Microsoft heerst als nooit tevoren

De software-reus uit Washington presenteerde gisteren zijn jongste Office XP-programma. Microsoft is weer in het offensief.

`Clippy', het ongevraagde vraagbaakje in het computerbesturingsprogramma Windows, heeft zijn congé gekregen. Sinds gisteren duikt hij alleen nog op als je erom vraagt.

Bill Gates, mede-oprichter van Microsoft, tegenwoordig `chief software architect' en nog altijd hét gezicht van Microsoft, gaf als symbool van het ontslag gisteren een figuur in een paperclippak ten afscheid een T-shirt cadeau. Dat gebeurde tijdens een ceremonie in New York waarbij de nieuwste versie van het computerprogramma Office XP officieel ten doop werd gehouden. Als speciale gast en afnemer van Microsoftproducten was Jeff Bezos van internetwinkel Amazon.com overgekomen uit Seattle.

De nieuwe versie van het Office-softwareprogramma zal de positie van Microsoft op de zakelijke markt verder versterken. Office geldt als `het andere monopolie', omdat Office al net zo alomtegenwoordig is als Windows. Trots vertelde Bill Gates dat Office XP het eerste is in een reeks nieuwe producten dit jaar.

In de komende maanden volgen nog Windows XP, de XBox, Visual Studio Net en een volgende versie van de Microsoft Network (MSN)-software. Microsoft, dat dertig miljard dollar in kas heeft, is in een dominantere positie dan ooit.

Voor het eerst in lange tijd werd tijdens de door Microsoft belegde bijeenkomst gisteren met geen woord gerept over de nog lopende rechtszaak die het departement van Justitie in 1998 heeft aangespannen. Vergeten lijkt het antimededingingsproces tegen het bedrijf, vergeten lijken de belastende interne memoranda die tijdens de zittingen werden getoond. En vergeten lijkt de dreiging die de macht van de kolos uit Redmond (Washington) zou decimeren. Microsoft stoomt gewoon door en is, na enkele jaren de gebeten hond te zijn geweest, weer in het offensief.

Office is een van de meest winstgevende producten van Microsoft en is goed voor 8 miljard dollar (20,8 miljard gulden) omzet per jaar. Bedrijven voelen zich gedwongen elke nieuwe versie te nemen, ook al is niet altijd duidelijk wat het voordeel is. Een criticus in de zakenkrant The Wall Street Journal raadde zijn lezers twee weken geleden aan niet over te gaan op Office XP, omdat het te weinig nieuws bood. Wel nieuw was dat Microsoft probeerde gebruikers naar toepassingen te loodsen die aan Microsoft zijn gelieerd en vaak extra geld kosten. Dat vond de criticus weer zo irritant, dat hij dacht dat gebruikers wel zonder zulke zegeningen konden.

Microsoft cried all the way to the bank na deze kritiek. Het beschouwt zelf de zogeheten smart tags in Office XP als een vooruitgang. Die smart tags verbinden woorden en namen in een tekst met databanken waar meer informatie te halen is. Gebruik van de naam Alan Greenspan bijvoorbeeld, levert een link naar een overzicht van recente artikelen over hem. Die informatie is, soms tegen betaling, op te halen door een gebruiker.

Toch haalde de recensent een kwestie aan die in de toekomst van het bedrijf een grotere rol gaat spelen: vergoedingen vragen voor gebruik. Microsoft heeft dat ook bevestigd.

Software van het bedrijf zal niet meer eenmalig worden verkocht, maar per abonnement. Bedrijven betalen bijvoorbeeld een bedrag per maand, maar particulieren ook. Deze verandering van het inkomstenmodel brengt grote risico's met zich mee, maar is tegelijkertijd noodzakelijk voor het bedrijf om te overleven. Immers, de markt raakt verzadigd en de verkoopgroei neemt af.

Microsoft zegt nu echter ook dat het zo'n vaart niet zal lopen. Het bedrijf wil niemand aan het schrikken maken. Zullen gebruikers tezijnertijd moeten betalen voor alle extraatjes in Windows XP, de opgevoerde versie van Windows die in oktober uitkomt? Topman Steve Ballmer wijst het in het blad Business Week van vorige week van de hand. Microsoft zal Windows blijven uitbreiden met nieuwe features. ,,Wij geloven dat de wet ons toestaat en aanmoedigt om te vernieuwen en nieuwe mogelijkheden toe te voegen'', aldus Ballmer. ,,Wij dachten dat vijf jaar geleden, twee jaar geleden, een jaar geleden en nu nog.''

De nettowinst in het meest recente kwartaal viel wat tegen: 2,45 miljard dollar bij een omzet van 6,46 miljard. Toch klagen ze daar niet al te veel over in Redmond. Internetprovider MSN heeft 5 miljoen leden en maandelijks 50 miljoen bezoekers en hotmail.com heeft 100 miljoen gebruikers. Al deze onderdelen grijpen in elkaar en versterken de positie van Microsoft op internet.

Een dezer dagen doet een federale rechtbank van beroep uitspraak in de rechtszaak tegen Microsoft. Waarschijnlijk wordt het eerdere vonnis verworpen dat Microsoft moet worden opgesplitst. Rest de vraag wat er dan wel moet gebeuren. De rechtszaak zelf lijkt inmiddels achterhaald. Microsoft heeft zijn monopolie op het gebied van besturingssystemen verder kunnen uitbreiden en is nu ook ongegeneerd en onstuitbaar op weg internet te domineren.