Niet voor kijkers

Sommige uitzendingen zijn niet voor kijkers bedoeld. Voor haar 75-jarige jubileum verspeelde de VPRO gisteravond om half negen de belangrijkste prime time van de week. Openend met de mededeling ,,de VPRO dankt de makers van de volgende programma's'' bracht de omroep een half uur lang tekst-tv met programma-titels. Hadden ze die doorluchtige makers niet beter een bedankbriefje kunnen sturen in plaats van de kijkers ermee lastig te vallen? Of is de VPRO inmiddels zo bankroet dat er geen postzegels meer af kunnen?

Ook de laatste uitzending van het kunstprogramma De Plantage was niet voor de kijker gemaakt. Ik had me verheugd op Höhepunkte van de afgelopen zeven jaar, maar het werd een drukke, typisch Amsterdamse receptie met vroegere gasten die een met de microfoon rondbanjerende Groenteman vertelden wat ze nu deden.

Omdat er geen aanleiding was, hadden de bekende gezichten weinig te vertellen. Hun levens waren enigjes hoor, daar niet van, maar ja, het nieuwe boek was nog niet af, de voorstelling nog niet gespeeld, de tentoonstelling nog niet klaar. De gasten die in de buurt van zo'n interview staan, doen alsof ze druk in gesprek zijn, met de oren gespitst op Groenteman die hun misschien ook iets wil vragen.

Dominee Nico ter Linden stond in zijn eentje op de loer, zodat Groenteman niet om hem heen kon. Nee, niet híj maar zijn broer zou waarschijnlijk het huwelijk tussen Willem-Alexander en Máxima inzegenen, hoewel hij zich wel bescheiden ,,van zijn taak zou kwijten'' als hij werd gevraagd.

De Höhepunkte waren samengedrukt in creatieve fragment-compilaties, met korte, door harde muziek overstemde, uitspraken. Tijdens die gezellige afscheidsreceptie had De Plantage de beste fragmenten nog eens uitgebreid moeten draaien. Met een interview met Hanneke Groenteman zelf waar de aanwezigen naar hadden kunnen luisteren – maar misschien waren er dan niet zoveel mensen gekomen. Ik kan me voorstellen dat Groenteman na zeven jaar iets anders wil - een talkshow met Paul Haenen - maar toch vind ik het jammer dat dit programma uit de ether verdwijnt.

Ik zat zeker niet elke zondagmiddag klaar, want lang niet elke kunstenaar is interessant op tv. Er zijn er zelfs heel wat bij die niets te vertellen hebben, ook al schilderen, spelen, zingen, componeren, dichten of schrijven ze prachtig. Toch passeerden vaak mensen en debatten die de moeite waard waren en nieuws maakten. Vorige week een fascinerend gesprek met een door zijn partner Joop Schafthuizen gesouffleerde schrijver Reve, die verschijnselen van dementie begint te vertonen. Ik keek altijd van tevoren welke gasten De Plantage had. Soms moet je dan wachten op andere, minder interessante figuren in de uitzending. In de toekomst van breedband-tv hoeft dat niet meer. Dan klik je het interview aan dat je interesseert.

Groenteman zet zichzelf niet te veel op de voorgrond, een prettige journalistieke neiging. Een warme stem met de soms slecht aflopende spontaniteit van Oprah Winfrey maar ze mist een scherpe tong. Ze kijkt op tegen wijlen Ischa Meijer die haar nota bene altijd afkamde. Meijer was een briljant interview-schrijver voor weekbladen maar op tv deed hij het meestal slechter dan Groenteman, omdat hij altijd op zoek was naar medelijden en zichzelf te veel op de voorgrond zette. Schrijvers afzeiken over boeken die hij niet had gelezen.

Later op de avond kwam nog zo'n interviewer die veel met zichzelf bezig was, Marc-Marie Huijbregts, in zijn eerste Marc-Marie Rechtstreeks. Huijbregts is een goede grappenmaker maar interviewen is een vak apart. Op een kussen gezeten associeerde hij vrij over de gasten Sylvia Kristel en Jan Marijnissen die nauwelijks tijd kregen om te reageren. De zaal zat vol KRO-personeelsleden die bij elke kwinkslag hard lachten en klapten op commando van de aanwezige tv-directeur Ton Verlind. Wie niet meedeed, wordt vandaag ontslagen. Gelukkig was het niet voor mij bestemd, want ik ben niet in dienst van de KRO.