De hoofdstad van de mode

Het is in één dag te doen, de modemanifestatie Antwerpen Landed/Geland. De thuisbasis van de meest toonaangevende Belgische mode-ontwerpers staat vijf maanden in het teken van mode, met vier opvallende exposities en - voor wie daar niet genoeg aan heeft - vijf mode-wandelingen.

Antwerpen. De Belgische mode-ontwerpers zijn nooit zo opschepperig geweest over de stad waarin ze studeerden, wonen en werken. Toch komen hier de belangrijkste modemakers van dit moment vandaan - onder wie Walter van Beirendonck en Dries van Noten. Hun kleding - origineel, draagbaar, maar ook avantgardistisch - wordt over de hele wereld in de beste boetieks verkocht en popsterren pronken ermee.

De hoofdstad van de Belgische mode is de komende maanden het toneel van de mode-manifestatie Landed/Geland. Verwacht geen overzichtstentoonstellingen van het werk van de Belgische designers. Zo eigenzinnig als de Belgische modestijl is, zo eigenzinnig is ook de onderwerpkeuze voor de exposities. Artistiek directeur en ontwerper Walter van Beirendonck koos voor twee facetten die door alle merkengekte nogal op de achtergrond zijn geraakt, de emotie en de confrontatie: na een dag mode in Antwerpen zie je dat het om meer draait dan kleding alleen. Mode is ook ánders durven zijn dan anderen, een maatschappelijk verschijnsel, een manier om het lichaam vorm te geven.

Drie van de vier exposities hebben plaats in het centrum, op loopafstand van elkaar. Verder zijn er vijf mode-wandelingen uitgezet langs lokaties die belangrijk zijn geweest voor de ontwikkeling van Antwerpen als modestad.

Wie een ticket voor alle exposities koopt, mag gebruik maken van een shuttle-auto die je naar alle belangrijke mode-punten in de stad brengt, ook naar de billboard-expositie Radicals die vrij ver buiten het centrum is. Expositie is een groot woord voor een kleine verzameling modefoto's ter grootte van een billboard. Ze staan in een cirkel op een braakliggend terrein, nabij de Schelde. Je ziet een roze varkentje met een handvat op z'n rug gemonteerd, portretten van schooljongens waaronder staat Isolated Heroes, een hoofd overtrokken met een zwarte, latex kap met een rits op ooghoogte. Radicals wil laten zien dat beeld een essentieel onderdeel is van de huidige generatie vernieuwende, avant-gardistische ontwerpers. Het is hun manier om de wereld wakker te schudden. Het shockeffect was intenser geweest als ze her en der in de stad waren geplaatst als contrast met de historische omgeving. Nu blijft het bij een schouderophalen.

Wie zin heeft, kan vanaf hier de (erg) lange kade aflopen richting Museum voor Hedendaagse Kunst van Antwerpen (MUHKA), in de wijk Het Zuid. In het MUHKA is de meest interessante expositie te zien van het mode-evenement. De titel Mutilate?/Vermink? doet in eerste instantie een beetje luguber aan, maar is dat niet echt. Het is een expositie die de ogen opent, je doet verbazen of blozen van schaamte. Simpel gezegd laat de eveneens door Van Beirendonck samengestelde expositie zien dat wij allemaal ons lichaam in zekere zin aanpassen, grof gezegd verminken, vanwege religie, sociale status of schoonheidsideaal. En dat wij daarbij niet verschillen van niet-Westerse culturen. Wij hebben tienermeisjes die lijden aan anorexia nervosa omdat ze op fotomodel Kate Moss willen lijken, in China bonden ze vrouwenvoeten samen omdat kleine, gebogen voeten erotisch gevonden werden. Hier laten vrouwen zich mooi maken door een plastisch chirurg, in de binnenlanden van Afrika brengen mannen en vrouwen littekens aan ter versiering.

De tentoonstelling laat verschillende voorbeelden zien, van een ruime selectie 18de en 19de eeuwse corsetten, Body-Art en een foto-expositie van de transseksueel Amanda Lepore die zich heeft laten ombouwen tot de in haar ogen perfecte vrouw. De expositie sluit af met creaties van hedendaagse ontwerpers, die allemaal op de een of andere manier een link hebben met het begrip mutilatie. Zoals de opgebolde ontwerpen van Viktor & Rolf, de jurk met uitstulpingen van Comme des Garçons en het corset in de vorm van een zadel van AF Vandevorst.

De buurt rond het Muhka, met name de Kloosterstraat, is een Walhalla voor liefhebbers van meubeldesign. Andere bezienswaardigheden zijn de winkel van Ann Demeulemeester in de Verlatstraat en het Zuiderterras aan de Ernest van Dijckkaai. In deze buurt vestigt zich eind dit jaar ook de ModeNatie in de Nationalestraat waar het Flanders Fashion Institute, het Modemuseum en de modestudenten van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten gezamenlijk onderdak krijgen. Vanaf het Muhka loop je via de Verlatstraat, de Volkstraat en de Nationalestraat (waar o.a. ontwerpster Veronique Branquinho haar kantoor heeft en de winkel van Dries van Noten zit) naar de Groenplaats. Daar is het informatiecentrum van Landed/Geland gehuisvest in de KBC-toren en is even verderop in het voormalig Koninklijk Paleis aan de Meir een onderdeel van de tweede grote expositie te zien, 2Women/2Vrouwen.

Deze expositie staat in het teken van de passie van twee vrouwen voor de mode: Coco Chanel en Rei Kawakubo, de ontwerpster achter het label Comme des Garçons. Van Beirendoncks keuze voor deze twee vrouwen heeft een duidelijke reden: de twee ontwerpsters hebben in hun tijd met hun werk en hun houding de mode in een stroomversnelling gebracht en tegen heel wat heilige huisjes geschopt. In acht kamers van het voormalig Koninklijk Paleis maakt de bezoeker kennis met het werk en de persoon Coco Chanel. Haar verlangen naar vrijheid en emancipatie spreekt uit elk facet van haar werk: de materialen (ze introduceerde jersey, voorheen alleen gebruikt voor ondergoed), het silhouet (jongensachtig, geen corset nodig), de accessoires (nepjuwelen, schoudertassen in plaats van ongemakkelijke handtassen). Loop snel naar de Chambre Parlante (de spreekkamer) waar het enige nog bewaarde, gefilmde interview met de ontwerpster te zien is. Daar staat ze in haar atelier, rokend, druk gebarend, gepassioneerd pratend over haar werk. ,,Ik wil vrouwen niet de indruk geven verkleed te zijn. Ze hoeven niet van houding of gedrag te veranderen steeds als ik ze in een andere jurk stop.'' En over het feit dat haar stijl op straat werd geimiteerd: ,,Daar ben ik blij mee. Dat was mijn doel: een stijl creëeren. Want er is geen stijl in Frankrijk.'' En even later: ,,Mode is geen mode als niemand het ziet Voor mij betekent copiëren succes. Geen succes zonder copie, geen succes zonder imitatie.''

Rei Kawakubo is een ander verhaal. Er is geen expositie. Gedurende het evenement vinden vijf presentaties plaats, soms voor een groot publiek, soms op uitnodiging, waarin haar Comme des Garcons-collectie voor winter 2001/2002 centraal staat. Deze collectie heeft als thema seks en mode en verwerkt elementen van lingerie in bijzondere creaties. Alle presentaties worden gefilmd en zullen gedurende het evenement te zien zijn op de dertiende verdieping van de Politietoren, de lokatie waar de vierde expositie Emotions ook te zien én vooral te beluisteren is. Kawakubo staat vooral bekend om haar intelligente en experimentele mode. En toch is het draagbaar, wat Kawakubo nastreeft is een soort vrijheid van kleden, los van allerlei schoonheidsidealen. Bekend zijn haar jurken van rekbare stof die je op verschillende plaatsen kunt opvullen met kussentjes.

In de buurt rond het voormalig paleis, de KBC-toren en de Politietoren zijn de belangrijkste modewinkels gevestigd. Aan de Meir hebben alle grote ketens een vestiging. In de Huidevetterstraat, de Schuttershofstraat, de Leopoldstraat en Oudaan zitten diverse boetieks, variërend van een vestiging van Louis Vuitton tot winkels met dure merken als Prada, Armani en Gucci. Op de dertiende verdieping van de Politietoren draaien nonstop video's met daarop uitspraken van mensen over hun meest intense emotie op het vlak van mode of kleding. Het is leuk om er even naar te luisteren, maar uiteindelijk heeft het een hoog babbelgehalte. Het leukste aan deze plek is het uitzicht over de stad, waar je al snel de andere lokaties ontdekt waar de mode is geland. Deze zijn namelijk verpakt in felgekleurd zeildoek.