NCM wordt onder druk duurzaam

Nederland gaat ethische eisen stellen aan grote exportprojecten. Voor kredietverzekeraar NCM wordt de toetsing op milieu-effecten vanaf juli een hele kluif.

Is Nederland betrokken bij de bouw van controversiële dammen in landen als Turkije, China en India? Directeur Bas Sepers van de NCM in Amsterdam is de ideale man voor een antwoord op deze vraag. Hij geeft bij de verzekeraar leiding aan de afdeling die exportkredieten verstrekt waarvan het risico wordt afgedekt door de Nederlandse Staat (acht tot negen procent van de totale NCM-omzet van 501 miljoen euro in het afgelopen jaar). ,,Kredieten in verre landen met een lange duur'', zoals Sepers het samenvat. Kredieten waaraan commerciële verzekeraars zich niet willen wagen.

Maar Sepers aarzelt met zijn antwoord op de vraag over de Nederlandse betrokkenheid bij de dammen. Hij kijkt naar zijn directeur communicatie: ,,Wat vind jij?'' Uiteindelijk hakt hij de knoop door. NCM is betrokken bij de Three Gorges-dam over de Chinese rivier Yangtze. ,,Het is maar voor een ietsiepietsie.'' Welk Nederlands bedrijf zijn uitstaande rekeningen voor de Chinese dam bij NCM heeft verzekerd wil Sepers niet zeggen. Een bankier praat niet over zijn klanten.

Onder druk van belangengroepen en het Amerikaanse Congres zag de US Export-Importbank, concurrent van NCM, vijf jaar geleden af van de financiering van projecten die te maken hadden met de Chinese dam. De publieke discussie over de gevolgen voor milieu en bevolking kwam op gang doordat gegevens over grote exportkredieten waarvoor de overheid garant staat in de VS openbaar zijn.

In China stond de buitenlandse concurrentie klaar om de plaats van Amerika op te vullen. Anders dan in de Verenigde Staten zijn kredietverzekeraars in Nederland en elders in Europa niet verplicht milieu- en andere ethische criteria te hanteren als zij een exportproject verzekeren tegen bijvoorbeeld politieke risico's.

Anders dan in Amerika ook, worden de transacties waarvoor de overheid garant staat niet individueel gepubliceerd. ,,Er is dus geen politieke discussie mogelijk over de besteding van deze publieke gelden'', zegt Wiert Wiertsema, een Nederlandse vertegenwoordiger van Jubilee 2000, een internationale coalitie van hulporganisaties die lobbyt voor verlichting van de schuld van arme landen. Intussen wil het ministerie van Financiën meer openheid van zaken, ondanks het feit dat bedrijven deze concurrentiegevoelige informatie liever voor zichzelf houden.

Een uitgelekt document van een vergadering van de Oeso (Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling) maakt duidelijk dat Nederland in het afgelopen najaar nog op de rem heeft getrapt in het overleg over het stellen van ethische eisen aan exportkredieten. Dit ondanks de grote waarde die het kabinet zegt te hechten aan het stimuleren van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Na Kamervragen over de Nederlandse houding in de Oeso maakte staatssecretaris Ybema (Economische Zaken) een ommezwaai. [Vervolg NCM: pagina 14]

NCM

Milieutoets wordt hele klus

[Vervolg van pagina 1] In een eerder deze maand gepubliceerde notitie belooft Ybema dat exporten waarvoor de staat garant staat vanaf 1 juli getoetst zullen worden op milieueffecten. Volgens Sepers van NCM geldt de toets voorlopig voor financieringen vanaf 50 miljoen euro.

Met de milieueisen vanaf 1 juli loopt Nederland voor de muziek uit, maar slechts een beetje. Verwacht wordt dat de lidstaten van de Oeso het begin juni in Parijs eens zullen worden over ethische criteria voor exportprojecten waarvoor de overheid garant staat. Dit gebeurt onder druk van de Verenigde Staten, al is NCM sceptisch over de hardheid van de eisen die daar nu worden gesteld.

Sepers hoopt dat de commerciële gevolgen van de milieutoets voor NCM beperkt zullen blijven doordat kredietvragers hun projecten aanpassen aan de nieuwe eisen.

Bovendien blijft de negentig procent van de activiteiten van NCM waarbij de staat niet betrokken is buiten schot. Sepers: ,,Als wij Nederlanders een rol willen spelen met onze wijsvinger, dan is dat prima. Maar je moet niet verwachten dat wij het voortouw nemen.''

Invoering van de milieutoets vanaf 1 juli wordt een hele kluif voor NCM. Sepers kan zich geen voorbeelden herinneren van krediet die om milieu of andere ethische redenen zijn afgewezen. ,,Wij werken alleen mee aan projecten van bedrijven die bestaande wet- en regelgeving respecteren'', zegt hij. ,,Je kunt niet van ons verwachten dat wij controleren of de politieverordeningen in de buitenlandse gemeente X worden nageleefd.'' Binnenkort neemt NCM een milieuspecialist in dienst om te kunnen voldoen aan de nieuwe eisen. ,,Maar het zal niet makkelijk zijn om de criteria operationeel te maken'', zegt Sepers. Communicatiedirecteur Marcel Weindrich neemt de aanleg van het vliegveld in zee nabij Hongkong als voorbeeld: ,,Natúúrlijk heeft zo'n project gevolgen voor het milieu. Maar daar staat tegenover dat de Boeings in Hongkong over de keukentafels vlogen. Nu ligt de landingsroute niet langer tussen de appartementen. Dat telt toch ook.''