`Ik prefereer de dialoog boven de knoet'

De homo-onvriendelijke uitspraken van een imam leidden tot een stortvloed aan reacties. Wat doet verantwoordelijk minister Van Boxtel? ,,Dit soort dingen regel je nou eenmaal niet per decreet.''

Dat was toch even slikken voor Roger van Boxtel, minister voor integratiebeleid. Afgelopen woensdag, tijdens een gesprek met een delegatie van moslimvertegenwoordigers op zijn departement, accepteerde hij nog de excuses van imam Khalil el-Moumni, die zich denigrerend over homoseksuelen had uitgelaten.

Vrijdag zag Van Boxtel een foto van zichzelf op pagina 7 van deze krant waarop hij de imam de hand drukte. Maar wat las hij op pagina 8, de opiniepagina?

Daar stond een ingezonden stuk van dezelfde imam die zich afvraagt: ,,Hoe lang gaan ministers door moslims de les te lezen?''

Van Boxtel: ,,Heel treurig, zo'n weerwoord-ex post. En wat ik het ergste vind: het geeft totaal niet de sfeer van het gesprek weer dat ik met de moslimorganisaties had. Ik heb niet alleen met El-Moumni te maken. Er moet niet de indruk gaan ontstaan dat hij het boegbeeld van de Nederlandse moslims is.''

Dat neemt niet weg dat wél de indruk ontstaat dat het gesprek op uw ministerie een gesprek tussen doven is geweest.

,,Nou ja, wat El-Moumni betreft misschien wel. Maar ik zat daar met een brede waaier van vertegenwoordigers die ik heel duidelijk heb gemaakt wat de grenzen zijn en die ik tegelijkertijd heb voorgehouden dat zij zelf met een platform moeten komen waar ik mee in gesprek kan blijven. Ik wil deze hele kwestie graag dooragenderen.''

Dooragenderen?

,,Ik bedoel dit: in m'n vorige werkkring, ik was organisatieadviseur, probeer je van elk zwak punt te profiteren. De reacties, hoe extreem ook, brengen het onderwerp tenminste weer onder de aandacht van publiek en beleidsmakers. Zo'n gesprek met moslimorganisaties biedt toch weer een podium waar we meningen kunnen ventileren. En alleen met discussie kom je eruit. Dit soort dingen regel je nou eenmaal niet per decreet.''

Beleidsproza uit een ivoren toren, zullen sommigen zeggen.

,,Dat is dan onjuist. Alsof dit kabinet paniekerig op één incident reageert. Maar er is natuurlijk al heel lang heel veel aan de gang: de discussie over hoofddoekjes bij de rechtbank; de rector die zei dat je je vrouw mag slaan; het schietincident in Veghel dat over erewraak ging. Ik ben al jaren concreet bezig met deze problematiek.''

Maar waarom merken de burgers daar zo weinig van?

,,Maar er gebeurt wel van alles. Dijkstal stuurde als minister een nota over imamopleidingen naar de Kamer. Het kreeg geen aandacht. Ikzelf heb er een geschreven over godsdienst en integratie. Regelmatig spreek ik met vertegenwoordigers van moskeeën en kerken. Ik krijg een rapport over hoe we duidelijk maken dat we erewraak hier niet dulden, allemaal weinig over gelezen. Ik bedoel maar, er is een grote gemeenschap die op afstand staat, maar wel denkt te weten hoe het zit. Op de dag van mijn gesprek met de moslimorganisaties las ik in een van de kranten: `Van Boxtel praat met fundamentalisten.' Ik vind dat dat echt niet kan. Laten we wel met kennis van zaken blijven praten en niet alles op één hoop vegen.''

Dus dat integratieproces verloopt perfect?

,,Nooit perfect, natuurlijk. Maar dit is een onderwerp dat je niet exclusief op het bordje van de overheid kunt leggen. Ik heb trouwens ook allerlei mensen gehoord die zeggen: waar bemoeit die minister zich mee? Je moet als overheid niet meer macht willen uitstralen dan je hebt. Maar dat betekent niet dat je machteloos bent. Je had ook kunnen zeggen: laat het COC maar met de moslims praten over antihomo-opmerkingen en hou je erbuiten als kabinet. Maar het kabinet vindt ook wat! En ik heb het recht hen daarop aan te spreken, vooral ook omdat ik de plicht heb ook die integratiekant te bewaken.''

Wat vond u van de reacties van afgelopen weken?

,,Heel verontrustend. Ik besef dat de uitspraken van El-Moumni over homoseksuelen een gevoelige snaar hebben geraakt in de autochtone wereld. Er is veel meer naar boven gekomen dan een willekeurige omstreden uitspraak van een bisschop of zo. Op mijn website ben ik bestookt met e-mails van een heel benauwend karakter. Van mensen die denken dat hier overal de Hezbollah rondloopt. Daar moeten we als politiek de vinger op leggen. Maar ook hier wil ik een dubbelslag maken: de moslimorganisaties zelf moeten de islam meer bekendheid geven, ze hebben echt een communicatieopdracht.''

En de kritiek dat de tolerantie te ver is doorgeschoten?

,,Deze week hoorde ik SGP-leider Van der Vlies nog op de radio zeggen dat hij vrijheid van meningsuiting belangrijk vindt zolang het niet in conflict is met Gods woord. Daar zullen sommigen zich ook aan storen, maar we ontzeggen de SGP niet dat te vinden. Leen van Dijke van de ChristenUnie is vrijgesproken, omdat zijn opmerkingen over homoseksuelen uit een bijbeltekst komen. Maar er is wel een grens. Zo heb ik nergens in de koran gelezen dat homofilie een besmettelijke ziekte is. Dus toen El-Moumni zijn uitspraken deed, heb ik heel scherp gereageerd. Trouwens: het openbaar ministerie kijkt nog naar eventuele juridische gevolgen. Dus: die tolerantie is er, maar niet onbeperkt. Als het nodig is, komen we in actie. Maar ik hou er helemaal niet van om meteen maar met de knoet terug te slaan. Ik prefereer een dialoog.''

    • Joost Oranje