Pak die pion, Sasja!

In het oosten denken ze beter over FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov dan bij ons. Een paar weken geleden werd hem een hoge onderscheiding toegekend door de president van Georgië, Eduard Shevardnadze: de Orde van het Gulden Vlies. Georgië is een deel van het oude land Colchis, waar Phrixos en zijn zuster Helle na hun vlucht voor de boze stiefmoeder de vacht van het lam dat hen gedragen had – het Gulden Vlies – verborgen in een grot die tot op heden bewaakt wordt door een slapende draak.

Iljoemzjinov kreeg zijn hoge orde voor zijn verdiensten voor het schaken, zijn ijveren voor vrede en vriendschap tussen de naties en zijn vruchtbare liefdadige werken. Zo ziet u dat de meningen over hem ver uiteen lopen.

Ook Vladimir Kramnik kreeg dit jaar een hoge onderscheiding, de Oscar voor de beste schaker van 2000, en in het toernooi in Astana, in Kazachstan, werkte hij de afgelopen weken hard aan een volgende Oscar. Hoewel hij in twee partijen tegen Alexei Shirov de winst miste, kwam hij een half punt voor in de race met Kasparov om de eerste plaats.

Iedereen was verrast toen Kasparov een paar maanden geleden een toptoernooi in Kazachstan aankondigde. Het was ter gelegenheid van de tienjarige onafhankelijkheid, maar landspresident Nursultan Nazarbaev liet tijdens het toernooi weten dat het een jaarlijkse traditie zou worden.

Een groot schaakland is Kazachstan niet. De geniale houwdegen Razjid Nezjmetdinov is er geboren, maar was er al snel weer weg. Nu is Darmen Sadvakasov de sterkste speler van Kazachstan. We kennen hem uit het toernooi van Hoogeveen van vorig jaar, waar hij was uitgenodigd als wereldjeugdkampioen.

,,Liefde voor het schaken is diep geworteld in de zielen van het gereserveerde Kazachstaanse volk'', schreef een Russische commentator. Van liefde voor het schaken gaven de toeschouwers in de eerste ronde zeker blijk, maar niet van gereserveerdheid, want hun opgewonden kreten leidden er toe dat in de volgende ronde de eerste zeven rijen stoelen leeg moesten blijven.

In die ronde had Alexander Morozevitsj tegen Alexei Shirov een slecht toreneindspel dat hij tenslotte verloor, maar op een gegeven moment had hij makkelijk remise kunnen maken door een patwending. Voor wie het toernooiboek van Groningen 1946 heeft, het leek erg op het grapje uit de partij Bernstein-Smislov, waar Smislov toen het slachtoffer van werd.

Wat Smislov en Morozevitsj niet zagen, werd wel gezien door een toeschouwer, die riep: ,,Pak die pion, Sasja, het is pat!'' Met zeven lege rijen was hij te ver weg voor Morozevitsj om het te horen.

In de voorlaatste ronde speelde Kramnik vrij snel remise tegen Morozevitsj. Kasparov deed met zwart tegen Sadvakasov erg zijn best met een typisch Kasparoviaans speculatief kwaliteitsoffer, maar hij bereikte ook niet meer dan remise. Kramnik bleef een half punt op hem voor.

Een spannende finale. Gisteren was de laatste ronde en Kasparov-Kramnik stond op het programma. Als Kasparov zou winnen was hij alleen eerste, bij een andere uitslag was hij tweede achter Kramnik.

Het was lang geleden dat Kasparov van Kramnik had gewonnen, maar nu lukte het. Na zes vergeefse pogingen wist hij Kramnik's Berlijnse Muur eindelijk op fraaie wijze te breken en hij won het toernooi.

Wit Morozevitsj-Zwart Kasparov

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lf1-c4 e7-e6 7. Lc4-b3 b7-b5 8. 0-0 Lf8-e7 9. Dd1-f3 Dd8-c7 10. Df3-g3 0-0 11. Lc1-h6 Pf6-e8 12. Ta1-d1 Lc8-d7 13. f2-f4 Pb8-c6 14. f4-f5 Pc6xd4 15. Td1xd4 Le7-f6 16. Td4-d3 Tot nu toe alles bekend. 16...Lf6-e5 Hier is eens 16...Kh8 gespeeld. 17. Dg3-g4 b5-b4 18. f5-f6 Er is geen keus, want 18. fxe6 Lxe6 19. Lxe6 bxc3 20. Ld5 cxb2 zou heel goed voor zwart zijn. 18...g7-g6 19. Pc3-e2 a6-a5 Wit heeft een kwaliteit gewonnen, zwart gaat op jacht naar een loper. 20. Lh6xf8 Kasparov keek tijdens de partij naar 20. Dh4 a4 21. Lg5 h5 22. g4 ,,met krankzinnige complicaties die het menselijk berekeningsvermogen te boven gaan''. Wat hij wel kon uitrekenen was dat 21...axb3 (in plaats van 21...h5) fout zou zijn wegens 22. Dh6 Pxf6 23. Txf6 Dc5+ 24. Kh1 bxa2 25. Th3 a1D+ 26. Pc1 en zwarts twee dames kunnen niet voorkomen dat hij mat gaat. 20...Kg8xf8 21. Dg4-h4 a5-a4 22. Dh4xh7 Dc7-a7+ Laat de witte loper ontsnappen, maar hij wil Ta8 dekken. 23. Kg1-h1 Pe8xf6 24. Dh7-h6+ Kf8-e7 25. Lb3-c4 Da7-c5 26. b2-b3 a4xb3 27. Lc4xb3 Ld7-b5 28. Pe2-f4 Le5xf4 29. Dh6xf4 Dc5-e5 30. h2-h3 g6-g5 31. Df4-f2 g5-g4 32. Df2-b6 Pf6-d7 33. Db6-f2 Pd7-f6 34. Df2-b6 Ta8-h8

De hoogstaande strijd is door beide partijen voortreffelijk gevoerd en zou in remise zijn geëindigd na 35. Dc7+ Pd7 36. Txd6, waarna Kasparov eeuwig schaak door 36...Txh3+ 37. gxh3 De4+ wilde geven. 35. Td3xd6 De5xd6 36. Db6xd6+ Ke7xd6 37. Tf1xf6 Th8-h7 Nu staat wit heel slecht. Al zijn pionnen zijn zwak. 38. Kh1-h2 Kd6-e5 39. Tf6-f2 g4xh3 40. g2xh3 Lb5-c6 41. Lb3-c4 Lc6xe4 42. Tf2-e2 f7-f5 43. Lc4-d3 Ke5-f4 44. Ld3xe4 f5xe4 45. Te2-f2+ Kf4-e3 46. Tf2-f8 e6-e5 47. Tf8-e8 Th7-c7 48. Te8xe5 Ke3-f4 49. Te5-b5 Tc7xc2+ 50. Kh2-g1 e4-e3 51. Tb5xb4+ Kf4-f3 52. Tb4-b1 Tc2-g2+ 53. Kg1-h1 e3-e2 54. a2-a4 Kf3-f2 55. a4-a5 Tg2-g5 56. Kh1-h2 Tg5xa5 57. h3-h4 Ta5-a3 Wit gaf op.

Wit Kramnik-Zwart Sadvakasov

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 d5xc4 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. e2-e3 e7-e6 5. Lf1xc4 c7-c5 6. 0-0 a7-a6 7. a2-a4 Pb8-c6 8. Dd1-e2 Dd8-c7 9. Tf1-d1 Lf8-d6 10. d4xc5 Ld6xc5 11. b2-b3 0-0 12. Lc1-b2 e6-e5 13. Pb1-c3 Je zou het niet zeggen, maar deze natuurlijke zet is een nieuwtje. 13...e5-e4 Veiliger was 13...Lg4 14. Pf3-g5 Lc5-d6 En nu komt zwart in grote moeilijkheden. Ook het eindspel na 14...Lg4 15. Pd5 Lxe2 16. Pxc7 Lxd1 17. Pxa8 Lc2 18. Tc1 zou echter geen pretje voor hem zijn. 15. Pc3-d5 Pf6xd5 16. Td1xd5 Ld6xh2+ 17. Kg1-h1 Lh2-e5 18. De2-h5 Lc8-f5 Hierna is het snel uit. Hardnekkiger was 18...h6, al heeft wit na 19. Pxf7 Txf7 natuurlijk groot voordeel. 19. Pg5xf7 Tf8xf7

20. Dh5xf5 g7-g6 21. Lb2xe5 Zwart gaf op, hij blijft een stuk achter.