Milieuconvenant

,,Franje van het poldermodel'', zo noemt de commentator van NRC Handelsblad milieuconvenanten in het hoofdredactioneel commentaar van 22 mei.

Het commentaar noemt een aantal convenanten die niet werken en wekt dan de suggestie dat dit bij nogal wat convenanten het geval is. Aanleiding is het voornemen van minister Pronk in zijn (concept) nationaal milieubeleidsplan een kritischer houding in te nemen tegenover milieuconvenanten. In het commentaar worden deze convenanten vergeleken met vrijblijvende herenakkoorden, zonder dat daar wetten of regels aan ten grondslag liggen.

In tegenstelling tot de vrijblijvende herenakkoorden zijn de moderne milieuconvenanten – er zijn er de laatste jaren meer dan honderd van afgesloten door het industriële bedrijfsleven – échte overeenkomsten. Het zijn zeer gedetailleerde contracten tussen overheid en bedrijfsleven, waarin uiterst nauwkeurig de rechten en plichten van partijen zijn vastgelegd. Het zijn contracten naar burgerlijk recht, die – ook door de overheid – bij de civiele rechter kunnen worden afgedwongen. Bovendien kan de overheid de milieuvergunning aanscherpen als een bedrijf zich niet aan een convenant zou houden.

Convenanten komen niet in de plaats van wet- en regelgeving; ze zijn een manier om wetten en regels uit te voeren. Ook ik vind het noodzakelijk dat die regels blijven bestaan, want ze bieden bedrijven het nodige (rechts)zekerheid. Convenanten zorgen ervoor dat deze regels sneller worden uitgevoerd (dat is het belang van de overheid) en op een meer flexibele manier (dat is het belang van bedrijven). In plaats van heel gedetailleerd in een milieuvergunning vast te leggen waaraan een bedrijf moet voldoen, wordt een heldere afspraak gemaakt over het te bereiken doel.

Voor de suggestie dat veel convenanten niet zouden werken worden twee convenanten buiten de sfeer van de industriële milieuconvenanten als bewijs aangevoerd, namelijk het gewasbeschermingsconvenant en een afspraak tussen Amsterdam en Schiphol over beperkt vliegen. Het voorbeeld van het verpakkingenconvenant wordt geheel ten onrechte opgevoerd. Feit is dat de meer dan honderd milieu- en energiebesparingsconvenanten geheel naar tevredenheid functioneren, zowel in de ogen van het bedrijfsleven als in die van de overheid.