Stress bij Palestijnse kinderen

Kinderen hebben het meest te lijden van de oorlogssituatie in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever. Hun ouders reageren machteloos.

Er worden flink wat klappen uitgedeeld dezer dagen in Palestijnse gezinnen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. Kinderen die opeens opvallend lage cijfers halen op school, die om het minste of geringste op de vuist gaan met broertjes, zusjes, vriendjes of vreemden, of die om een boodschap zijn gestuurd en met iets anders terugkomen omdat ze zijn vergeten wat hun was opgedragen. Vooral lager opgeleide ouders blijken naar het vertrouwde middel van het pak slag te grijpen nu ze steeds vaker worden geconfronteerd met dit soort gedrag bij hun kinderen.

Dokter Jamal Ganan van het Gaza Community Center voor psychische gezondheid weet er alles van. Zijn werk bestaat eruit ouders uit te leggen dat het gedrag van hun kinderen waarschijnlijk niets te maken heeft met ondeugendheid of ongehoorzaamheid. Hij richt zich vooral op kinderen net voor de puberteit, tussen de negen en elf jaar oud. ,,Het zijn de klassieke symptomen van trauma en stress'', zegt Ganan. Concentratieverlies, agressiviteit, slaap- en eetstoornissen, angst voor de duisternis – het is volgens de psychiater allemaal een direct gevolg van de extreem hoge spanningen waaraan Palestijnse kinderen bloot staan. In de Gazastrook is die situatie nog prangender dan op de Westelijke Jordaanoever omdat in Gaza de ruimte schaarser is, de controle van Israël over het dagelijks leven ingrijpender, de mensen armer en slechter opgeleid zijn, en de gezinnen groter.

Het Bureau voor Psychische Gezondheid in Gaza wordt met Nederlands geld ondersteund, een van de vele projecten die Nederland nog altijd financiert, ondanks de voortrazende intifada in de Palestijnse gebieden. Voor het uitbreken van de Palestijnse opstand, eind september vorig jaar, gaf het Gaza Center vooral hulp en therapie aan slachtoffers van de eerste intifada: Palestijnen die waren gemarteld in Israëlische gevangenissen, of vaders die voor de ogen van hun kinderen in elkaar waren geslagen door Israëlische soldaten en die nu kampen met een gezags- en identiteitscrisis. Nu gaat vrijwel alle aandacht uit naar traumabehandeling van deelnemers aan en slachtoffers van de Palestijnse opstand. Zojuist is een project afgerond waarbij tweehonderd leraren uitgebreid zijn voorgelicht over de effecten van de opstand op kinderen. Er ligt een voorstel bij UNICEF, het kinderfonds van de Verenigde Naties, voor meer voorlichting. Alleen al in Gaza zijn 250 scholen. [Vervolg KINDEREN: pagina 4]

KINDEREN

'De hoofden van kinderen zitten vol'

[Vervolg van pagina 1] ,,Ik krijg hier ouders die razend zijn op hun oudste zoon van elf omdat die opeens weer in zijn bed plast'', vertelt Ganan. ,,De vader is door de opstand werkloos, het gezin balanceert aan de financiële afgrond en dan moeten ze opeens extra geld uitgeven aan zeep en water om die lakens iedere ochtend te wassen. Die ouders begrijpen het niet en slaan erop los.''

Ander voorbeeld: ouders die niet begrijpen waarom hun kinderen gaan huilen bij een onverwacht geluid, of opeens bang zijn in het donker en alleen nog bij hun ouders in bed willen slapen.

,,De toch al zwaar gespannen ouders denken: aanstellerij'', heeft Ganan gemerkt uit gesprekken. ,,Het vergt veel werk om ze ervan te overtuigen dat de hoofden van die kinderen vol zitten. Met de bombardementen, met de dood of verwonding van hun klasgenootjes, met de verhalen over martelaarschap, met de wanhoop bij hun ouders. Die kinderen vergeten al het andere, ze presteren niet meer op school, maken ruzie om niets.''

De propaganda en indoctrinatie in de Palestijnse media doen daar nog een schepje bovenop met eindeloze herhalingen van de laatste momenten van Mohammed Durra, het jongetje dat door Israëlische troepen werd doodgeschoten, en van Iman Hijo, de vier maanden oude baby die door een tank werd gedood.

,,Eerst zien kinderen die beelden op televisie'', zegt Ganan, ,,en dan merken ze tijdens de Israëlische bombardementen dat de Palestijnse autoriteiten niets kunnen uitrichten, laat staan hen beschermen. Hun ouders kunnen evenmin iets doen. Dus die kinderen denken: `ik moet vechten, ik moet ons land verdedigen anders doet niemand het'.''

Op dit moment zijn de examens in de Palestijnse gebieden, en zitten de meeste kinderen hard te studeren. Maar bij het Gaza Center voor Psychische Gezondheid houden ze hun hart vast voor de zomermaanden, wanneer de half miljoen kinderen van Gaza niets te doen hebben.

,,Zelfs voor het uitbreken van de opstand hadden we hier te maken met een noodsituatie'', zegt Husam El Nounou, een collega van Ganan. ,,De vredesakkoorden van Oslo hebben geen einde gemaakt aan de ondervoeding, de ondermaatse medische zorg en de permanente vernederingen door de Israëliërs. Tel daarbij een vrijwel totaal gebrek op aan parken, plantsoenen of speelplaatsen. Ouders hebben geen geld voor speelgoed, ze hebben geen geld om iets met hun kinderen te gaan doen. We weten van ouders die hun kinderen niet meer naar school laten gaan, omdat ze bang zijn dat hun kinderen stenen gaan gooien en worden doodgeschoten. Maar de meeste families hier wonen met z'n tienen in drie kamers Die kunnen hun kinderen niet binnen houden, zeker niet in de bloedhete zomer.''