`Rondje om kerk was niet uit te stellen'

De directie van de Nederlandse Spoorwegen heeft terecht gesteld dat het onmogelijk was het omstreden nieuwe werkrooster uit te stellen.

Dit concludeert de Belgische hoogleraar openbare financiën C. Peeters in een onderzoek dat hij uitvoerde in opdracht van minister Netelenbos (Verkeer). Peeters zou zijn bevindingen vanmiddag presenteren.

Aanleiding voor het onderzoek was het advies van oud-werknemersvoorman J. Stekelenburg en voormalig werkgeversvoorzitter H. Blankert, die in maart waren gevraagd te bemiddelen in het arbeidsconflict tussen NS-directie en -personeel over het `rondje om de kerk'.

De commissie Blankert-Stekelenburg adviseerde daarop de invoering van de nieuwe werkroosters uit te stellen, omdat het pas daarna mogelijk zou zijn voor de NS-directie om met het personeel tot een gesprek te komen.

Toen de NS-directie dit advies vervolgens negeerde, verloren de vakbonden het vertrouwen in de directie en kwam het tot landelijke stakingen. Netelenbos liet het geschil over het werkrooster onderzoeken, in de hoop het vertrouwen te herstellen en tot een oplossing van het conflict bij NS te komen.

Peeters neemt de datum 8 maart als uitgangspunt in zijn onderzoek. Op die dag gaf de NS-directie aan dat de voor 10 juni geplande invoering van het werkrooster niet meer kon worden teruggedraaid. Peeters stelt dat het in de tussenliggende 13 weken mogelijk was een nieuw werkrooster kunnen maken, maar alleen onder bepaalde condities. Zo zou sprake moeten zijn van een flexibele organisatie en minder inspraak van lokale roosterplanners. Maar dat was door wederzijds wantrouwen bij NS niet haalbaar, stelt Peeters. Ook beroepstrots zou de roosterplanners er volgens hem van weerhouden hebben op een nieuwe, snel geïmproviseerde manier mensen in te roosteren. Er waren daarom teveel risico's verbonden aan een poging om in 13 weken een nieuw werkrooster in elkaar te zetten.

President-directeur H. Huisinga van NS krijgt nu enigszins gelijk. Huisinga heeft steeds volgehouden dat verandering van de werkroosters technisch niet haalbaar was. Peeters stelt nu dat het technisch misschien wel kon, maar dat het om organisatorische redenen risicovol was snel een nieuw werkrooster te maken.

Uit Peeters onderzoek blijkt verder dat de planning van werkroosters bij NS nu 30 tot 34 weken in beslag neemt. Onder bepaalde condities zou dat naar 19 weken kunnen. Personeel zou bijvoorbeeld over moeten werken.