Volg Prometheus door een kille gang

Voor de muzikale voorstelling `Vuur' van Huis a/d Amstel moeten toeschouwers door onderaardse gangen.

Het publiek is samengebracht in een duistere put. Op de muren zitten vochtplekken. Warme kleding is aan te raden. Boven is nog wat licht van de buitenwereld. Daar staan muzikanten. Op een rondgang daaronder kijken de acteurs op de toeschouwers neer. Dit is het begin van de voorstelling Vuur die vandaag in première gaat. Het 19de-eeuwse Fort-eiland ligt achter de industrietorens van de vissershaven verborgen. De prachtige locatie is slechts bereikbaar met een bootje. Maar regisseur Liesbeth Colthof wilde meer dan een jongerenvoorstelling op een bijzondere plek.

Vuur gaat over Prometheus en Epimetheus, twee godenbroers die elkaar naar het leven staan. Prometheus stal het vuur van de goden en gaf het aan de mensen. Als straf ketent oppergod Zeus hem aan de berg Kaukasus. Schrijver Roel Adam laat hem ontsnappen en verbindt het verhaal van de broeder-

twist met dat van de tieners Jimmy en Maantje. De behoudende, zorgende Epimetheus kiest verlegen Maantje, terwijl de progressieve, egocentrische Prometheus de rauwdouwer Jimmy voor zijn rekening neemt.

De voorstelling is nadrukkelijk bedoeld voor veertien jaar en ouder. Niet alleen duurt het stuk twee en een half uur, de verhaallijnen zijn ook ingewikkeld. Colthof: ,,Behoudend tegenover vooruitstrevend, een helder filosofisch gegeven. Je komt het elke dag tegen: ga ik voor vrijheid, of blijf ik veilig thuis? Ik wil een actieve beleving van het conflict. De voorstelling biedt geen oplossing, maar bekijkt het probleem van alle kanten.''

Dat laatste valt letterlijk te nemen. Want de bezoekers van het Forteiland staat een dubbele voorstelling te wachten. Op de boot naar het Fort wordt de groep in twee gesplitst. Iedere groep volgt een andere weg. Dat kan, omdat de gangen in een A-vorm gebouwd zijn. Wat begint als één ruimte splitst zich in twee gangen uit. Aan die gangen liggen verwaarloosde ruimtes die vormgever Guus Geffers tot intieme kamers heeft omgetoverd. In iedere ruimte krijgt de toeschouwer een puzzelstukje van het uiteindelijke verhaal.

De bedoeling van Vuur is dat het publiek in paren komt. De een gaat met Jimmy mee en de ander met Maantje, waardoor je achteraf samen het hele verhaal kunt reconstrueren. Dimme Treurniet (Jimmy) is benieuwd. ,,Onze tochten zijn totaal verschillend. Mijn verhaal is in feite heel treurig. Ik ben een vrijbuiter die door allerlei heftige ontwikkelingen steeds meer verantwoording gaat voelen. Daartegenover staat Maantje die juist steeds vrijer wordt. Haar verhaal is veel lichter. Als we in de laatste scène samenkomen hebben beide groepen echt een heel andere sfeer meegekregen.''

De opzet is ingenieus, maar zeer ingewikkeld, en wordt nog lastiger gemaakt doordat de blazers van het Orkest De Volharding met hun instrumenten door de krochten galmen. Componist Michel van der Aa heeft zoveel mogelijk rekening proberen te houden met de omgeving: ,,Ik heb het orkest opgedeeld zodat de muzikanten niet als gekken van de ene naar de andere kant hoeven te rennen. Ook wissel ik de muzikale ondersteuning af met vollere concertante gedeeltes. Ik probeer dat zo te timen dat het de andere gang niet hindert.''

Colthof: ,,We wilden de blazers ook echt deel laten nemen aan het stuk. We zochten een kruisbestuiving van muziek en spel die de voorstelling 'muziektheater' zou maken in plaats van 'een toneelstuk met muzikale omlijsting'. In de scène waarin Maantje bij haar ouders in de kamer zit en wanhopig probeert contact met ze te krijgen, hoor je bij wijze van burengerucht trompetten in de ruimte ernaast. Die trompetten hebben zo'n fijne brutale klank, dat past perfect bij de sfeer. Hoe harder Maantje probeert, hoe harder het geluid. Uiteindelijk denderen de blazers de ruimte binnen.

,,Het is een gok of het lukt'', beaamt Colthof, ,,voor ons is dit een enorme productie. Er zijn twaalf acteurs en evenzoveel muzikanten. Bovendien wil ik in elke kamer een eigen verhaal vertellen. Er moet een balans komen tussen duidelijkheid en spanning, zonder dat het moralistisch wordt. Spel, muziek en ruimte moeten samenvallen. Als het niet lukt, dan hebben we de prachtige omgeving nog.''

`Vuur' van Huis a/d Amstel in Fort IJmuiden t/m 8 juli. Inl. (020) 622 9328, of www.huisaandeamstel.nl.