Silkwood

Karen Silkwood heeft echt bestaan. Zij was een technicus bij de Kerr-McGee's plutoniumstavenfabriek in Crescent, Oklahoma. Zij was tevens een kritisch vakbondslid dat zich inzette voor de veiligheid in de fabriek. Toen zij in 1974 omkwam bij een auto-ongeluk, was dat voedsel voor vele complottheorieën. Zij werd een van de martelaren van de antikernbeweging. Aan haar leven zijn vele boeken gewijd. Voor het brede publiek was er de film Silkwood van Mike Nichols met Meryl Streep in de hoofdrol.

In Silkwood is Streep een eenvoudige arbeidster die aan een soort lopende band in een handschoenenkast tabletjes plutonium sorteert. Ze is een echte flirt, rookt continu, komt altijd te laat en is een beetje een sloddervos, maar ze leeft redelijk gelukkig met haar vriend Drew, totdat... Ja, totdat natuurlijk in de fabriek dingen gebeuren die niet door de beugel kunnen. De productie verloopt onder hoge tijdsdruk, het personeel krijgt nauwelijks vrijaf en er zijn vaak radioactieve besmettingen. Karen bemerkt dat er opzettelijk de hand wordt gelicht met de voorschriften. Zij maakt er melding van bij de vakbond, die haar vraagt de bevindingen te documenteren.

Dit verandert haar wereld ingrijpend. Karen wordt min of meer een bedrijfsspionne, haar collega's beginnen haar te mijden, haar vriend verlaat haar, maar ze besluit door te zetten. Dan wordt ze op raadselachtige wijze radioactief besmet. Als ze een afspraak maakt met een journalist van de New York Times, komt ze om in haar auto.

Flashbacks van een bloeiende vrouw, afgewisseld met beelden van haar graf (`Karen Silkwood, 1946-1974') sluiten de film af. Een naschrift meldt dat in Silkwoods bloed een hoge dosis kalmerende middelen werd aangetroffen.

Is Silkwood een overtuigende film? Een actiefilm is het zeker niet – de film laat in het midden of de besmettingen en haar auto-ongeluk Karens eigen schuld zijn of niet. Maar voor de rest is de verfilming van de splijtstofstavenfabriek weinig realistisch. Vrijwel ongeschoolde werknemers die continu overuren draaien, arbeiders die door de vakbond plotseling te horen krijgen hoe gevaarlijk plutonium is, het door elkaar lopen van management en veiligheidspersoneel – de nucleaire industrie als een visconservenfabriek.

Silkwood verscheen in 1983, negen jaar na de dood van de echte Karen Silkwood, acht jaar na de sluiting van Kerr-McGee en zes jaar na het beëindigen van het Amerikaanse opwerkingsprogramma. Als de film al een waarschuwing inhield, dan was het een waarschuwing tegen een toekomst die al beëindigd was.

Silkwood (Mike Nichols, 1983), RTL5, 20.30-22.55u.