Kamer: beperk zelfstandigheid NS indien nodig

Om meer invloed te krijgen op de Nederlandse Spoorwegen (NS) moet minister Netelenbos (Verkeer) desnoods het wettelijk vastgelegde structuurregime van het bedrijf aanpassen. Daarmee zou de verzelfstandiging van NS verregaand worden teruggedraaid.

Dat vindt een ruime meerderheid in de Tweede Kamer. Het structuurregime geldt in Nederland voor alle ondernemingen met meer dan honderd werknemers of een eigen vermogen van meer dan dertien miljoen euro. Bij dergelijke ondernemingen benoemen commissarissen zichzelf en kunnen aandeelhouders nauwelijks invloed op het beleid uitoefenen.

Kamer en minister willen als eigenaar meer grip op het beleid van NS door de statuten van het bedrijf aan te passen, zo bleek donderdag tijdens een overleg met de vaste kamercommissie. Deskundigen zoals advocaat en hoogleraar internationaal commercieel en financieel recht S. Schuit betwijfelen echter of dat mogelijk zal zijn.

In reactie daarop zeggen de fracties van PvdA, VVD en CDA bereid te zijn om eventueel te grijpen naar het zwaardere middel van aanpassing van het structuurregime. Daarvoor is echter een speciale en uitzonderlijke ontheffing van de minister van Justitie nodig, zoals geldt bij ziekenhuizen en de Nederlandse Bank. Minister Netelenbos heeft eerder al aangegeven daar weinig voor te voelen.

Haar partijgenoot Van Gijzel (PvdA) wil dat de overheid als eigenaar van NS zeggenschap krijgt over grote strategische beslissingen en de aan- of verkopen van bedrijfsonderdelen. Ook moet de publieke taak van de onderneming in de statuten worden vastgelegd. Als aanpassingen van de statuten niet voldoende soelaas bieden, is Van Gijzel bereid het structuurregime van NS ter discussie te stellen. ,,Als je daarmee je doel wel kunt bereiken, moet je daar serieus naar kijken.'' Ook het CDA is daar voor, indien nodig. ,,Het maatschappelijke belang van NS en een aantal andere nutsbedrijven is zo groot dat ik daartoe bereid ben'', zegt het Kamerlid Leers. Collega Hofstra (VVD) is een voorstander van aanpassingen in het structuurregime ,,omdat wij willen dat aandeelhouders sowieso meer invloed krijgen''. Als de wet in het geval van NS een mogelijkheid voor ontheffing biedt, wil hij daaraan meewerken.