Cijfers

In de vierde kregen we meneer Syswerda voor wiskunde, een dromerige man die ons niettemin makkelijk de baas kon. Hij was geestig.

Soms schreef meneer Syswerda een mededeling op een A4-tje om dat vervolgens tussen zijn onderlip en zijn kin te klemmen. Zo liep hij tussen de rijen door. Hij keek ons één voor één ernstig aan, tikte met zijn wijsvinger op het betreffende papier en wachtte tot je het begrepen had. Nu zou je zeggen: bijna iedereen kan een A4-tje tussen zijn onderlip en zijn kin klemmen. Maar meneer Syswerda kon daarbij ook nog een potlood tussen zijn bovenlip en zijn neus klemmen – zo'n eigenaardig gezicht had hij.

Ik herinner mij dat hij een Peugeot had, dat ik naast hem zat op weg naar Nijmegen en dat hij zich begon af te vragen hoe lang je onder de heersende condities het stuur kon loslaten – het was winter, het was glad op de weg.

Meneer Syswerda was anders.

Bij ons op school deden de leraren altijd heel geheimzinnig over je rapportcijfers. Zo hielden ze de fictie in stand dat die niet door hen persoonlijk, maar door de lerarenvergadering werden vastgesteld. Maar meneer Syswerda nam gewoon voor het front van de klas zijn boekje, bekeek de resultaten die je dat kwartaal had behaald en stelde je cijfer vast. Algebra, gonio en stereo.

Dat ging natuurlijk van boven naar beneden, van jongens hoog in het alfabet naar jongens laag in het alfabet. En de belangrijkste afrondingen waren natuurlijk die tussen een 5 en een 6. Bij sommige jongens aarzelde hij, stelde hij de beslissing zolang uit.

,,Van Zomeren'', zei hij mompelend, ,,vooruit, een zesje.'' Toen ging zijn potlood weer naar boven, naar een jongen die hij had overgeslagen. ,,Maar'', ging hij verder, ,,ik kan ook Koning een zes geven; dan doen we Van Zomeren maar een vijf.''

Alsof ik een sneeuwbal in mijn nek kreeg! Het duurde echt even voordat ik begreep dat dit een grapje was, en het duurde nog jaren voordat de wiskundige diepte van dit grapje tot me doordrong: door altijd maar naar boven af te ronden zou je op den duur het hele universum ontwrichten.