Raketschild

DAT ER `een soort van dreiging' (in de woorden van minister Powell) bestaat, daarover waren de NAVO-partners het gisteren in Boedapest wel eens. Maar wat die dreiging precies betekent en hoe erop gereageerd moet worden, was voor het gezelschap als geheel een open vraag. In ieder geval niet met het uit het raam gooien van het zogenoemde ABM-verdrag, dat een waterdichte verdediging tegen intercontinentale raketten verbiedt. Wel wordt het bijna dertig jaar oude verdrag anders dan een jaar geleden niet meer in het NAVO-communiqué genoemd, maar dat moet begrepen worden als een hoofs gebaar tegenover de Amerikaanse bondgenoot en geenszins als een signaal dat ook de Europese partners het nu als schroot, stammend uit de Koude Oorlog, beschouwen.

President Bush heeft zich kortgeleden uitgesproken voor de verdere ontwikkeling van een nieuw antiraketsysteem tegen `schurkenstaten'. Dat dit schild in strijd is met het ABM-verdrag, neemt hij voor lief. Het akkoord is volgens Bush niet meer van deze tijd. Een ,,breuk'' met dit verleden is daarom geboden. Toch stuit zijn voornemen ook in de Verenigde Staten op toenemende kritiek. Na de machtsverschuiving in de Senaat vorige week zijn de bedenkingen onder de Democraten alleen maar groter geworden. Zij schatten de kosten van de ontwikkeling van het raketschild op minimaal zestig miljard dollar. Bovendien is de vraag hoe effectief het schild is. Proeven hebben tot nu toe niet uitgewezen dat het systeem volledige dekking biedt tegen de schurkenstaten, hetgeen wél het doel moet zijn.

De reacties van de Europese bondgenoten en nucleaire partners zijn opmerkelijk. Een half jaar geleden was het antwoord van Europa en Rusland merendeels simpelweg `nee'. Nu overheerst welwillende terughoudendheid. Dat is een verdienste van Bush, die er de nadruk op heeft gelegd dat de ontwikkeling van het systeem geen unilaterale taak is, maar in overleg met de bondgenoten en partners zal gebeuren. Deze toezegging heeft ertoe geleid dat de Russische regering geïnteresseerd is in meepraten. De reden daarvoor ligt voor de hand. Rusland heeft niet de middelen om het Amerikaanse raketschild met een eigen systeem te beantwoorden en hoopt zo via een omweg een technologisch graantje mee te kunnen pikken.

HET BELANGRIJKSTE meningsverschil lijkt het ABM-verdrag zelf te betreffen. Dat Bush dit akkoord ten grave heeft gedragen, leidt tot bezorgdheid. Met name de Duitse regering hamert op het belang het verdrag niet bij het oud vuil te zetten. Want de breuk met het verleden die president Bush beoogt, is riskant. Rusland zal dat nooit accepteren. Als het schild los van het ABM-verdrag wordt gebouwd, ligt een wedloop op de loer die zich wel eens buiten de beproefde context van de wapenbeheersing kan ontwikkelen. Offensieve raketten zijn nog steeds Moskou's specialiteit.