Herdenken of parkeren

Staat het meest indrukwekkende Holocaust-gedenkteken in Berlijn op het punt te verdwijnen? Dagelijks trekken honderden scholieren en toeristen naar de Bebelplatz. De glasplaat middenop het plein, met daaronder louter lege witte boekenkasten, herinnert aan de boekverbranding door de nazi's. Als het aan het stadsbestuur ligt, komt er een parkeergarage.

,,Wij eisen dat deze gedenkplaats bewaard blijft'', zegt Robert Suckale, kunsthistoricus van de Technische Universiteit in Berlijn. `Handen af van de Bebelplatz', betoogt ook de Frankfurter Allgemeine Zeitung. De lege boekenkasten bevinden zich precies op de plek, waar op 10 mei 1933 Hitlers nationaal-socialisten 25.000 boeken van kritische en joodse schrijvers verbrandden. Werken van Heinrich en Thomas Mann, Robert Musil, Lion Feuchtwanger, Kurt Tucholsky – ze gingen die avond allemaal in vlammen op. ,,...daar waar men boeken verbrandt, verbrandt men uiteindelijk de mensen'', waren de profetische woorden uit 1820 van Heinrich Heine, die de maker, de Israelische kunstenaar Micha Ullman, liet aanbrengen onder de glasplaat.

De kunstenaar heeft bij zijn protest tegen de garage steun gekregen van de Akademie der Künste en de omwonenden van de Bebelplatz. Dat zijn naast de Staatsoper en de Hedwigs-kathedraal ook de Humboldt-universiteit. ,,Het kan toch niet zo zijn dat het enig echt gelukte gedenkteken aan de Holocaust kapot wordt gemaakt'', zegt Matthias Prause, student rechten en oprichter van de actiegroep `Bündnis Bebelplatz'. ,,De boekverbranding is destijds geïnitieerd door studenten van de Nationaal-Socialistische Duitse Studentenbond. Ze stonden luid te joelen terwijl ze de boeken in het vuur gooiden. Wij voelen ons verplicht te protesteren''.

Vorige week wist Prause honderden studenten, wetenschappers en andere belangstellenden op de been te krijgen voor een protestbijeenkomst op de universiteit. De investeerder Wöhr + Bauer, die de parkeergarage moet bouwen, en een vertegenwoordiger van de Berlijnse Senaat had hij zover gekregen hun omstreden plannen toe te lichten.

Maar de protesten van de tegenstanders waren aan dovemansoren gericht. De boekverbranding had toch òp het plein plaatsgevonden en niet eronder waar de garage is gepland, zei Claudia Reich-Schilcher namens de bouwafdeling van de Senaat. En nee, de garage kan niet elders in de omgeving van de opera worden gebouwd, zei de investeerder. ,,Zo zijn de mensen nu eenmaal; ze willen niet verder dan 300 meter naar de opera lopen.''

Donderdag gaf het Berlijnse parlement het groene licht nog deze maand met de bouw van de parkeergarage te beginnen.