GLOBAL FORUM II

Van maandag 28 tot en met donderdag 31 mei heeft het Haags Congrescentrum onderdak verleend aan een groot aantal ministers uit ruim 150 landen. Onderwerp van gesprek: corruptie en hoe die te bestrijden.

De internationale gouvernementele conferentie Global Forum on Fighting Corruption and Safeguarding Integrity II (GF II) is een vervolg van een eerste corruptieforum in februari 1999 in Washington. GF I was een initiatief van de toenmalige vice-president van de Verenigde Staten Al Gore.

Die vroeg Nederland het tweede forum te organiseren. Voorzitter was minister van Justitie B. Korthals (VVD). Behalve Justitie, waren ook de ministeries van Binnenlandse Zaken, Economische Zaken en Buitenlandse Zaken betrokken bij de inhoudelijke voorbereiding. De laatste richtte de aandacht op corruptie in ontwikkelingssamenwerking, een belangrijk thema op GF II.

Het Global Forum I was met veertig deelnemende landen veel kleiner van opzet dan de conferentie in Den Haag. Tijdens het tweede forum werd het begrip corruptie ook van meer zijden belicht dan het geval was in Washington. Daar ging het alleen om corruptie bij politie en justitie, terwijl in Den Haag ook de integriteit van overheid en politieke partijen, preventie van corruptie bij onder andere de douane en het belang van een vrije pers aan de orde kwamen. Op GF II werd benadrukt dat de pers een onmisbare rol speelt bij het aan de kaak stellen van omkoperij en afpersing.

Nederland wordt niet gerekend tot de corruptste landen. Volgens de corruptiedeskundigen van de organisatie Transparency International staat het op de negende plaats van een lijst waarop nummer 1 (Finland) als het minst corrupte land wordt beschouwd en Nigeria (nummer 90) als het corruptste. Toch is ook in Nederland nog genoeg te doen ter voorkoming van corruptie, stelde minister Korthals tijdens het forum. Vooral een betere bescherming van zogenoemde `klokkenluiders', mensen die corruptie melden, is van belang. In Nederland is onlangs een commissie ingesteld waarbij een klokkenluider kan klagen over misstanden.

Ander punt van aandacht is de controle op het openbaar bestuur. Bijzonder hoogleraar en bestuurskundige L. Huberts presenteerde op de eerste forumdag een evaluatie van de integriteitsregels in Nederland. In tegenstelling tot veel andere landen zijn hoge ambtenaren en politici niet verplicht hun privé-belangen openbaar te maken. Controle op belangenverstrengeling wordt daardoor bemoeilijkt. Huberts pleitte daarom voor de oprichting van een onafhankelijk `integriteitsinstituut', dat zich moet bezighouden met de preventie van corruptie binnen de overheid en het bedrijfsleven.

De conferentie begon met meerdaagse werkgroepen over onder andere integriteit, douane, rechtshandhaving en het bedrijfsleven. Op de eerste drie dagen vonden de gesprekken voornamelijk plaats achter gesloten deuren. Een aantal ontwikkelingslanden had dit als voorwaarde gesteld voor hun deelname.

Alleen op de slotdag, met een ministeriële bijeenkomst onder leiding van Korthals, waren de besprekingen openbaar. Koningin Beatrix heeft de slotdag in het Haags Congrescentrum bijgewoond.

De uitkomsten van Global Forum II moeten een stimulans zijn voor internationale initiatieven tegen corruptie. De slotverkaring die vandaag door de ministers is opgesteld, dient mede als basis voor de onderhandelingen over een VN-verdrag tegen omkooppraktijken. De volgende anticorruptieconferentie vindt plaats in Zuid-Korea in 2003.