Prachtig portret van de Nederlandse brat pack

Aanvankelijk had televisiemaker Bram van Splunteren het voornemen een remake van Turks Fruit te maken. Hij wilde hoe dan ook iets doen met wat hij `de Nederlandse brat pack' noemt: de groep jonge getalenteerde acteurs die de laatste tijd veelvuldig in zowel het theater als in films te zien is. Uiteindelijk maakte hij De acteurs, een zevendelige docu-dramaserie waarin twaalf acteurs - onder wie Ricky Koole, Rifka Lodeizen, en Halina Reijn - praten over hun werk. Per aflevering portretteerde hij één acteur en één actrice.

Omdat louter pratende hoofden een beetje saai zou zijn, liet Van Splunteren schrijfster/actrice Kim van Kooten (Zusje, Met grote blijdschap) een kort scenario in zeven scènes schrijven: Huub en Ellie. Iedere aflevering bevat een scène en de eraan voorafgaande repetities, waarmee je de acteurs ook meteen aan het werk ziet. Huub en Ellie is een grappige love story over een lief soapsterretje en een elitaire toneelspeler. Doordat Huub en Ellie iedere keer door twee andere acteurs worden gespeeld, geven de scènes zowel continuïteit als afwisseling aan de serie. De acteurs geven steeds een heel eigen kleur aan de scènes: soap-romantisch of vet hilarisch; luchtig, of juist enigszins pijnlijk.

In de eerste aflevering zien we Kim van Kooten en Jacob Derwig (Lek, Hamlet). Van Kooten is Ellie, de aantrekkelijke, onnozele soapactrice die op een auditie Huub (Derwig) ontmoet, de serieuze theatermaker die hoge eisen aan zichzelf en zijn omgeving stelt. Geweldenaar Jack Wouterse trekt alle aandacht naar zich toe als de geflipte bohémien-regisseur die zijn nieuwste film omschrijft als ,,Citizen Kane meets Deep Throat.'' Bij de eerste auditie wil hij Ellie meteen naakt zien, en hij laat haar drie achtereenvolgende keren `mijn kut' zeggen.

De rode draad die Van Splunteren door de serie weeft, is de tegenstelling tussen beredeneerd acteren en naturel, intuïtief acteren; tussen emoties veinzen (`indenken'), en eigen emoties aanspreken (`inleven'). Deze tegenstelling laat hij enigszins samenvallen met die tussen toneelspelen en filmacteren; en de eeuwige strijd tussen de elitaire en populaire cultuur.

In aflevering 4 snijdt Van Splunteren de hiermee samenhangende discussie over `The Method' aan, een Amerikaanse variant op de acteertheorie van Stanislavski, die emotioneel meebeleven voorop stelt. The Method is in Nederland vooral bekend dankzij beroemde uitdragers als Robert De Niro en Marlon Brando, maar vindt hier toch weinig navolging. Volgens actrice Hadewych Minis - die lessen in The Method in New York volgde - komt dit doordat grote emoties taboe zijn in Nederland. Wij zien liever een meer ingetogen speelstijl. Maar volgens Jacob Derwig wordt het spel wel degelijk beïnvloed door Amerikaanse films en tv-series. Dé reden waarom het documentaire-realisme in Nederland steeds meer terrein wint.

De Method-discussie illustreert Van Splunteren met een luchtige aflevering van Huub en Ellie waarin Huub (Aus Greidanus jr.) zijn verkeerde oor afsnijdt omdat hij zich wil inleven in Vincent van Gogh. Zijn vriendin Ellie (Carice van Houten) lacht hem uit. Ook in het interview toont Van Houten (die toch duidelijk een naturel-actrice is) zich een tegenstander van The Method. Over haar rol als katvrouw in de film Minoes zegt ze: ,,Ik ga niet net als Dustin Hoffman drie weken in een kattenpension zitten.'' Niet in de laatste plaats omdat zij allergisch is voor katten.

Voor de tegenstelling elitaire-populaire cultuur plaatst Van Splunteren het interview met Thekla Reuten (Iedereen beroemd) tegenover dat met Daan Schuurmans (Westenwind, Costa!). Reuten vertelt dat ze met haar ouders meeging naar de toneelstukken van Hollandia omdat er werd geürineerd op het toneel. Daan Schuurmans wilde acteur worden na het zien van Top Gun en Miami Vice. Hij lardeert het gesprek met een goede imitatie van Al Pacino in Scarface: ,,Fuck-dem-all!''

Al moet Van Splunteren noodgedwongen vaak wat versimpeld en verscherpt te werk gaan, toch laat hij treffend en kort enkele problemen zien waarmee Nederlandse acteurs worstelen. Verder is het een prachtig portret van een generatie zeer getalenteerde twintigers, die verstandig en nuchter over het werk praten, zonder hysterisch, zweverig of emotioneel vertoon.

De acteurs, VPRO, zondag, Ned. 3, 20.25-20.55u.