`Niet melden valt niet langer te verkopen'

Artsen hebben vorig jaar minder gevallen van euthanasie gemeld. Hans van Delden, lid van de toetsingscommissie in Arnhem, verwacht dat dit aantal weer zal toenemen.

Verbaast de daling u?

,,Een stijging zou voor alle betrokkenen makkelijker zijn geweest. Iedereen interpreteert een dalend aantal meldingen als een afgenomen meldingsbereidheid van artsen. Dat is een misvatting. De daling kan er evengoed op duiden dat er minder euthanasie plaatsvindt, die keurig wordt gemeld. We weten evenmin of in 1999 minder euthanasiegevallen zijn gemeld dan in 1998, omdat toen de registratie nog heel anders was.''

Hoeveel van het totale aantal uitgevoerde euthanasiegevallen wordt nu gemeld?

,,Volgens mijn voorzichtige schatting 50 tot 60 procent. Uitgaand van het onderzoek van de heren Van de Wal en Van der Maas in 1995, die artsen anoniem vroegen hoeveel euthanasiegevallen zij hadden behandeld. Zij zijn nu, in opdracht van Justitie en Volksgezondheid, met een nieuw onderzoek begonnen. Dat is in 2003 klaar, dan weten we precies het absolute aantal euthanasiegevallen en het aantal meldingen.''

Is het acceptabel dat maar de helft van alle gevallen gemeld wordt? Staat daarmee het bestaansrecht van de toetsingscommissies niet ter discussie?

,,Dat moment kan in 2003 komen, als blijkt dat sinds de instelling van de commissies de meldingsbereidheid niet wezenlijk is toegenomen. En 50 procent noem ik geen wezenlijke stijging. Dan zou de helft van alle euthanasiegevallen onzichtbaar blijven en dat is te gek voor woorden. Maar ik verwacht dat de komende jaren de meldingsbereidheid juist zal toenemen.''

Waarom zou de meldingsbereidheid nu toenemen, terwijl die al jaren afneemt?

,,Inmiddels zijn in de helft van Nederland SCEN-artsen actief, die steun aan artsen verlenen die te maken hebben met een euthanasieverzoek. De komende tijd komen er nog meer SCEN-artsen bij. Verder hebben we het afgelopen jaar veel informatieavonden georganiseerd, waarin we artsen uitlegden hoe de meldingsprocedure in elkaar steekt. Daar gaan we mee door, waardoor de koudwatervrees ten opzichte van ons minder zal worden. De invoering van de euthanasiewet, eind vorig jaar, heeft eenzelfde effect.''

Huisartsen blijken minder bereid tot melden dan verpleeghuisartsen. Hoe komt dat?

,,De sociale controle in verpleeghuizen is groter en verpleeghuisartsen staan lager in de medische hiërarchie dan huisartsen. Daardoor zijn zij minder geneigd te denken dat wat zij doen altijd goed is en dat hun gedrag geen toetsing behoeft. Maar niet melden valt echt niet langer te verkopen, gegeven het feit dat je net iemand hebt doodgemaakt. In het onderzoek uit 1995 gaven artsen aan dat zij niet meldden vanwege de rompslomp van de procedure en uit angst voor vervolging. Maar het formulier dat ze moeten invullen, telt maar 22 vragen. Artsen zijn toch ook gewend ontslagbrieven te schrijven en verwijzingen? Ze moeten dus niet zeuren over rompslomp. De angst voor vervolging is evenmin een argument: noem mij het aantal vervolgde artsen. Het zijn er zo weinig dat iedereen ze bij naam kent.''

Afgelopen jaar gaven de toetsingscommissies van drie gemelde euthanasiegevallen aan dat de arts naar hun mening onzorgvuldig had gehandeld. Het OM seponeerde alledrie de zaken. Heeft die melding van onzorgvuldig gedrag wel zin?

,,De commissies toetsten of artsen professioneel en zorgvuldig gehandeld hebben. Dat was in deze drie zaken onvoldoende het geval. Eén arts had bijvoorbeeld de patiënt het `euthanasiedrankje' gegeven en was toen weggegaan. Het openbaar ministerie, aan wie wij onze bevindingen doorgeven, bekijkt de zaken vanuit het strafrecht. Een arts kan onzorgvuldig handelen zonder dat hij een strafbaar feit begaat en dan wordt er dus geseponeerd. Zinloos is het zeker niet dat wij deze zaken melden. Naast vergroting van de meldingsbereidheid is verbetering van de kwaliteit van de euthanasieprocedure ook onze taak. Door alle meldingen te onderzoeken op zorgvuldigheid, krijgen de artsen feedback en meer inzicht in hun handelen. Als een arts bij herhaling `schoonheidsfoutjes' maakt en hardleers is, zullen we strenger optreden. De mogelijkheid van het tuchtrecht is ook altijd nog voorhanden.''