Snel schaatsen

Op de website van Spaar Select staat: `In zes jaar tijd is Spaar Select uitgegroeid tot een gerenommeerd financieel adviesbureau in de top van de Nederlandse markt. Op dit moment telt het bedrijf 250 accountmanagers op 31 vestigingen verspreid over heel Nederland. Het totale personeelsbestand beslaat ruim 500 werknemers. Klanten bespreken hun financiële zaken graag persoonlijk, het liefst thuis of bij een kantoor om de hoek. De doelstelling is dan ook om maximaal 25 kilometer van de klant vandaan te zitten. Het streven is om in 2005 minimaal 700 accountmanagers in dienst te hebben, verspreid over 70 vestigingen.'

Hoe pakt die borstklopperij uit in de dagelijkse praktijk? Hoe onderscheidt men zich van ordinaire provisiejagers die het eigen gewin voorop stellen?

De Select-verkopers strooien met paradijselijke verhalen, bijvoorbeeld over het verzilveren van overwaarde. Een lezer kreeg dit horen. Spaar Select zorgt voor het afsluiten van de tweede hypotheek (bij de Postbank), betaalt de hypotheekrente, stopt het geld gratis in aandelen Ahold, ING, Koninklijke Olie en Unilever (plan Bank Labouchere), garandeert zelfs bij het slechtste scenario de hoofdsom na vijf jaar terug te betalen, voorspelt 12,5 procent koersstijging per jaar op de aandelen, zet de hypotheek en aandelen op mijn naam en verzekert mij dat ik geen enkel risico loop.'

Een ander lezer kreeg ook zo'n weldoener over de vloer, met een vergelijkbaar verhaal. Plus een staartje: `Tevens adviseerde hij om mijn spaarhypotheek om te zetten in een beleggingshypotheek.' Wat natuurlijk extra provisie oplevert.

Nu bestaat er een groot verschil tussen de verkoopverhalen aan de keukentafel en de formele werkelijkheid van een offerte, of een vergelijkbaar document. De eerste lezer ontving schriftelijk een `Persoonlijk Financieel Plan', want Spaar Select werkt volgens het concept van de persoonlijke financiële planning (pfp). Die benadering is in de jaren zestig in de VS ontwikkeld om consumenten te beschermen tegen opdringerige aandelen- en polis- en hypotheekverkopers. Maar juist die lieden gebruiken pfp als vermomming voor verkoopactiviteiten. Ook Spaar Select.

Het Plan is niet ondertekend en op iedere pagina staat dat er geen rechten aan ontleend kunnen worden. Daarom is het geen bindende offerte, maar een dun ijs, snel schaatsen-verhaal.

Welke wensen vormen de uitgangspunten? Dat zijn er twee, volgens het plan. `Uw overwaarde gebruiken voor een stuk kapitaalopbouw.' En: `U wilt dit realiseren zonder lasten.' Hoe doe je dat? `Door nu een gedeelte van uw overwaarde op te nemen, kan er middels het Overwaarde Effect gestreefd worden dat u na vijf jaar een netto uitkering kan ontvangen, zonder dat het u iets heeft gekost.'

Ofwel: beleggen met geleend geld, maar mensen herkennen dat meestal niet. Let ook op de formuleringen. 'Kan er gestreefd worden' en `kan ontvangen'. Daar klinkt geen zekerheid of garantie in door. Het kan vriezen of dooien, wat inhoudt dat de lener/belegger het risico loopt. Op de website staat het zo: `Middels het Overwaarde Effect is het mogelijk om geheel zonder maandelijkse lasten in slecht 5 jaar een groot geldbedrag op te bouwen.' Kortom: geen enkele garantie.

De lezer leent aflossingsvrij bij de Postbank 200.000 gulden tegen 5,8 procent, wat inhoudt dat hij (en niemand anders) per jaar 11.600 gulden niet van het inkomen aftrekbare rente verschuldigd is. Van die twee ton gaat 5.000 gulden af aan kosten en nog 3.000 gulden, zonder specificatie. Er resteert dus 192.000 gulden, wat inhoudt dat je altijd 8.000 gulden kwijt bent. En wie krijgt het dividend op de aandelen?

De 192.000 gulden gaat in Overwaarde Effect en `deze levert na 5 jaar een uitkering op van circa ƒ150.000.' Het staat er echt. Sterker nog: in de voetnoot staat dit. `De werkelijke stijging van Ahold, ING, Koninklijke Olie en Unilever is vanaf begin beursnotering gemiddeld 21,9 procent per jaar geweest. Voorzichtigheidshalve gaan we uit van 12,5 procent per jaar.'

Het aandelenpakket van 192.000 gulden stijgt in de komende vijf jaar met 150.000 gulden, door die 12,5 procent gemiddeld. Helaas kan je geen rechten ontlenen aan het document, maar er speelt wel iets anders. In de `Nadere Regeling Toezicht Effectenverkeer 1999' staat dat effecteninstellingen (Spaar Select, Postbank, Bank Labouchere) zich moeten houden aan de zorgplicht. Ze moeten bij het uitvoeren van opdrachten het belang van cliënten altijd laten prevaleren boven het eigen belang. Daar is hier geen sprake van.

Spaar Select probeert je te laten beleggen met geleend geld bij Labouchere, zonder aan te geven hoe dat gaat. Is het gewoon beleggen, leasen van aandelen of een optieconstructie? Onbekend. Het goede nieuws is dat je Spaar Select en Labouchere helemaal niet nodig hebt. Je kan desgewenst ergens geld lenen en daarna beleggen in bijvoorbeeld een combinatie van aandelen en opties op maat. Vrijheid, blijheid.