Hague gokt vergeefs op angst voor euro

De leider van de Britse Conservatieven, William Hague, probeert van de verkiezingen volgende week een soort referendum over de euro te maken. Die strategie is mislukt.

De verkiezingen van 7 juni zijn de laatste kans om het Britse pond te redden, roept de Conservatieve oppositieleider William Hague overal waar hij komt. Premier Blair heeft al besloten in een komende parlementstermijn de euro het land binnen te leiden na een ,,vervalst'' referendum, zegt Hague. Het échte referendum is daarom volgende week.

Of niet? De Tory-leider vecht dapper, maar moet nu met de handen in het haar zitten, als hij er meer van had. Want `het Europese gevaar' lijkt niet de exclusieve stemmentrekker te worden die de Conservatieve Partij had gewild. The great British people lijkt, zoals veel andere volken, vooral geïnteresseerd in betere ziekenhuizen, scholen, openbaar vervoer en misdaadbestrijding.

Een week lang heeft Hague geprobeerd de euro hét item van de campagnes te maken. Het resultaat: een nog grotere achterstand in de peilingen. Opinie-onderzoeker ICM geeft de regeringspartij vandaag 47 procent van de stemmen (een winst van 2) en de Tories 28 procent (een verlies van 4). ,,De Tories staan voor een meltdown'', kopt The Guardian, het vaste ICM-podium.

De onderzoekers vroegen kiezers ook om elf verkiezingsthema's te rangschikken naar belang. Asiel, het EU-lidmaatschap en Britse deelname aan de euro – drie onderwerpen waarmee de Tories zich onderscheiden – eindigden respectievelijk op de negende, tiende en elfde plaats.

Zo'n zeventig procent van de Britten is weliswaar tegen de euro, maar het geeft volgende week niet de doorslag bij hun stem. Die meerderheid is bovendien niet solide. ,,Er is een kleine groep die de euro nooit zal accepteren, maar de meesten neigen alleen naar `nee' en beslissen pas als ze alle argumenten hebben gehoord'', zei Bob Worcester, directeur van opiniepeiler MORI in een gesprek met buitenlandse journalisten. ,,Als mensen met gezag uit politiek en zakenleven zich tijdens een referendumcampagne sterk maken voor de euro, gaan die weifelaars om.'' MORI ontdekte nog iets: de meerderheid van de Britten gelooft dat hun land over tien jaar hoe dan ook de euro heeft.

In het gesloten front dat de Tories proberen te maken, verschijnen barsten. Toen ex-premier Thatcher vorige week uit de mottenballen werd gehaald voor een tirade tegen de macht van Brussel, zei ze ,,nooit'' het pond te willen afschaffen. Hague sluit invoering van de euro formeel alleen uit voor de komende parlementsperiode van vijf jaar. Zijn `compromis' was bedoeld om de jarenlange richtingenstrijd over Europa in zijn partij toe te dekken tot de verkiezingen. Thatchers gebruik van het door Hague verboden n-woord, legt die opnieuw wijd open. Verschillende Tories hebben gisteren openlijk de strategie van Hague gekritiseerd. [Vervolg TORIES: pagina 5]

TORIES

Hague in defensief over Euro

[Vervolg van pagina 1] Geoffrey Howe, minister van Financiën en Buitenlandse Zaken onder Thatcher en met ruzie vertrokken, schreef gisteren in de Financial Times dat Hague zijn ,,ongeloofwaardige'' en ,,onrealistische'' positie moet opgeven. Brits belang is beter gediend als de Conservatieven constructief meedenken in Europa. Zo niet, dan wordt hij door zijn eigen europlannen ,,gespiest'', aldus Howe.

Twee andere ex-Tory-ministers echoden gisteren die kritiek. Ian Taylor, oud-minister van Wetenschappen, zei dat ,,alleen fanatici een verkiezing op één thema proberen te winnen''. Hij riep Hague op over te schakelen op andere onderwerpen in de tijd die nog rest. Stephen Dorrell, oud-minister van Gezondheid, zei dat het verkeerd was te geloven dat de Conservatieven niet kunnen winnen op mainstream-thema's als gezondheid en onderwijs. Zijn partij zou juist moeten profiteren van de desillusie onder kiezers over het gebrek aan vooruitgang dat Labour op die terreinen heeft gemaakt, zei hij.

Hague zelf lijkt ook niet langer zijn zelfverzekerde zelf. In een vraaggesprek met The Times geeft een ,,vermoeide, defensieve'' Hague vanochtend toe dat deze verkiezingen bij nader inzien niet de laatste kans zijn om de euro tegen te houden en dat hij ,,hard zal vechten'' voor een Brits `nee' tijdens een referendum, hoe moeilijk dat volgens hem ook wordt.

Blair wil dat Europa ,,een supermacht, geen superstaat'' wordt. Hij beseft ook dat zijn invloed beperkt is zolang de Britten niet in de euro zitten, maar er nu al warm voor lopen zou Hague op zijn wenken bedienen en voor onrust in zijn eigen partij kunnen zorgen. Blair houdt zich daarom zorgvuldig op de vlakte: in principe vóór, maar pas als de economische omstandigheden goed zijn, wat nu niet het geval is, en na een referendum. Intussen kijkt hij toe hoe de Tories zichzelf verscheuren.

    • Hans Steketee