Immigratie 2

Samuel P. Huntington geeft een schijnanalyse die bij nadere beschouwing vooral verwarring laat zien. Hij vindt migratie een probleem, maar ziet tegelijkertijd dat het een economische levensvoorwaarde is. Impliciet waarschuwt hij voor een ondermijning-van-binnenuit van het Westen, maar hij biedt geen enkel houvast voor een oplossing. Het artikel ademt nostalgie naar een tijd dat de wereld nog overzichtelijk was, waarin migranten óf gasten óf bekeerlingen waren, en niet iets ertussenin; een tijd waarin de macht verdeeld was tussen enkele blokken. Die tijd is voorbij en het is de vraag of we daar rouwig om moeten zijn.

Terecht constateert Huntington dat migratie een permanent fenomeen geworden is. Dat komt door een combinatie van factoren. Economische ongelijkheid is daar maar één van. Even belangrijk zijn de ontwikkelingen van internationale contacten via onder meer het toerisme, het ontstaan van wereldwijde vormen van communicatie via – nieuwe – media en de toenemende scholing. Het onmiskenbare gevolg van die permanente migratie is dat bevolkingen hybride worden en transnationale gemeenschappen ontstaan. Dit is echter niet per se een drama, zoals Huntington meent, maar wellicht het begin van een oplossing van zijn andere probleem: de dominantieverhoudingen in de wereld.

De schrijver van `Clash of civilizations' kan door zijn rigide opvattingen over culturen en civilisaties namelijk niet zien wat de potentie van diversiteit is. Er ontstaat in het Westen een nieuwe klasse van tamelijk hybride mensen die kunnen functioneren als middelaars tussen gemeenschappen, als handelsreizigers en dienstverleners tussen culturen. Dit hoeft helemaal niet tot de ondergang van de westerse cultuur te leiden. Integendeel, het zal er eerder een nieuwe impuls aan geven of leiden tot nieuwe varianten ervan. Een beleid dat erop is gericht de talenten van migranten te ontwikkelen, kan aanzienlijk bijdragen aan het succes van het desbetreffende land op termijn.