Russische wetenschappers aan banden

De Russische Academie van Wetenschappen eist dat alle buitenlandse contacten van wetenschappers aan ,,constante controle'' worden onderworpen. Doel is spionage te voorkomen.

Wetenschappers dienen artikelen in buitenlandse vaktijdschriften vooraf te laten lezen, details te geven over contracten, beurzen en stipendia en verslag te doen over hun reizen en van bezoeken van buitenlandse wetenschappers. Ook eist de academie voortdurende controle op de internet-activiteiten van medewerkers.

,,Als iemand terugkeert van een buitenlandse reis, willen we een rapportage over de inrichting van laboratoria, conversaties, het dagelijks leven van buitenlandse geleerden. We moeten weten hoe onze wetenschappelijke concurrenten denken'', zegt een anoniem lid van het presidium van de Academie vandaag in de krant Izvestia. Deze praktijk is in het buitenland ,,heel normaal''. ,,Daarom weten zij alles over onze mogelijkheden en perspectieven, maar uitwisseling moet wederzijds profijt opleveren. Nu is het een voetbalwedstrijd met maar één doel.''

Doemalid Sergej Kovaljov, een bekend mensenrechtenactivist, bracht het decreet in de openbaarheid. Kovaljov: ,,Dit is een terugkeer naar het IJzeren Gordijn, naar de praktijk die tot 1991 gangbaar was.'' Een anonieme wiskundige zegt de instructie niet te tekenen. ,,Ik werk een half jaar in Europa en een half jaar in Rusland. Als ik dit teken, wil geen buitenlandse collega nog met me praten en verscheuren ze mijn contract.''

De commentator van de krant Izvestia erkent dat het weglekken van kennis catastrofale vormen heeft aangenomen – buitenlandse bedrijven kopen die bij de verpauperde Russische instituten. Weglekken van kennis is een stokpaardje van president Poetin. Na zijn terugkeer als KGB-spion uit Oost-Duitsland was hij begin jaren negentig als curator aan de Universiteit van St.Petersburg belast met controle op buitenlandse contacten. Als hoofd van de geheime dienst FSB vervolgde hij Grigori Pasko, die openbaar maakte dat de Russische marine nucleair afval in zee dumpte. Sinds zijn aantreden als president is de controle op de wetenschap verscherpt. Vandaag werd de onderzoeker Igor Soetjagin in staat van beschuldiging gesteld wegens hoogverraad. Hij zou geheimen hebben vrijgegeven over Russische onderzeeërs. Soetjagin zegt dat hij slechts openbare bronnen combineert.