Onschuldig

Televisie kan onterecht verdacht maken maar dient net zo goed als verlengstuk voor de verdediging. Er is een hele advies-industrie ontstaan voor het overeind helpen van topmensen die slagzij maken. Direct schoon schip, meteen je fout toegeven, is het devies van adviseur Charles Schwietert, zelf ooit het middelpunt van een schandaaltje over het valselijk voeren van de doctorandustitel. Maar zodra het strafrecht erbij komt, zwaait er wat na de bekentenis. Dan kun je de meest in het oog lopende schandvlekken beter toegeven en de rest laten zitten en afwachten.

Er zijn er nog steeds veel die zeggen dat ze van niets weten. TV-makers willen graag met onschuldige mensen meedenken als ze maar in het programma zitten. Gisteren mocht Ajax-voorzitter Van Praag in Barend en Van Dorp zeggen dat de inval van de FIOD bij Ajax en het verhoor van financieel collega Van Os onterecht was.

Topmensen kunnen goed van hun onschuld getuigen. Ook als ze zelf stilletjes wanhopen, moeten ze de troepen krachtig en bemoedigend toespreken en er zelf in gaan geloven. Iedereen heeft vermogen tot zelfbedrog, om een paar sappige details aan een verhaal toe te voegen en als je die dan maar zo vaak mogelijk herhaalt, vergeet je dat je ze verzonnen hebt. Ook daders geloven in hun onschuld.

Als kijker kan ik geen onderscheid maken tussen de onschuld van voetballers Frank de Boer en Edgar Davids aan het nemen van de spierversterker nandrolon, de onschuld van Peper aan declaratiefraude, van Cees Priem aan wielrennerdoping, van bestuurders van Ajax en NAC aan het tillen van de fiscus, van de gewezen Philips-topman Cor Boonstra aan voorkennis. Ze zijn allemaal even eerlijk op tv.

Documentairemaker Thom Verheul kan wél goed onderscheiden of iemand eerlijk is. Hij geloofde een vrouw die zei voor haar zestiende jaar door incest vijf kinderen te hebben gekregen, van wie er drie werden vermoord, één doorverkocht en een in een container verdween, terwijl niemand het merkte. Nu weet hij ook zeker dat Boonstra ten onrechte van aandelenhandel met voorkennis wordt beschuldigd. Verheul heeft een documentaire-tweeluik gemaakt, Adieu mr Philips, Adieu. In Ontbijt tv zei hij twee weken geleden dat hij kon zien aan Boonstra's gezicht dat die de waarheid spreekt. Daar is geen justitieel onderzoek voor nodig. Het wekelijkse documentaire-programma Dokument, waar hij de tweeluik voor maakte, is gespecialiseerd in gevoelens en die sparen eigen onderzoek uit.

De aflevering van gisteren had een aardig nieuwtje. Boonstra zei dat hij met twee banken zaken doet. De adviseurs bellen hem dan op met een suggestie om aandelen te kopen. Johnson en Johnson? Ja. Soms wees hij het voorstel af. Soms kwam hij zelf met een suggestie en dan zei hij ,,ik ga wat Endemol doen''. Dus de voorkennis-aandelen waren zijn idee en niet dat van zijn adviseurs. Dat zou ook zonder zijn bekentenis naar buiten zijn gekomen. Hij heeft zoals eerder bij Barend en Van Dorp, onweerlegbare feiten in een onschuldige context gezet. Boonstra verwachtte dat deze zaak de rest van zijn leven weer zou worden opgerakeld uit elektronische data-archieven.

Verheul mocht als enige met de camera naar het afscheidsfeest waar Boonstra werd ingehaald met ,,he's a jolly good fellow'' en waar hij afsloot met D.H. Lawrence: ,,We have got to live no matter how many skies have fallen''.

Wat een topman als Boonstra doet, heeft de documentaire niet duidelijk gemaakt. Op veel vragen, vooral de persoonlijke, zelfs die over zijn jeugd in Leeuwarden als zoon van een melkboer, ging hij niet echt in. Wel veel beelden van Boonstra in auto's, vliegtuigen, bij bezoeken, conferenties, Sao Paulo, Managua, New York. Een keizer die door zijn wereldrijk reist. Ook nog acht commissariaten. Een rusteloos man. Zijn bureau bovenin de Amsterdamse Philips-toren was rond, ongemakkelijk om aan te werken. Ik zou veel meer willen zien, maar een ervaren topman heeft de regie, ook op tv.