Naar de uitgang

POSITIEF IS DAT het Indonesische parlement zich gisteren niet van de wijs heeft laten brengen door het tumult buiten. Het besloot met overgrote meerderheid een begin te maken met de afzettingsprocedure tegen president Wahid. Negatief is dat een verwijdering van het staatshoofd uit zijn ambt nog bij lange na niet een oplossing naderbij brengt voor de crisis waarin Indonesië zich bevindt.

De weeffout werd gemaakt na de eerste democratische verkiezingen sinds jaren, die door de nationalisten van Soekarno's dochter Megawati werden gewonnen. Niet haar, maar Wahid, de leider van een kleine fractie van gematigde moslims, hieven Megawati's tegenstanders op het schild. Megawati toonde toen de zelfbeheersing haar aanhang te demobiliseren, die, evenals nu de achterban van Wahid, de zaak op straat wilde uitvechten. Zij nam genoegen met het vice-presidentschap. Wahid, op zijn beurt in de problemen, blijkt die grootheid niet te kunnen opbrengen. Het had allemaal toch nog goed kunnen komen. Het persoonlijke respect tussen staatshoofd en plaatsvervangster leek Indonesië in staat te stellen de eerste, moeilijke fase van democratisering te midden van de zwaarste economische crisis uit 's lands geschiedenis te overwinnen. Maar Wahids chaotische en buitenissige aanpak stond al gauw een gezonde ontwikkeling in de weg. Bovendien schoffeerde hij Megawati politiek toen hij `haar' ministers zonder plichtplegingen en uitleg uit zijn kabinet verwijderde. Daarmee was de eerste barst in de onderlinge betrekkingen ontstaan. Ondanks twee parlementaire waarschuwingen eerder dit jaar heeft de president geweigerd bij te sturen. Gisteren liet ook Megawati hem vallen.

Is een president Megawati de oplossing? De eerste plaats komt haar gezien de verkiezingsuitslag toe. Maar zij is de sfinxachtige zwijgzaamheid zelve gebleven. Dat is misschien een verdienste in de Indonesische verhoudingen. Met het kruit droog en de kaarten dicht tegen de borst kan een tijd lang worden gekeken hoe de hazen lopen. Maar in een werkelijk democratisch bestel moeten politieke leiders met hun ideeën naar buiten treden. Megawati heeft het tot dusver laten aankomen op de magie van haar directe band met Indonesië's eerste president. Dat is op den duur echter ook voor de Indonesische samenleving onvoldoende.

HET IN GANG ZETTEN van de impeachmentprocedure betekent intussen, ondanks de overtuigende uitslag van de stemming, nog geen duidelijkheid. Compromissen in de geest van een gedeeld presidentschap behoren tot de mogelijkheden. De stabiliteit van het land was meer gediend geweest met een voldragen presidentiële ambtstermijn. De Indonesische democratie is een experiment en dus kwetsbaar. Maar de volksvertegenwoordigers achten de maat vol. Tenminste daarin hebben zij elkaar sinds gisteren gevonden.