`Cito heeft geleerd van vorig jaar'

Het vwo deed gisteren examen aardrijkskunde. Te doen, oordelen de kandidaten. Behalve die eerste vraag dan.

,,Formuleer een hypothese'', ,,Beredeneer", ,,Beargumenteer je keuze''. Aardrijkskunde voor het vwo was gisteren een typisch nieuwe stijl-examen, waarbij gevraagd werd naar vaardigheden en inzicht. ,,Niet prettig voor iedereen'', zegt Kim Berns uit het Gelderse Haalderen. ,,Geef mij maar leervragen.''

Kim is zeventien en doet eindexamen op het Over Betuwe College (OBC) in Bemmel. Aardrijkskunde is niet haar sterkste vak. Ze heeft minimaal een 5,4 nodig, en heeft daar gistermorgen drie uur voor zitten zwoegen in de sporthal van het OBC, samen met nog 14 eindexamenkandidaten.

Meteen na afloop zeggen sommigen van hen dat het examen nauwelijks over de stof ging. ,,Je had het net zo goed niet kunnen leren.'' Aardrijkskundedocente Wilma Peters is het daar niet mee eens. De vragen waren weinig concreet, zegt zij, maar feitenkennis was onontbeerlijk om de vragen te begrijpen. Inderdaad wemelt het van de geografische termen op het veertien velletjes tellende examenformulier: ruraal-urbane migratie, Corop-gebied, Vinex-locatie, verzurende emissie.

Het examen werd vorig jaar voor het eerst in de nieuwe stijl afgenomen. En bleek veel te moeilijk. Een kaart die de kandidaten moesten tekenen was tijdrovend, zodat veel leerlingen niet aan de laatste vragen toekwamen. Bij het Landelijk Actie Komité Scholieren regende het klachten.

Dit jaar moest het beter. Het zware havo-examen aardrijkskunde van vorige week voorspelde echter weinig goeds voor de vwo-versie. Maar op het OBC viel het mee. De examinandi vonden het niet te moeilijk. Ingrid Sluiter en Petra Rietberg hadden bovendien ,,ruim de tijd'' gehad, Alleen Donald Posthuma was snel vertrokken. Zoals gewoonlijk, overigens.

Kaarten hoefden zij niet te maken. Docente Wilma Peters vindt dan ook dat de examenmakers van het Cito zich de kritiek van vorig jaar hebben aangetrokken. Hoewel: ,,Bij het openslaan van het examenformulier dacht ik: oei.'' Het eerste vragenblok, over arbeidsmigratie op Java, bevatte meteen al vier verschillende bronnen, kaartjes en tekstfragmenten. ,,Daarvoor moet je even rust nemen.'' Verstandig dat Donald en Ingrid dit eerste blok even oversloegen, vindt ze.

De vragen waren gegroepeerd rond een aantal thema's. Bij het blok Migratie en Mobiliteit dook het door de tijd ingehaalde rekeningrijden op. Politiek en Ruimte behandelde een grensconflict om Loosdrecht tussen de provincies Noord-Holland en Utrecht. En het onderdeel Mens en Milieu ging onder meer over overstromingen in Limburg en slibmatjes.

Daar zitten lastige vragen tussen, vinden de leerlingen na afloop, zoals die over Java en het milieu aan het slot. En wat betekent eigenlijk het afwentelen in vraag 26?

Bij de volgende vraag, over inkrimping van de Europese veestapel, had Kim wel een keuze gemaakt tussen twee mogelijke ontwikkelingen, maar wist ze die keuze niet te beargumenteren. ,,En dan zal het zeker fout gerekend worden'', weet ze.

De Bosatlas blijkt weer eens onmisbaar. Ingrid en Petra hebben tijdens het examen de atlas veelvuldig geraadpleegd, onder meer voor plaatsen waarvan ze de ligging niet kenden. ,,Achterin, bij de statistieken, heb ik de grootte van Loosdrecht opgezocht'', zegt Petra. Donald had echter ,,nauwelijks last'' van die grote atlas op zijn kleine tafeltje. ,,Bij één vraag moest je de atlas gebruiken, bij andere hoefde het niet. Toch?''

Kim gaat, als ze slaagt, in Breda Toerisme en Recreatie studeren. Donald: ,,Zitten daar soms vette stages aan vast?''

Kim: ,,Ja, lekker naar Spanje. Daarom doe ik het ook.''

,,Dus toch een beetje geografie'', verzucht docente Peters.