De drie t's van Joop Krant

Kempen & Co was met Van Lanschot de laatste onafhankelijke Nederlandse zakenbank, maar wordt nu verkocht aan de Belgisch-Franse bankverzekeraar Dexia, die de Nederlandse zakenbank samenvoegt met Labouchere. Joop Krant, directeur/aandeelhouder van Kempen, is enthousiast. Een gesprek over de fusie, over toenemend antisemitisme en over Israel.

April was een bijzondere maand voor Joop Krant. De onderhandelingen over de verkoop van zijn zakenbank Kempen & Co raakten in een stroomversnelling. Hijzelf was zoals zo vaak met zijn vrouw in Israel, waar het geweld heftiger oplaaide dan het lange tijd heeft gedaan. ,,De situatie is uiterst triest'', zegt Krant, die in Israel was voor Pesach, de herdenking van de exodus: ,,Ik ben heel somber over de toekomst. Het momentum van het vredesproces is voorbij.''

Vorige week werd bekend dat Kempen & Co wordt verkocht aan de Belgisch-Franse bankverzekeraar Dexia, die de Nederlandse zakenbank samenvoegt met Labouchere. Kempen was met Van Lanschot de laatste onafhankelijke Nederlandse zakenbank. De explosieve groei van Kempen & Co belichaamde bovendien als geen ander de opkomst van de Nederlandse financiële markten de afgelopen twintig jaar. De verkoop is dus enigszins een historisch moment; misschien dat het gesprek met Krant op het fraaie hoofdkantoor aan de Amsterdamse Herengracht daardoor uitwaaiert van Kempen en Dexia tot het jodendom en Israel.

Krant (53) wordt voorzitter van de zeskoppige directie, die de Nederlandse Dexia-dochter gaat leiden. Voor het geld hoeft Krant, die zich in 1979 met twee andere directieleden inkocht in Kempen & Co, het niet te doen: de verkoop levert hem bijna 60 miljoen euro op. Toch zijn er geen afspraken gemaakt over zijn aanblijven. ,,Er is niet eens over gesproken'', zegt Krant. ,,Hoe zou je dat trouwens moeten doen? Hoe moet je iemand die financieel onafhankelijk is met geld binden? Met boetes? Dwingen dat ie keihard werkt en volledig is toegewijd? Dat werkt natuurlijk niet. Het is trouwens niet nodig, want we zijn erg enthousiast over de combinatie met Dexia.''

Graag legt Krant dit enthousiasme nog eens uit. ,,Wij werken aan de ene kant voor grote beleggers en aan de andere kant met bedrijven en de overheid.'' Kempen & Co brengt (kleinere) bedrijven naar de beurs, doet aandelenanalyse, verzorgt uitgiftes van aandelen en obligaties, handelt in effecten voor klanten, adviseert de overheid en beheert vermogens. Met succes, waarbij vooral het Orange Fund en de vastgoedresearch in het oog springen.

Toch heeft de directie Kempen zo'n anderhalf jaar geleden tegen het licht gehouden. ,,We zijn langs geweest bij de J.P. Morgans en de Goldman Sachsen. We hebben McKinsey laten kijken naar het bedrijf. Allemaal met de bedoeling ons een spiegel voor te houden. De uiteindelijke conclusie was dat het allemaal nog Europeser gaat worden'', zegt Krant. Hij geeft als voorbeeld de recente herschikking van de MSCI-index, de internationale beursgraadmeter waarin Nederlandse bedrijven minder belangrijk zijn geworden. ,,Als onze klanten meer Europees gaan beleggen zullen wij Europeser moeten worden.''

Kempen heeft geprobeerd op eigen kracht een `multi local' te worden door te proberen overnames te doen in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, België en Scandinavië. ,,We hadden een database van zo'n 1.000 bedrijven in Noordwest-Europa en daaruit banken en brokers geselecteerd die lijken op Kempen. In bijvoorbeeld het VK is 20, 30 procent van de markt in handen van spelers zoals wij'', vertelt Krant. ,,Wij zijn ook bij veel bedrijven langs geweest. Maar het was te duur, kwalitatief niet goed genoeg of een combinatie van beide. Of men wilde niet verkopen.''

Banken in de grote Europese markten zitten niet namelijk niet echt te wachten op Kempen. ,,Die hebben er minder behoefte aan om over de grens te kijken. En als ze het doen, is dat niet in Nederland, waar de markt ook nog verschraalt. Kijk alleen maar naar de bedrijven die van de beurs worden gehaald en bijvoorbeeld het lage aantal beursintroducties'', zegt Krant. In Nederland is nog even gesproken met Van Lanschot. ,,We hebben met heel veel partijen een kopje koffie gedronken'', zegt Krant: ,,Met Van Lanschot hadden we een bank gekregen, die een beetje lijkt op een Zwitserse privébank, waar de nadruk meer ligt op het beheren van vermogens. Maar Van Lanschot heeft een andere strategie.''

Een overname door een Nederlandse financiële reus was niet aantrekkelijk, omdat er dan veel overlap zou zijn en Kempen een bijkantoor zou worden of zou oplossen in een groter geheel. Dat was ook de reden dat veel eerder – in 1990 – een overnamebod van het Duitse Dresdner werd afgeslagen, zegt Krant: ,,Inderdaad heb ik binnenshuis geroepen `Ik ga niet voor die Duitsers werken', maar het belangrijkste was dat Dresdner geen enkel strategisch plan had.''

Het werd dus het francofone Dexia, waar Engels overigens de voertaal is. Krant raakt bijna niet uitgesproken over de nieuwe combinatie, die financiële slagkracht biedt, naast een retailnetwerk in Frankrijk, België en Nederland (internetbroker Alex) en de mogelijkheid tal van Europese producten te ontwikkelen. Voorbeelden? Krant geeft ze graag: ,,Bij emissies heb je veel meer plaatsingskracht, door het retailnetwerk. Op termijn komt er ook extra zakenvolume op ons af, al gaan niet meteen morgen de sluizen open. We zijn voor andere banken ook een aantrekkelijker partij om zich bij aan te sluiten.''

Dankzij Dexia krijgt Kempen een flinke zak met geld voor overnames, een volgens Krant ,,omvangrijk, niet nader te specificeren bedrag''. De eerste aankoop wordt waarschijnlijk gedaan in Groot-Brittannië. ,,Het Verenigd Koninkrijk is het meest haalbaar, het meest open'', zegt Krant. ,,Duitsland is eveneens heel belangrijk, maar de markt is nog in ontwikkeling en het bankenlandschap is erg versnipperd.''

Het samenvoegen van Kempen en Labouchere moet nog beginnen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met de naam Kempen? Die blijft alleen bestaan als die voor klanten een bijzondere betekenis heeft, want Krant wil zo veel mogelijk Dexia als merknaam ontwikkelen. En hoe worden beide bedrijven geïntegreerd? ,,Er is niet veel overlap, dus er hoeft ook niet veel te worden geïntegreerd'', zegt Krant: ,,Het is bovendien geen fusie van twee beursbedrijven die elk hun eigen gevoeligheden inbrengen. We zijn pas laat in het proces gaan praten met Labouchere en dat is heel zakelijk en professioneel gebeurd; het is geen CDA waarin elke bloedgroep aan bod moet komen.''

Overnameonderhandelingen gaan doorgaans door tot in het weekeinde. Dat was met deze deal niet anders, zij het dat de principes niet weken. Er was een adviseur van Dexia, die principieel niet werkt op zondag, terwijl Krant principieel nooit werkt op zaterdag, de sabbat. Krant is namelijk actief lid van de orthodox-joodse gemeente in Amsterdam en dat is ook af en toe zichtbaar bij Kempen. Op vrijdag gaat hij bijtijds naar huis voor de sabbatviering en op joodse feestdagen werkt hij niet, zoals nu met het wekenfeest, de herdenking van de overhandiging van de stenen tafelen aan Mozes.

,,Ik ben opgegroeid met de drie t's: thora, traditie en tolerantie. Religie is geen dogma. Ik ben wel lid van de orthodoxe gemeente, maar die loopt van volledig klokvrijen tot ultraorthodoxe joden. Ik voel me meer traditioneel dan orthodox'', vertelt Krant. ,,Ik heb bijvoorbeeld niet altijd het hoofd bedekt zoals ultra-orthodoxen, daar ben ik gewoon niet mee opgevoed. Maar ik heb ook niks met het liberale vaak Amerikaans geïnspireerde jodendom, hoewel ik daarvoor veel respect heb.''

Bij de aankondiging van de overname vorige week bleef het joods-zijn van Krant nergens onvermeld. Krant heeft er geen moeite mee: ,,Het blijft kennelijk iets bijzonders, dat loopt als een rode draad door de geschiedenis. Het valt mij op dat er elke dag wel een stuk in de krant staat over joden. Ik zie dat niet als een probleem in tegenstelling tot sommige anderen. Ik moet met nadruk zeggen, dat ik overal, in binnenland en buitenland altijd met het grootste respect ben behandeld. Bij Kempen & Co ben ik ook altijd fantastisch gesteund.''

Maar de effectenbeurs is naast de voetbalstadions zowat de enige plek in Nederland waar antisemitisme hoorbaar is in allerlei opmerkingen. Hoe ervaart u dat?

Krant, afhoudend. ,,Ik heb er nooit echt iets van gemerkt. Ik vind dat je ook niet overgevoelig moet zijn voor antisemitisme, je moet niet achter elke onaangename opmerking antisemitisme zoeken.''

Dan, na enig aandringen: ,,Er heerst op de beurs jaloezie, zeker als iemand succesvol is. Dan is de oude, stereotype relatie tussen joden en geld snel gelegd. Vergeet niet dat tot voor kort in de Van Dale bij het woord jood nog stond `woekeraar'.''

Hoe gaat u daarmee om?

Krant: ,,Meestal stel ik de vraag: `Wat bedoelt u precies?' Dat is meestal voor de persoon in kwestie uiterst embarrassing''

Doet u om die reden met sommige mensen geen zaken meer?

Krant: ,,Nee, want ik heb er niet in die mate mee te maken gehad.''

Het antisemitisme neemt weer toe in Nederland, bespeurt Krant: ,,Het wordt meer salonfähig. Kijk alleen maar naar de bekladding van de graven. Maar in Wenen heeft 80 procent van de bevolking onlangs in een enquete laten weten dat joden eigenlijk niet in de stad thuishoren. Kijk verder naar Berlijn, kijk naar Frankrijk. Daarbij vergeleken is Nederland een oase.''

Hoe kan het dat het weer toeneemt?

,,Wat een rol kan spelen is de recente discussie over de tegoeden van de Tweede Wereldoorlog. Dat heeft wellicht bij `rechtse krachten' weer de gedachte aan `joden en het geld' opgerakeld.

U was zelf lid van de comissie-Van Kemenade die onderzoek deed naar de joodse oorlogstegoeden. Hoe kijkt u daarop terug?

,,Met gemengde gevoelens. Vooraf dacht ik dat het onderzoek redelijk snel en zakelijk gedaan zou kunnen worden, maar daarin ben ik misschien wat naïef geweest. Het heeft heel veel emoties opgewekt bij mensen. Dat is heel begrijpelijk. Maar de discussie werd soms wel eens onprettig, door bijvoorbeeld de heel agressieve opstelling van het Joods Wereld Congres.'' Laat even stilte vallen. ,,Dan minister Zalm [Financiën, verantwoordelijk voor de afwikkeling], die heeft het echt fantastisch gedaan.''

Zalm heeft zich toch niet aan jullie advies gehouden en toch gekozen voor restitutie in plaats van een tegemoetkoming?

,,Dat is zo fantastisch. Hij heeft zelf een beslissing genomen, hij wilde het snel en goed oplossen en dat heeft ie gedaan door met de joodse gemeenschap een overeenkomst te sluiten.''

Zowel bij de beroving van de joden als bij de teruggave is de rol van de beurs de zwartste in de financiële wereld.

,,Ik vind dat de beurs veel te laks is geweest en de banken veel te traag met het oplossen van deze kwestie. Zeker als je dat vergelijkt met de verzekeraars; die zijn er meteen ingesprongen en waren bereidwillig om tot een oplossing te komen. Misschien waren beurs en banken bang dat het ze te veel geld ging kosten.''

Hebt u als beurshandelaar en bankier van u laten horen?

,,Ze wisten ook heus wel hoe ik erover dacht. Ik heb gezegd tegen met name de beurs. `Ga nou overleggen met de joodse gemeenschap, pak zelf de telefoon, ga niet wachten tot je gebeld wordt'.''

Het verleden van het jodendom is belast met de holocaust, het heden is nauw verbonden met de staat Israel. Krant zegt dat iedereen zijn analyse kan maken van de huidige situatie, maar niet iedereen bezoekt het land enkele malen per jaar en heeft er vrienden.

Israel heeft volgens Krant gefaald bij het vooruithelpen van de Israelische Arabieren, die tweederangsburgers zijn gebleven en moet ophouden met het bouwen van nederzettingen. Maar toch vindt Krant dat de Palestijnen de kans op vrede hebben verknoeid. ,,Arafat heeft door `nee' te zeggen tegen de voorstellen van Barak vorg jaar de kans gemist een staatsman te worden zoals Sadat of koning Hoessein. De deling van Jeruzalem is onhaalbaar, en trouwens ook onwenselijk. Hij had tegen zijn achterban moeten zeggen: 100 procent is niet haalbaar, dit is het nu maximaal haalbare, laten we het accepteren. Maar dat heeft ie niet gedurfd.''

En nu? ,,Ik hoorde laatst Ross op CNN en die zei: `Laten we niet praten over vrede, laten we eerst eens kijken of we kunnen zorgen dat er enkele weken geen geweld is'. Daar ben ik het mee eens. Als je dat drie, vier maanden zou lukken dan kun je weer eens denken aan onderhandelen over vrede.''