Peeters wijst NS uitweg in arbeidsconflict

Voor het eerst dit jaar zijn alle partijen bij NS het met elkaar eens: het rapport van Peeters biedt openingen in het NS-conflict. Maar de partijen interpreteren het rapport verschillend.

,,De NS-directie had gelijk'', concludeert de Belgische hoogleraar Chris Peeters in zijn onderzoek. Toch waren het vooral de vakbonden, de ondernemingsraad en de personeelscollectieven die het rapport gisteravond omarmden. Ook NS was blij ,,dat er nu eindelijk duidelijkheid was'', maar president-directeur Hans Huisinga wilde de aanbevelingen ,,nader bestuderen''.

Twee maanden geleden stonden de directie en de vakbonden lijnrecht tegenover elkaar over de vraag of het nu wel of niet mogelijk was om binnen dertien weken (tot 10 juni) een nieuw rooster te maken. Op verzoek van minister Netelenbos van Verkeer werd de hulp van Peeters ingeroepen. De roosterkwestie had het vertrouwen van het personeel in de directie geschaad, een buitenstaander moest uitkomst brengen.

Nu zijn alle partijen het voor het eerst dit jaar ergens over eens. Maar waarover? Peeters stelt in zijn rapport dat de planning van de roosters bij NS efficiënter kan gebeuren: in 19 weken in plaats van 30 tot 34 weken. Door geen onderscheid te maken tussen de bevoegdheden van hoofdconducteurs en treinsurveillanten zou het nog sneller kunnen: binnen dertien weken. De planning zou dan wel minder volledig zijn. Technisch gezien was het dus mogelijk geweest om binnen de tijd die er voor stond een nieuw rooster te maken, maar organisatorisch was het niet mogelijk of verantwoord geweest om dat binnen zo'n korte tijd te doen. Bij een starre organisatie als NS is improvisatie te ambitieus, stelt Peeters.

,,We hadden het rooster niet kunnen wijzigen'', zegt Huisinga. ,,Technisch is technisch'', zegt een vertegenwoordiger van de personeelscollectieven, ,,het was dus wel mogelijk binnen dertien weken''. Hubert Vankan van spoorbond VVMC: ,,De directie heeft nagelaten ons een alternatief rooster aan te bieden.'' Dat staat namelijk ook in Peeters' rapport. De Belgische hoogleraar heeft tijdens zijn onderzoek constant overleg gehad met alle partijen en die over zijn schouder laten meekijken. Daardoor heeft iedereen nu vertrouwen in het rapport.

Bonden, collectieven en ondernemingsraad willen dat Peeters een `bezielend' plan maakt voor de échte problemen bij NS. Daarin moeten bijvoorbeeld het personeelstekort, de klantvriendelijkheid en een alternatief werkrooster ter sprake komen. Een plan dat niet van bovenop is opgelegd, maar door alle partijen gezamenlijk wordt gemaakt.

Dat ziet iedereen zitten behalve de NS-directie. ,,We hebben net de rekening binnengekregen'', grapt Huisinga. Hij vindt het nu tijd om er met de NS'ers onderling uit te komen, zonder bemoeienis van buitenaf. Vankan van VVMC vreest dat daardoor hetzelfde gebeurt als bij het advies van de commissie van Blankert en Stekelenburg: dat de NS-directie de conclusies van het rapport onderschrijft, maar de aanbevelingen naar de prullenbak verwijst.

Huisinga's optie lijkt op dit moment de meeste kans van slagen te hebben. FNV zou namelijk alsnog het onderhandelingsresultaat kunnen ondertekenen van het akkoord dat de achterban van de bond enkele weken afwees. In dat akkoord beaamt de NS-directie dat er gesproken moet worden over de andere problemen bij NS dan het `rondje om de kerk'. De ondernemingsraad krijgt daarin ook de bevoegdheid een alternatief rooster te maken, waarin de machinisten en conducteurs meer variatie in hun werk zouden krijgen.

NS-directeur Pamela Boumeester stuurde deze week een brief naar FNV waarin ze duidelijkheid vraagt over het standpunt van FNV over het nieuwe rooster. FNV heeft vandaag een sectorraadvergadering, waarin het rapport van Peeters besproken wordt en ook de brief van Boumeester.

De opluchting van alle partijen na de uitslag van het onderzoek blijkt vooral als de drukte voorbij is. Voor het hek van het statige kantoor van Peeters' onderzoeksbureau Policy Research Corporation in de Rotterdamse Parklaan staan de hoofdrolspelers in het NS-conflict gemoedelijk na te praten. ,,We praten binnenkort graag verder'' zegt FNV'er Andries van den Berg tegen Huisinga. Huisinga stemt in: ,,We moeten toch samen verder. Dan heeft het opstappen van de directie toch ook niet zo veel zin.'' VVMC'er Vankan, die deze week nog luid riep dat de directie moest opstappen: ,,Daar heb je wel een beetje gelijk in, Hans.''