Imperfectie als handelsmerk

Kika Vliegenthart (33) wordt tot de meest baanbrekende jonge programmamakers van dit moment gerekend. En dat is knap, voor iemand die van zichzelf zegt dat zij ,,eigenlijk niet zo goed kan filmen''. Wat maakt deze in New York woonachtige Apeldoornse dan toch zo bijzonder?

Haar camerawerk verdient inderdaad geen schoonheidsprijs. De met een DigitalVideo-camera gemaakte beelden zijn nogal eens wiebelig en niet zelden onscherp. Een beetje in de stijl van filmmaker Frans Bromet, maar dan minder gestroomlijnd. Toch heeft zij juist die imperfectie tot haar handelsmerk gemaakt – met succes.

Anders dan Bromet is Vliegenthart geen peuteraar. Zij prefereert registreren boven analyseren. Dat heeft als voordeel dat zij haar gesprekspartners – veelal jonge Amerikanen – makkelijk op de praatstoel krijgt. Een enkele exclamatie – really, why's that – is meestal voldoende om de spraakwaterval op gang te krijgen. Vliegenthart en haar camera deinen mee, maar gaan nooit kopje onder.

Bij Kika New York, de 24-delige jongerenserie die zij twee jaar geleden in opdracht van de VARA maakte, en die tevens haar doorbraak betekende, pakte die tactiek goed uit. De vaak grenzeloze computerhackers, dikke tieners, breakdancers en dichtende rappers die zij voor haar camera kreeg, laafden zich aan de belangstellende foreigner. Soms overschreden zij in haar bijzijn grenzen, maar meestal ging het om een probeersel. Het experimentele karakter van hun bezigheden werd nog eens onderstreept door de vormgeving van de serie: clip-achtige beelden en `springerige' commentaarteksten, voorzien van stevige, funky dansmuziek.

Bij de vervolgserie Kika USA lijkt die neutrale houding Vliegenthart zo nu en dan op te breken. Een aantal van haar nieuwe gesprekspartners – gangstermeisjes, ter dood veroordeelde jongeren, fanatici binnen de anti-abortusbeweging – zijn duidelijk wèl een grens overgegaan. Dat levert – ook nu weer – intrigerende televisie op, zij het stuurlozer dan voorheen. De kijker verlangt nu eenmaal dat de maker van controversiële beelden een standpunt inneemt.

In The House of Xtravaganza gaat Vliegenthart vanavond op bezoek bij een wel heel bijzondere Amerikaanse `familie': die van travestieten, transseksuelen en homo-jongeren uit de getto's van New York. Iedere maand organiseert de familie een ball, waar de `kinderen' met soms harde middelen strijden om felbegeerde titels: de stoerste gangster, het mooiste fotomodel of de beste imitator van muzikale beroemdheden.

Vliegenthart heeft een uitvoerig gesprek met de `moeder' van de Xtravaganza-familie, Carmen. Deze Spaanse transseksueel vertelt hoe haar `kinderen' lijden onder verwaarlozing, aids en drugsgebruik. Maar zelden wordt die pijn echt invoelbaar. Aan de geïnterviewde ligt dat niet. Het is alsof Vliegenthart zelf bepaalde grenzen (nog) niet durft te overschrijden.

Kika USA: The House of Xtravaganza, VARA, Ned.3, 19.00-19.30u.