DE HOCUS-POCUS VAN FALUN GONG

De religieuze sekte Falun Gong wordt in China actief vervolgd, maar is in Hongkong nog steeds niet verboden. Maar wat is en doet Falun Gong?

De Chinese fotograaf Justin Jin gaf zich over aan de ochtendoefeningen in een park in Hongkong, nam deel aan gebedssessies in overvolle appartementen, en verdiepte zich in de curieuze teksten van de sekteleider Li Hongzhi.

In een grote, grijze, katholieke basisschool in Hongkong spreekt een onderwijzeres negenjarigen toe over een onderwerp waarvoor ze 29 km verderop op het vaste land van China in de gevangenis zou zijn beland.

Onderwijzeres Lau Wai-hing (48) verheerlijkt tijdens de leesles de principes van Falun Gong als de hoogste waarheid. Ze leent haar leerlingen boeken uit van de stichter, Li Hongzhi. Tijdens de gymnastiekles leert ze hun de langzame, geritualiseerde groepsoefeningen. Als de bel gaat, loopt de opgewekte vrouw haastig naar het schoolhek om pamfletten uit te delen waarin geprotesteerd wordt tegen China's felle vervolging van de aanhangers van Falun Gong.

Lau beschouwt het als haar roeping om Falun Gong te verspreiden. China heeft de sekte als een duivelse eredienst verboden, maar in Hongkong, waar de geloofsbeweging niet onwettig is, boekt ze vooruitgang. Lau heeft tot nu toe zeventig leerlingen met Falun Gong kennis laten maken, twee van hen hebben zich bekeerd. 'Het is heel belangrijk om het geloof al op school te verbreiden, want de kindergeest is als een blanco blad', zegt Lau, die zelf in 1998 met de beoefening van Falun Gong begon.

Falun Gong, of Falun Dafa, is in China zó controversieel dat maar weinigen weten wat het is. Voor haar medebeoefenaars wijst Lau de weg naar goddelijkheid. Maar voor hen die luisteren naar China's grimmige waarschuwingen dat dit geloof leidt tot krankzinnigheid en zelfmoord, is de invloed van Lau op jonge geesten uiterst onrustbarend.

'Mijn ouders zeggen dat ik de rommel van die duivelse sekte niet mag lezen', mompelt een zevenjarige jongen tegen zijn vriendje, nadat Lau ze een foldertje heeft gegeven waarin wordt uitgelegd dat Falun Gong een methode is voor zuiver leven en goede gezondheid.

Nieuwe persoonlijkheid

De spil van Falun Gong - letterlijk vertaald 'de uitvoering van het wiel van het recht' - is Li Hongzhi, een mollige man van begin vijftig die naar men zegt hoornist was in het orkest van het Volksbevrijdingsleger. Er is weinig meer van hem bekend dan dat hij ergens in New York woont en steeds een nieuwe persoonlijkheid voor zichzelf bedenkt. Zo koos hij een nieuwe geboortedatum die samenvalt met de verjaardag van de Boeddha.

Li vermengde boeddhisme en taoïsme met zijn eigen inzichten en lanceerde Falun Gong in 1992. Twee jaar geleden onderscheidde Li's groep zich nog niet van de miljoenen Chinezen die elke ochtend in parken ademhalingsoefeningen qigong doen. Maar op 25 april 1999 deed Falun Gong heel Peking versteld staan, toen 10.000 aanhangers het zwaarbewaakte regeringscentrum Zhongnanhai naast het Plein van de Hemelse Vrede omsingelden en erkenning eisten. Hun verrassingsoverval was de dapperste volksmanifestatie sinds de studentenbeweging van 1989. President Jiang Zemin en de Chinese regering riepen Li tot duivel uit en begonnen een strafexpeditie tegen miljoenen van zijn aanhangers. Volgens mensenrechtenorganisaties zijn ongeveer honderd van hen in gevangenschap gestorven.

Maar in Hongkong, dat in 1997 weer onder Chinese heerschappij kwam, is Falun Gong nog steeds wettelijk erkend. Hoe de overheid daar met dit relatief nieuwe fenomeen omgaat, wordt de lakmoesproef voor de autonomie van de voormalige Britse kolonie.

Vorige maand was de Chinese president Jiang Zemin twee dagen in Hongkong voor een

economisch forum. Een aantal sekteleden kreeg geen visum om Hongkong tijdens het bezoek van de president aan te doen, en er waren demonstraties. De president leverde felle kritiek op Falun Gong, maar bevestigde de autonomie van Hongkong.

Falun Gong heeft naar eigen telling in Hongkong niet meer dan 500 aanhangers, maar hun campagne op straat loopt sterk in het oog. In februari van dit jaar stelde de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Jozias van Aartsen zijn bezoek aan Hongkong voor onbepaalde tijd uit, nadat Peking zich had gekant tegen een geplande ontmoeting tussen Van Aartsens ambassadeur voor mensenrechten en vertegenwoordigers van de afdeling Hongkong van Falun Gong.

Ochtendoefeningen

Op een ochtend om zeven uur ga ik naar de ochtendoefeningen, die meestal in parken worden gehouden. Falun Gong is gemakkelijk te vinden, omdat de beoefenaars vaak in een kring staan en reclamefoldertjes en posters bij zich hebben. De lessen zijn gratis en vrijwillig en de deelnemers, voornamelijk van middelbare leeftijd tot hoogbejaard, zijn oprecht en gastvrij.

We doen onze ogen dicht en Li's stem weerklinkt uit de cassetterecorder tegen de achtergrond van serene tempelmuziek. We moeten onze tong krullen en uitsteken. De oefeningen hebben tot doel het 'wiel van het recht' te laten ronddraaien, dat zich in onze onderbuik zou bevinden. Het eerste uur doen we de bewegingen staande. De bedrieglijk gemakkelijke oefeningen zijn een zware belasting voor de armen. Daarna volgt een uur meditatie in de pijnlijke lotushouding. Passanten gapen ons aan, maar omdat onze geest leeg is, valt het ons niet moeilijk de omgeving te vergeten. Tijdens het derde uur, als de zon bijna op volle sterkte is, bestuderen we in de schaduw de geschriften van meester Li.

Li's leer legt verband tussen deugdzaamheid en goede gezondheid. Door oprecht, barmhartig en tolerant te zijn tegenover anderen, trachten zijn discipelen 'hogere' stervelingen te worden, om ten slotte de 'volmaaktheid' te bereiken. Zij geloven dat de oefeningen hartaandoeningen genezen, grijs haar weer zwart zullen maken en een lamme zullen helpen om weer te lopen. 'Ik was een zenuwinzinking nabij toen Falun Gong me voor de ondergang behoedde', vertelt Lu Jie (37) uit Peking, die vanaf haar zeventiende aan slapeloosheid leed.

Bizar en irrationeel

Als nieuwe beoefenaars het stadium voorbij zijn van de mantra's 'waarheid, welwillendheid, verdraagzaamheid', is het tijd voor de meer bizarre en irrationele ideeën van Falun Gong. Volgens Li is de mensheid zo verrot dat ze gevaar loopt nog tijdens ons leven te worden vernietigd. Falun Gong heeft de macht om beoefenaars goddelijk te maken en hen van de ondergang te redden.

De leer van Li wordt de aanhangers vooral 's avonds ingeprent, als zij bijeenkomen om de geschriften van de meester te lezen. Een van de vaste ontmoetingspunten in Hongkong is het huis van de sprankelende en rondwangige mevrouw Chan. Twee keer per week stelt zij haar huis open voor de avondsessies. Op een avond zit ik met ongeveer vijfentwintig anderen in het piepkleine appartement vlak boven een drukke markt. We reciteren Li's teksten en twee uur lang trekken we door een hypnotische wereld vol gecorrumpeerde zielen, prehistorische beschavingen en dreigende invasies door buitenaardse wezens.

Als het lezen begint, onder schel neonlicht, schakel ik over op de automatische piloot. Er is geen tijd om na te denken, verder te bladeren of een blik op de anderen te werpen. Ik lees elk woord hardop voor, versterkt door een koor van stemmen: 'Mensen laten zonder het te beseffen toe dat buitenaardse wezens hen vernietigen. Maar niettemin verdedigen we de wetenschap die de mens vernietigt. In de toekomst zullen menselijke klonen ontstaan. Zodra ze in grote groepen aankomen, zullen er geen mensen meer bestaan, omdat het reïncarnaties zijn van buitenaardse wezens.'

'Iedereen die een computer bezit, is al door buitenaardse wezens gecodeerd. Dit is absoluut waar. Alleen onze aanhangers hebben dit probleem niet, omdat ik ze al heb gedecodeerd.'

Li instrueert beoefenaars van Falun Gong om zijn oranjegekafte geschriften steeds opnieuw door te werken, zonder evaluatie of kritisch nadenken. Voortdurend vertellen zijn aanhangers me: 'Welke twijfels je bij eerste lezing ook hebt, ze zullen worden weggenomen als je het boek voor de tweede keer leest. Elke nieuwe vraag die bij de tweede keer lezen in je opkomt, zal bij de derde keer lezen worden beantwoord.'

'Er zijn er die Zhuan Falun tienduizend keer hebben gelezen, ik heb het boek pas honderd keer gelezen', zegt Annie Kwan (41). 'Onze meester zegt dat het menselijk lichaam het volmaaktste is dat er bestaat en dat buitenaardse wezens ons daarom willen overmeesteren. Als onze samenleving zo achteruit blijft gaan, zullen ze ons overwinnen.' Door e.t., boeddhisme, taoïsme en de ontgoocheling van het Chinese volk door elkaar te husselen, heeft Li een vreemde leer gecreëerd die in één adem zowel moordenaars en gangsters als homoseksuelen vervloekt. Niettemin spreekt de leer zowel intellectuelen als bezitlozen aan.

Hui Kwok-hung, hoofdingenieur van de Rijksgebouwendienst en echtgenoot van de secretaresse van de groep, was diaken bij de protestantse kerk, tot hij in 1998 in aanraking kwam met Falun Gong. Binnen een week liet hij het christendom varen. Nu doet hij samen met de anderen 's ochtends oefeningen en 's avonds bestudeert hij Li's geschriften.

'Volgens mij heeft Falun Gong een ruim wereldbeeld, we kunnen onze geest openstellen voor andere dimensies buiten onze directe omgeving', zegt Hui tijdens een dim-sum-etentje in een restaurant met zijn gezin en collega's van Falun Gong. 'Veel vragen, zoals lijden en pijn, kunnen door het christendom niet worden beantwoord', zegt de 49-jarige vader van twee kinderen. 'Als Jezus wist dat ik door Falun Gong de juiste weg heb gevonden, zou hij blij zijn.'

Wie weet moet je door Li's tegenstrijdigheden en sciencefiction-voorspellingen heenkijken en in de tekst een allegorie zien voor ons verslechterende milieu, een protestlied tegen manipulatie, niet door buitenaardse wezens maar door computer- en softwarefabrikanten. Je zou kunnen aanvoeren dat Li een vuist maakt voor de desolate moderne mens, dat hij de verbeelding laat herleven in een tijd en op een plaats die gespeend zijn van geestelijke inhoud. Ik heb zijn boek niet vaak genoeg herlezen om daarvan overtuigd te zijn.

Buitenaardse wezens

Voor Lau, de onderwijzeres, bestaat het leven met niet-gelovige gezinsleden uit compromissen. Fanty, de 19-jarige dochter van Lau, vindt Falun Gong tijdverspilling. 'Ik geloof niets van wat in dat boek staat. Maar ik denk nog niet dat het een duivelse sekte is.' Haar zoon Ryon (21) zegt: 'Lau zegt altijd dat alle apparaten bij ons thuis - de tv, de radio, de video - bedacht zijn door buitenaardse wezens en dat we ze niet zo vaak mogen gebruiken. Maar kennelijk zijn ze toch oké, want zij blijft ze ook gebruiken.'

Het meest verontrust zijn de kinderen door hun moeders weigering om naar een dokter te gaan en medicijnen te slikken, hoewel ze moeten toegeven dat haar gezondheid er met de oefeningen op vooruit is gegaan. Volgens Li is ziekte het gevolg van een slecht karma dat door lijden moet worden afgeworpen. Elke behandeling verlengt het bestaan van negatieve energieën en vertraagt de geestelijke verheffing.

Haar kinderen maken zich bovendien zorgen over haar activisme. Ze riskeerde gevangenschap door clandestien de grens over te steken om op het vasteland van China beoefenaars van Falun Gong bij te staan, en met Pasen van dit jaar telde ze 10.000 Hongkong-dollars neer voor een vliegticket naar Genève om de Verenigde Naties met een petitie te verzoeken China op het punt van mensenrechten te berispen. Negen dagen lang praatte ze met journalisten, hield ze posters omhoog en verzamelde ze handtekeningen. Haar zoon vindt dat ze moet oppassen, omdat ze te politiek bezig is. 'Het is nergens voor nodig om je zo confronterend tegenover de leiders van het land op te stellen, als je alleen maar lichamelijk wilt aansterken en je morele standaard wilt verheffen', zegt Ryon. 'Falun Gong zal nooit even sterk worden als de Chinese overheid.'

Maar de echtgenoot van Lau staat er ontspannener tegenover: 'Ik geloof niet in Falun Gong, maar mijn vrouw mag geloven wat ze wil, net zoals ik van haar mijn hobby's mag beoefenen.'

Niet iedereen vindt zoveel begrip binnen het gezin. Annie Kwan (41), een modieus geklede Canadees-Chinese, hoorde drie jaar geleden over Falun Gong en legde contact met een vrouw tijdens oefeningen vlak bij haar huis in een redelijk nette buurt. Ze las Li's boek en was tot ontsteltenis van haar man haar moeder en haar broers en zusters, binnen een paar dagen verkocht.

'Ik ken haar al twintig jaar en de verandering in haar was té groot', zegt haar ex-man Bee. 'Ze werd verward en vreemd.' Een paar maanden later vroeg hij haar te kiezen tussen haar meester en haar huwelijk. Ze gingen uit elkaar. Maar Kwan treurt niet om het verleden. Ze wijst de pagina aan waar haar meester schrijft hoe Falun Gong een huwelijk kan ontwrichten. Opgewekt aanvaardt ze Li's dictum dat wrijvingen tussen man en vrouw helpen om een karma af te werpen en de beschaving bevorderen. 'Ik heb geen afstand gedaan van mijn familie of huwelijk, mijn liefde voor hen heeft alleen een andere dimensie gekregen', zegt Kwan.

Goddelijke krachten

Groepsleiders protesteren hartstochtelijk tegen de benaming 'sekte' of 'cultus'. Ze houden vol dat er geen adreslijst is, geen vaste plek van samenkomst, geen lidmaatschap en geen geldelijke verplichting. Ze zeggen dat ze geen godsdienst zijn, omdat ze geen riten hebben en niets of niemand vereren. Ik ben het hier niet mee eens.

De tientallen beoefenaars die ik heb gesproken, erkennen Li stuk voor stuk als enige meester en trekken zijn leer niet in twijfel. Li schrijft in Zhuan Falun dat zijn oneindig aantal verschijningen en 'bijzondere goddelijke krachten' zijn discipelen zullen beschermen. Zijn foto in een oranje gewaad met een stralenkrans hangt bij veel volgelingen aan de muur.

'Ik twijfel nooit aan de woorden van onze meester', zegt Hui Yee-han (44), secretaresse van de groep in Hongkong en vrouw van de ingenieur in rijksdienst. Haar gezin bekeerde zich drie jaar geleden van het christendom tot Falun Gong. 'Er zijn dingen die ik niet begrijp, maar dat vind ik niet erg omdat het zo diepzinnig is.'

Hoewel groepsleiders zich inspannen om de indruk te wekken dat alle activiteiten spontaan zijn, is het duidelijk dat Li via een losse maar uiterst effectieve organisatie zijn gezag doet gelden. In Hongkong komen de rijke voorzitter van de groep Kan Hung-cheung (49), twee bestuurders en een selectiecomité regelmatig bij elkaar om mediacampagnes en groepsactiviteiten voor te bereiden. Ze hebben een compleet kantoor boordevol bandrecorders en printers om grote hoeveelheden protestmateriaal te kunnen produceren.

Lager in de hiërarchie van de organisatie is ten minste één persoon verantwoordelijk voor elke oefenplek. De andere volgelingen zijn meestal pas kort tevoren van het vasteland gekomen en komen uit de lagere regionen van de samenleving.

De groep is op zijn hoede voor infiltranten. Op een ochtend wezen volgelingen me op een lange man die achter in de groep stond en de oefening maar half meedeed. Hij droeg een zwart overhemd en zwarte jeans en had kort zwart haar. 'Een spion', fluisterde de woordvoerster van de groep tegen me. Toen de oefeningen afgelopen waren, probeerde ik met hem te praten, maar hij kneep ertussenuit.

Hoewel aanhangers van Falun Gong naar believen kunnen komen en gaan, zijn de meesten vastgelopen in een psychologisch mechanisme. Li vertelt zijn volgelingen dat ze, om volmaaktheid te bereiken, tot het bittere einde aan zichzelf moeten werken. Er is geen tussenweg. Alle macht en voordelen die via Falun Gong worden verworven, komen rechtstreeks van de meester en als beoefenaars wankelmoedig worden, kan hij hun alles weer afnemen.

'De kloof tussen beoefenaars en niet-beoefenaars zal altijd ongelooflijk groot blijven', zegt mevrouw Zhu (48), terwijl ze folders uitdeelt aan voorbijgangers in de drukke aankomst- en vertrekhal van de Star Ferry in Hongkong. Ze luistert steeds weer naar Li's leer op een bandje in haar walkman.

Jacky Sin, een freelance computerprogrammeur van 32, was humeurig en eenzelvig tot hij opgenomen werd in het netwerk van Falun Gong. Volgens zijn moeder, die er zelf niet in gelooft, is hij tegenwoordig gelukkiger en spraakzamer. Maar dat krijgt hij niet in de schoot geworpen. Hij besteedt tot zeventien uur per dag aan activiteiten van Falun Gong en verkeert nauwelijks nog in de buitenwereld. 'Hij stopt zijn beste en productiefste jaren in Falun Gong, maar hij moet toch zijn brood verdienen?' vraagt zijn moeder.

Verzet tegen de overheid

Li's instructies gaan steeds stoutmoediger in de richting van verzet tegen de Chinese overheid. In een recente toespraak zei Li: 'Studen-ten hadden de moed om in het aangezicht van leven en dood naar voren te komen, terwijl ze alles verloren wat ze te verliezen hadden. Zij deden het uitzonderlijke dat een discipel van Dafa zou moeten doen. Degenen die niet naar voren kwamen, hebben zich daarentegen verborgen en een schikking getroffen met de wezens van het kwaad - hoe kunnen zij nog discipelen van Dafa zijn?'

Op 22 januari van dit jaar, weken nadat Li het bovenstaande en zijn essay, De verdraagzaamheid voorbij, had gepubliceerd, staken vijf beoefenaars van Falun Gong zich op het Plein van de Hemelse Vrede in brand. Een van hen stierf. In februari bracht een andere, waarschijnlijke, volgeling van Falun Gong zich op dezelfde manier om het leven. Hoewel groepsleiders van Falun Gong elke band met de zelfofferaars ontkennen en de Chinese overheid ervan beschuldigen de zelfmoordpogingen te hebben bekokstoofd om de beweging in diskrediet te brengen, wordt er duidelijk druk uitgeoefend om in openlijk verzet het principe te bevestigen.

'Het is een strijd tussen goed en kwaad', zegt mevrouw Hui, terwijl ze door haar man in een blauwe Mercedes wordt afgehaald. 'En als we ons leven moeten geven om de waarheid te vertellen, dan moet dat maar.'

Dat Li de druk vergroot, is natuurlijk geen verontschuldiging voor de manier waarop Peking de aanhangers van Falun Gong behandelt. Naar verluidt met psychiatrische technieken, mishandeling en lange gevangenisstraffen. Tijdens de gebeden in het appartement van mevrouw Chan blijkt duidelijk dat de mentale veerkracht van de groep ondanks de wreedheid van de overheid niet is vernietigd. Het harde optreden heeft juist een diep gevoel van saamhorigheid, een collectieve hartstocht en een gevoel van gedeelde lotsbestemming onder gepensioneerden, middelbare scholieren en kantoorpersoneel teweeggebracht.

Tijdens een pauze van tien minuten tussen de gebeden laten de deelnemers een 'zwarte lijst' rondgaan van politieagenten op het vasteland die naar men zegt leden van de Falun Gong afranselen. Het is een emotioneel moment. Mevrouw Chan haalt een stapeltje telefoonkaarten van 100 Hongkong-dollar uit haar zak en deelt die rond. De kaarten worden gebruikt om met niet na te trekken protestboodschappen de politie te bellen.

Mevrouw Chan neemt me terzijde en zegt: 'Ik wilde de overheidsinstanties alleen maar laten weten dat ik een normaal gezin heb, dat mijn kinderen en ik allemaal Falun Gong beoefenen en dat we er enorm baat bij hebben.' Volgens onderwijzeres Lau is het deze drukte en dit gedoe allemaal waard. 'Als je de voleindiging wilt bereiken, als je onder de goden wilt verkeren, kun je je toch niet door menselijke bekommernissen laten afremmen?'

Maar voor de dochter van Lau gaat het leven door, en wel op aarde. 'Soms wilde ik dat mijn moeder weer was als vroeger, toen ze net als gewone mensen tv keek en romans las'. zegt Fanty. M

(Vertaling Marijke Emeis)

Justin Jin is fotojournalist, geboren in Hongkong. Hij verblijft regelmatig in Amsterdam. Voor M maakte hij eerder een reportage over racisme in de voormalige DDR.

[streamliners] 'Mijn ouders zeggen dat ik de rommel van die sekte niet mag lezen.'

'Mensen laten onbewust toe dat buitenaardse wezens hen vernietigen.'

'Toen vroeg hij haar te kiezen tussen haar meester en haar huwelijk.'

'Als je onder de goden wilt verkeren, kun je je niet laten afremmen.'