Dansen in de kelder

Ze treden op in disco's in house-paradijs Ibiza. Maar liever knutselt het Britse duo Basement Jaxx aan nieuwe dansnummers.

Felix Buxton en Simon Ratcliffe zijn een succesvol duo, dat rond 1994 ontstond uit de samenwerking van deze beide Britten, in diepe bewondering voor de houseritmes uit Amerika. Hun naam, `Basement Jaxx', ontleenden ze aan de feesten die ze in die tijd op lager gelegen verdiepingen gingen organiseren. Op hun platen combineerden ze al snel de vierkante beats van de house met de even hitsige, maar vloeiender ritmes van de latin. Het resultaat was uiterst dansvloervriendelijk.

Dat is allemaal te horen op Atlantic Jaxx: A Collection, een handige collectie van hun producties op hun eigen Atlantic Jaxx-label. Het underground-danspubliek bewoog al gretig op de 12-inches, die op die cd verzameld werden, maar de aandacht van het grote poppubliek vingen ze pas met het album Remedy en de bijbehorende hits Red Alert, Jump N'Shout en Rendez-Vu. Op Rooty, de nieuwe cd van het duo, zijn de latin-invloeden zo goed als verdwenen. Dat is dan jammer, maar er kwam wel wat voor in de plaats: een schijnbaar lukraak, bijna punky gevoel voor ruig ingemixte samples, aanstekelijke zangpartijen, besmettelijke hooks die de beste van hun nummers pardoes in je geheugen vastzetten.

Ratcliffe bewaart warme herinneringen aan de periode van Atlantic Jaxx: A Compilation. ,,Dat was een album, hè, ook al was het een verzameling van eerder gemaakte nummers. De omstandigheden waaronder we Remedy en nu Rooty maakten zijn heel anders. Die waren specifiek voor een album. Dan werk je anders.''

Niet dat het duo met een uitgewerkt plan Rooty in elkaar zette. ,,We maakten ons niet druk. Remedy had het goed gedaan, we hadden genoeg zelfvertrouwen. Het werd tijd voor nieuwe muziek.''

Zo vond Rooty zijn vorm, spontaan en ontspannen. Een enkele keer kwam er wel een vooropgezet plan aan te pas, zoals wanneer het duo weer eens afreisde voor een vlotbetaalde dj-beurt op houseparadijs Ibiza. ,,Dan wilden we wel iets nieuws voor op de draaitafels en maakten we een pompende housetrack als Where's Your Head At. Puur voor de dansvloer. maar uiteindelijk bleek het niet te misstaan op de plaat.''

Zulke pompende house hoort bij de roots van de groep. Maar aan de andere kant proberen ze ook weer van dat geluid af te wijken.

Rauw

Op Remedy waren er voorzichtige aanzetten aan tot 2-step, de destijds nieuwe mutatie in de dansmuziek: een combinatie van de sjieke ritmes van house en vocale garage-house met de ruigere drum `n' bass. Op Rooty lijkt die stijl te ontbreken. ,,Maar'', zegt Ratcliffe, ,,Het is er nog steeds, misschien niet aan de oppervlakte maar wel in de geest. We houden van 2-step, om de houding van die muziek. Het energieke en rauwe doet ons denken aan de punk. Dat zit ook op onze plaat.''

Dan lacht hij: ,,Het Engelse muziekblad NME noemt alles wat ze niet begrijpen 2-step. Ja, zo kan ik het ook. Het laatste nummer op de nieuwe plaat, All I Know, is ook 2-step volgens hen. Omdat het niet direct vierkant boem-boem-boem is. Mij klinkt dat eerder in de oren als een blanke reggaesong. Het woord is iets te vaak gebruikt. Het is de muziek van jonge zwarten in Engeland en dat cultuurtje mag ik wel. Je hebt te maken met een bepaalde formule, of het nu house, drum 'n' bass of 2-step betreft. Zolang je een stel beats hebt en wat coole geluiden zullen er altijd mensen op dansen. Op die manier wordt er een hoop rotzooi gemaakt en de kunst is om daar bovenuit te stijgen.''

Ratcliffe en Buxton doen hun best om buiten bendes en kliekjes te blijven. ,,Je komt wel eens puristen tegen, die ons oude werk veel beter vinden en zich zorgen maken over ons commerciële succes. Purisme is tijdverspilling. In onze beginperiode speelden we veel met latin-invloeden. Toen deed bijna niemand dat nog, tegenwoordig struikel je over de Ricky Martins in de hitlijsten. Wij hielden ermee op. Niet bewust, maar 't was kennelijk niet wat we wilden op onze nieuwe plaat.''

In het verleden maakte het duo gebruik van gastvocalisten, Ook op de nieuwe is dat zo, al zingt Buxton ook zelf in vier nummers. Bij de optredens drijft de groep juist op die gasten. ,,We proberen zoveel mogelijk gastvocalisten mee te nemen. En als iemand niet kan zingen, dan moet-ie maar dansen. Hoe meer mensen hoe beter, als de aandacht maar van ons afgeleid wordt. We zijn maar saai om te zien, achter de knoppen.''

DJ-sets

Toch ligt het hart van Ratcliffe en Buxton niet bij die live-optredens, al wil de platenmaatschappij het graag, om platen te verkopen. Liever treden ze op in semi-anonieme DJ-sets in een club, waarvoor ze hooguit een paar kratten platen hoeven mee te sjouwen. ,,DJ-en is echt cool. Vooral in onze eigen club is 't leuk, een beetje drinken en stoned worden met onze vrienden. En je kunt meteen testen hoe nieuwe nummers vallen bij het danspubliek.''

DJ-en is in de wereld van de dansmuziek een natuurlijker expressiemiddel dan het live optreden. ,,Optreden is een vorm van theater. Cool hoor, maar daarvoor zijn we de muziek niet ingegaan.''

Intussen worstelen Ratcliffe en Buxton met de spanning tussen de dance-underground, waar vooral de muziek telt, en het popsterrendom, waarin ineens marketingwetten zich doen gelden, bijvoorbeeld met de dure videoclip voor Rendez-Vu die hen niet beviel. ,,Het grote publiek leert je kennen van de clips. Die bepalen het beeld dat ze van je hebben, zo wordt je muziek verkocht. We zitten er niet zo mee, hoor. Ik hou van pop en ik hou van underground, waarom zouden we niet allebei mogen maken? Maar goed, als je de boel als pop wilt verkopen, komt er een hoop bij. Zes maanden op promotie en op toernee, dat heeft iets van kantoorwerk. Ik blijf het liefst in de studio. We zouden eigenlijk thuis moeten kunnen blijven en een Basement Jaxx zonder ons op toernee sturen. Dan programmeerden we de beats vooraf en mochten de zangeressen en dansers hun gang gaan. Het zou er nog beter uit zien ook. We zouden zelfs verschillende groepen erop uit kunnen sturen, eentje voor elk continent. Net als Björn Again.''

Maar helaas, zo werkt de popwereld niet. De oorspronkelijke househelden konden er misschien mee wegkomen: singles maken voor de underground, in relatieve anonimiteit hun werk doen, zich niet druk hoeven maken over het uitbrengen van albums. Ratcliffe en Buxton bewonderden zulke housepioniers mateloos.

Dik

,,Ja, die lui hadden iets mythisch. Spiritueel, diep, van een andere wereld bijna. Je wist weinig van die mensen. Als je al foto's zag, zagen ze er meestal cool uit. En dik. Het was ook een echte underground-scene, nauw verbonden met de zwarte homo-subcultuur. Futuristisch, minimalistisch, radicaal. Maar dat is twaalf, dertien, veertien jaar geleden. Waarom zou je dat blijven herkauwen, waarom terug kijken op de goeie ouwe tijd in de Paradise Garage? Je moet de boel vooruit helpen en kijken naar vandaag en morgen. Dat is een stuk zinvoller.''

Basement Jaxx: Remedy (XL) distr. Pias verschijnt 25 juni

Basement Jaxx speelt 4 juni op Pinkpop in Landgraaf en 8 juni op Drum Rhythm in Amsterdam