victims. Prada is een merk dat vrouwen zo gek maakt dat ze hun creditcard zonder blikken of blozen trekken voor hét warme broodje van het volgende seizoen: de legerpukkel in felroze en knalgele Prada-versie. Wat heeft die tas dat andere tassen niet hebben? Alleen de naam, of dat vleugje dwarse je-ne-sais-quoi, waardoor we dit merkwaardige ding uiteindelijk toch mooi gaan vinden? Want om eerlijk te zijn: hij is eigenlijk best wel lelijk. M

Jetty Ferwerda is freelance modejournalist.

Miep Jukkema is feelance fotograaf en publiceert geregeld in Nederlandse en buitenlandse modebladen.

Met medewerking van: Kiki Niesten, Maastricht en Cobra, 's-Hertogenbosch (kleding en accessoires) Eva Coppen (visagie)

[streamliners] WAT HEEFT DIE TAS DAT ANDERE TASSEN NIET HEBBEN?

ALLEEN DE NAAM, OF DAT VLEUGJE JE-NE-SAIS-QUOI WAARDOOR WE DIT MERKWAARDIGE DING UITEINDELIJK MOOI GAAN VINDEN?