Turkije stopt verzet tegen reactiemacht

De NAVO heeft volgens diplomaten ,,grote vooruitgang'' geboekt bij het opheffen van de Turkse blokkade tegen het uitlenen van NAVO-middelen aan de toekomstige snellereactiemacht van de Europese Unie.

Turkije, wel lid van het Atlantisch bondgenootschap maar niet van de Europese Unie, blokkeert al meer dan een half jaar een veiligheidsovereenkomst tussen beide organisaties, die de EU ,,verzekerde toegang'' moet geven tot de NAVO-planningscapaciteit en -middelen. De belangrijkste reden is dat Turkije betrokken wil worden bij de militaire besluitvorming van de EU.

Maar gisteren zeiden diplomaten tijdens de halfjaarlijkse raad van NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken in Boedapest dat een oplossing nabij lijkt. De Turkse minister Cem dankte tijdens de vergadering Nederland, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten voor hun bemiddelende rol. De afgelopen weken hebben deze landen met Turkije overeenstemming bereikt over een voorlopige tekst. Dit compromis geeft de Turken geen formele medezeggenschap bij eventuele militaire operaties van de EU-macht, maar zorgt er wel voor dat ze worden geraadpleegd, zeggen diplomaten. Het compromis moet volgens deze diplomaten nog door de Turkse premier Ecevit en de Turkse militaire leiding worden goedgekeurd, terwijl ook de EU zich er nog over moet buigen.

,,We zien zeer optimische tekenen. We zijn hoopvol'', zei NAVO-secretaris-generaal Lord Robertson vanochtend. De EU- en NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken stelden vanochtend in hun eerste, formele gezamenlijke bijeenkomst eveneens ,,vooruitgang'' vast, zo blijkt uit hun verklaring. Minister Van Aartsen zei gisteren te hopen dat het Turkse probleem kan worden opgelost vóór de NAVO-top van 13 juni, wanneer president Bush zijn NAVO-collega's in Brussel treft. ,,Ik heb het idee dat we in de komende periode een oplossing kunnen vinden. De puzzelstukken liggen er, nu moeten we ze nog op de juiste plaats leggen'', zei Van Aartsen. Hij heeft de Nederlandse diplomaat Schaper op pad gestuurd voor onderhandelingen en sinds eind april vier keer met zijn Turkse ambtgenoot Cem gesproken.

Turkije wil volgens diplomaten ,,een open communicatie'' met de EU over militaire operaties, bijvoorbeeld als zich een EU-operatie in de buurt van Turkije zou aandienen. De Turken willen hierover meepraten in het militair comité van de EU, aldus diplomaten. De 60.000 man sterke snellereactiemacht van de EU moet in 2003 klaar zijn. De stem van Turkije voor het uitlenen van NAVO-middelen is van belang omdat de NAVO op basis van consensus opereert. Volgens EU-diplomaten heeft Turkije veel te verliezen bij een langer voortduren van de impasse. Turkije wil graag toetreden tot de EU, maar volgens EU-diplomaten is een Turks veto in deze NAVO/EU-kwestie schadelijk voor die kandidatuur.